Şimali Kipr üçün tarixi məqam: öncə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzvlük, sonra... - GƏLİŞMƏ
Tarix: 15-06-2022, 08:29 | Çap et
Yunanıstanla Türkiyə arasında yaşanan gərginlik təkcə sahil suları və adalarla bağlı deyil. Şərqi Ağdənizdəki üstünlük mücadiləsinin tərkib hissəsi olaraq, Yunanıstan hökumətinin Kiprdəki türk mövcudiyyətinə qarşı iddia və həmlələri də iki ölkə münasibətlərində önəmli gərginlik nöqtəsidir.
Yunan tərəfinin daha əvvəl də gündəmə gələn etimadyaradıcı tədbirlər paketini yeni bir təklif kimi dünyay təqdim etmək istəməsi gərginliyi daha da artıracaq. Afina illər boyu həll prosesinə heç bir töhfə verməyən prinsip və təklifləri təkrarən müzakirə masasına gətirmək istəyərkən, Ankara bəyan edir ki, əgər bir müzakirə olacaqsa, iki toplum arasında deyil, iki dövlət arasında olacaq.
Yunanıstan Maraşı geri almaq istəyir, Şimali Kipr Türk Respublikası (ŞKTR) isə buranın Türk torpağı olduğunu ifadə edir. Yunan tərəfi adanın ətrafındakı enerji mənbələri üzərində ŞKTR-in də haqqı olduğunu etiraf etsə də, əməli proseslərdə böyük payı özünə götürmək dərdindədir. Türk tərəfi isə öz haqqını yedirməyəcəyini açıq şəkildə bəyan edir.
Doğrusu, indiki mənzərədə yenidən bir müzakirə masası qurulsa belə, yunanların bundan qaçacaqlarını, yaxud da ən həlledici məqamda imtina edəcəklərini proqnozlaşdırmaq çətin deyil.
ŞKTR Prezidenti Ersin Tatar bu mövzuda öz təkliflərini qısa müddət sonra ictimaiyyətə açıqlayacaqlarını bildirdi. Ehtimal etmək olar ki, Türk tərəfinin mövqe və mübarizəsində bir dəyişiklik olmayacaq.
Yunanıstan və Kiprdəki yunan idarəetməsinin birgə, istər Egey adaları üzərində, istərsə də Şərqi Ağdəniz üzərindəki siyasəti bu şəkildə davam etdikcə faydalı bir müzakirənin mümkünsüzlüyü ortadadır.
Bütün bu proseslərin fonunda, təxminən 3 ay sonra ŞKTR üçün tarixi bir yenilik yaşanacaq. Şimali Kipr Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) müşahidəçi üzvlük üçün müraciət edib və yayın sonlarında Özbəkistanda keçiriləcək liderlər zirvəsində bununla bağlı qərar qəbul ediləcək. Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu Kiprə sonuncu səfərində bu məsələni xüsusilə dilə gətirdi. Özü şəxsən prosesin başından bəri bu istiqamətdə gərgin bir diplomatik fəaliyyətdədir.
Hazırda bu xüsusda müsbət bir meyllənmə olduğunu söyləməyək. ŞKTR bir türk dövləti qismində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında (İƏT) da müşahidəçi üzvdür. Ukraynadakı müharibə TDT-nı da öz daxilində daha güclü bir əməkdaşlığa, genişlənməyə vadar edir. ŞKTR də üzv olacağı halda, Macarıstan ilə birlikdə 7 üzvü olan TDT bütün müstəqil türk dövlətlərini bir araya gətirmiş olacaq.
TDT daxilində iki cür üzvlük sistemi var: tamhüquqlü üzvlər və müşahidəçi statuslu üzvlər. Hazırda Macarıstan və Türkmənistan müşahidəçi statuslu üzvlərdir. Lakin idarəetmə mexanizmində böyük bir fərq yoxdur. Hər bir üzv bütün mənalarda bərabər şəkildə təşkilatın parçalarıdır.
ŞKTR-in üzvlüyünün təsdiqlənməsindən sonra bu türk dövlətinin TDT və onun vahid qurumları ilə birbaşa və dolayı əlaqələrinin önü açılacaq. Məsələn, Türksoy, Türk Akademiyası, TÜRKPA əlaqəli qurumlar, AGİT, CICA, ÜST kimi təşkilatlar isə TDT-nin qarşılıqlı münasibətdə olduğu qurumlardır.
Və ən çox diqqət çəkən, gözlənilən məqam üzv ölkələrin gələcəkdə ŞKTR-in müstəqilliyini tanıması qərarıdır. Hələlik liderlər zirvəsi baş tutsun, üzvlük məsələsi həllini tapsın, müstəqilliyin tanınması mövzusunu da birlikdə müzakirəyə çıxararıq.
Müəllif: Prof. Dr. Kürşad Zorlu
Mənbə: "haberturk.com.tr"
AYNA
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Rasim Balayevdən sonra kim sədr olacaq?
Dünən, 18:07 |
|
|
|
| • Ukrayna raketlərə görə "aclıq pəhrizinə" düşüb - İqnat
Dünən, 18:05 |
|
|
|
| • Fransa Respublikasının ikiqat "Hərbi Xaç" ordenli Azərbaycanlı partizan - “Danil”
Dünən, 17:55 |
|
|
|
| • “Paşinyan Azərbaycanın kuklasıdır” - Zurabyan
Dünən, 17:51 |
|
|
|
| • Şirkət rəhbəri və iş adamına 237 min manat “atan” şəxs məhkəmə zalında həbs edildi
Dünən, 17:49 |
|
|
|
| • QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin Qarabağ üzərindən ucuz PR fəaliyyəti - Səyyar xidmət, yoxsa səyyar reklam?!+FOTOLAR
Dünən, 17:46 |
|
|
|
| • “Qarşılıqlı zərbələr olsa, İran üçün dağılma prosesi başlayacaq” - Nəsib Nəsibli
Dünən, 17:39 |
|
|
|
| • Nazirin Paşinyanla söhbəti - Müharibə və sülh arasında seçim edəcəyik
Dünən, 17:37 |
|
|
|
| • Naxçıvan Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə müvəqqəti rəis və rəis müavini edilib - DETALLAR
Dünən, 17:36 |
|
|
|
| • Kiyev 9 mayda Kremli vuracaq? – Moskva təşviş içində
Dünən, 17:30 |
|
|
|
| • Goranboyda TOYDA DAVA: 12 yaşlı qıza sataşdı, qardaşını döydülər - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:29 |
|
|
|
| • İrəvan merindən ermənilərə çağırış: - Sülhə sahib çıxın
Dünən, 16:09 |
|
|
|
| • "İçərişəhər"dəki işindən çıxdı, Parisdə yeni vəzifəyə təyin edildi - FOTO
Dünən, 16:05 |
|
|
|
| • 805 manat hesab gəldi, restoranı tənqid etdi - FOTO
Dünən, 16:03 |
|
|
|
| • Ermənistan Rusiyanın göndərdiyi “İskəndər”lərdən imtina edir - “The New Indian Express”
Dünən, 15:58 |
|
|
|
| • Görəvdən alınan Vəliyev KİMDİR... - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 15:55 |
|
|
|
| • Maliyyə Monitorinqi Xidmətində yeni kadr təyinatı olub - BUNDAN SONRA...
Dünən, 15:48 |
|
|
|
| • “Qarabağ”ın agentlərə xərclədiyi pul 14 dəfə artıb
Dünən, 15:44 |
|
|
|
| • Ucarda Təhsil sektorunun müdiri dəyişdi - ƏMR
Dünən, 15:42 |
|
|
|
| • İran yenidən BƏƏ-yə raket və dron zərbələri endirib, yaralılar var
Dünən, 15:36 |
|
|
|
| • Köhnə avtomobillərin ölkəyə gətirilməsi dayandırılmalıdır - Ekologiya korlanır
Dünən, 15:30 |
|
|
|
| • Xanlar Vəliyevin qardaşı işdən çıxarıldı - BUNDAN SONRA...
Dünən, 15:29 |
|
|
|
| • PAŞA Holding struktur transformasiyası çərçivəsində “PAŞA Ventures Company” MMC-ni təsis edib - AÇIQLAMA
Dünən, 15:24 |
|
|
|
| • Bu... Fransanın NEÇƏNCİ BANIDIR? - ZİBİLƏ DÜŞMÜŞÜK...
Dünən, 15:22 |
|
|
|
| • AMİP lideri Etibar Məmmədovun villasında böyük məbləğdə oğurluq: - "Dolabda dollar "paçka"ları vardı"
Dünən, 15:20 |
|
|
|
| • "Xınalıq" restoranında 63 yaşlı ofisiant qəfil öldü
Dünən, 13:56 |
|
|
|
| • Ermənistan müxalifətinin lideri: - Müharibə qapısını bağlamalıyıq
Dünən, 13:53 |
|
|
|
| • İsrail ordusunun 3 əsgəri İrana casusluqda şübhəli bilinir
Dünən, 13:06 |
|
|
|
| • Tanınmış iş adamını şərləyənlərə MƏHKƏMƏDƏN ŞOK ZƏRBƏ - İLGİNC FAKTLAR...
Dünən, 12:47 |
|
|
|
| • 860 minlik ev cəmi 12 manata satılır - Beləsi olmamışdı
Dünən, 12:34 |
|
|
|
| • "Paşa-K"nın keçmiş əməkdaşları təhdid olunduqlarını iddia edirlər - İTTİHAM VAR...
Dünən, 12:30 |
|
|
|
| • Musiqili Teatra məni qəbul etmədilər ki, səsim yoxdur - Lalə Süleymanova
Dünən, 12:27 |
|
|
|
| • Taleh Şahsuvarlı İTV-ni hansı modeldə görür? - DETALLAR
Dünən, 12:24 |
|
|
|
| • FHN polkovniki Qubada qanunsuz obyekt tikmək istədi, qarşısı alındı - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 12:18 |
|
|
|
| • FHN-in dələduzluqda ittiham olunan keçmiş inspektoru ilə bağlı qərar verildi
Dünən, 12:15 |
|
|
|
| • Sabah binada yanğın baş versə... ÖLÜM QAÇILMAZDIR! - ÖZBAŞINA QALIBLAR...
Dünən, 12:08 |
|
|
|
| • “Çarəsiz”in LƏMANI: “Yazırlar ki, ay həyasız, ay ifritə...” - VİDEO
Dünən, 11:58 |
|
|
|
| • Azərbaycanda özəl “qocalar evi” açmaq olar?
Dünən, 11:56 |
|
|
|
| • Rusiya XİN-də Ermənistan səfiri ilə sərt söhbət aparılıb - RT
Dünən, 11:54 |
|
|
|
| • “Bakıxanov-Çörək” şirkəti səhmdarlarına dividend verəcək
Dünən, 11:47 |
|
|
|
| • "Sizin yeriniz...”
Dünən, 11:37 |
|
|
|
| • 2026-cı ilin ölkə çempionu ADA Universitetində - FOTO
Dünən, 11:34 |
|
|
|
| • Yaroslavlda neft obyekti vurulub - Zelenski
Dünən, 11:28 |
|
|
|
| • "Su-Kanal İdarəsi deyir ki, guya hər şey qaydasındadır..." - NARAZILIQ VAR...
Dünən, 11:22 |
|
|
|
| • Bacısının evindən 16 min manat oğurlandı - AÇIQLAMA
Dünən, 11:09 |
|
|
|
| • Apteklərdə “Pascorbin” TAPILMAYACAQ – Alternativ dərman VARMI?
Dünən, 11:04 |
|
|
|
| • Xanlar Vəliyevin qızı vəzifəyə təyin edildi - BUNDAN SONRA...
Dünən, 11:01 |
|
|
|
| • Məscidlərə Tolstoyun, Dostoyevskinin kitablarının alınmasına komitə sədrindən REAKSİYA - “Təsbeh layihəsi keçirək?”
Dünən, 11:00 |
|
|
|
| • Biz Ermənistanı “banan dövləti” olmaqdan qurtardıq - Paşinyan BELƏ DEYİR...
Dünən, 10:55 |
|
|
|
| • Ukrayna ordusu Qroznıda hərbi hissələrə dron zərbəsi endirib
Dünən, 10:53 |
|
|
|
|
