Nigar ÖGEDAY
Tarix: 21-04-2025, 12:41 | Çap et
Görünməz Güc: Çin, Amerika və Dünyanı Səssizcə Necə Əsir Alır?
Forbes jurnalının son hesabatı, Amerikanın müdafiə sənayesində Çin istehsalı komponentlərin nə qədər həlledici rol oynadığını bir daha sübut etdi. ABŞ Silikon Vadisi, PUA (pilotsuz uçuş aparatı) texnologiyalarında önə çıxmaq istəsə də, hava gövdəsindən kameralara, batareyalardan ekranlara qədər demək olar ki, hər hissə Çində istehsal olunur.
Viper adlı hücum PUA-sında Çin mühərriklərinin istifadə olunması ilk olaraq inkar edilsə də, daha sonra etiraf edildi. Anduril şirkətinin rəhbəri videoya baxaraq “Bəs hava gövdəsi haradandır?” sualını verəndə, sistemin tam olaraq Çin parçaları üzərində qurulduğu ortaya çıxdı.
Bəs bu təkcə PUA-larla məhdudlaşırmı? Əsla.
Çinin qlobal gücü yalnız istehsalla deyil, strateji səssizliklə inkişaf edir.
Tramp dövründə “Əvvəl Amerika” şüarı ilə daxili istehsala dönüş cəhdi oldu. Lakin indi görünür ki, bir çox kritik sahələrdə Çin, ABŞ-ı sistemli şəkildə özündən asılı vəziyyətə salıb.
ABŞ-ın bir çox texnoloji şirkəti, o cümlədən Apple, Tesla, Nvidia, Intel – hamısı ya istehsal, ya da təchizat baxımından Çinə birbaşa və ya dolayı şəkildə bağlıdır. Bu asılılıq yalnız texnologiya ilə bitmir:
Dərman sənayesi – ABŞ-da istifadə olunan bəzi əsas antibiotiklərin maddələri yalnız Çində istehsal olunur.
Nadir torpaq elementləri – Elektronika, silah texnologiyaları və hətta yaşıl enerji sistemləri üçün həyati əhəmiyyət daşıyan bu elementlərin %80-dən çoxu Çindən gəlir.
Çip istehsalı və qablaşdırma – Çox sayda çipin son mərhələləri Çin və Tayvan ətrafında tamamlanır.
ABŞ-ın keçmiş Milli Təhlükəsizlik Şurası üzvü Josh Steinman deyir:
“Biz rəqib olaraq gördüyümüz dövlətə kritik sahələrdə demək olar ki, tam asılıyıq.”
Bu nə deməkdir?
Bir gün Çin “İxracı dayandırıram” desə, Amerika iqtisadiyyatının və hərbi gücünün təkərləri dönməyə bilər.
Yatırımçılar xəbərdarlıq edir: “Kəskin şəkildə ayrılmaq ABŞ texnologiya sektorunu çökdürər.”
Forbes-in bu xəbəri, buz dağının yalnız görünən ucudur. Çin, rəqəmsal ipək yolu ilə Asiyadan Afrikaya, Avropadan Latın Amerikasına qədər bütün bölgələrdə infrastruktur, kredit və texnologiya ilə təzyiq gücü yaradır. Çoxu hələ də bunun fərqində deyil.
Çin bir qapalı qutu kimidir. Daxilinə girə bilməzsən, ancaq içindən dünyaya yayılan təsiri hər gün artır. Təkcə iqtisadi güc deyil, strateji sabitlik və texnoloji gələcək də Pekin hökumətinin barmaqları arasında formalaşır.
Amerika bir tərəfdən Rusiyanı zəiflətmək üçün milyardlarla dollar xərcləyir, digər tərəfdən isə sistemini Çin istehsalına təslim etmiş vəziyyətdədir. Bu paradoksal durumun gələcəkdə nə kimi qırılmalar doğuracağını isə zaman göstərəcək.
Çinin “səssiz istilası” artıq başlamışdır. İndi sual budur: Qərb bu istilanı nə zaman və necə anlayacaq?
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Hörmüz boğazında Qətərdən maye qaz daşıyan tanker mərmi zərbəsinə məruz qalıb - "Bloomberg"
Bu gün, 16:12 |
|
|
|
| • Göyçayın Təhsil Sektorunun müdiri vəzifəsindən azad olunub - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 16:04 |
|
|
|
| • Qusarda alternativ içməli su mənbəyi tikiləcək – 3,2 MİLYON MANATA
Bu gün, 16:00 |
|
|
|
| • Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərində yeni mərhələ başlayır - MƏQALƏ
Bu gün, 15:53 |
|
|
|
| • Bakıda ikinci telefon qalmaqalı: arvadın gizli əməli cinayətə səbəb oldu - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 15:51 |
|
|
|
| • Rusiyanın Qara dənizdə radioelektron kəşfiyyat bölməsi, anbarları və Krımdakı körpüləri məhv edilib - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 13:27 |
|
|
|
| • "Sabah çörək qıtlığı yaransa..." - ÇAĞIRIŞ...
Bu gün, 13:17 |
|
|
|
| • Bakıdakı bu universitet bağlandı: Diplomların taleyi necə olacaq? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 13:02 |
|
|
|
| • "Mənə qaranlığımdan qorxmayan insan lazımdır"
Bu gün, 13:00 |
|
|
|
| • Vaqif Əsədovun qızı rəis vəzifəsindən azad olundu - FOTO
Bu gün, 12:51 |
|
|
|
| • Rusiya Ermənistanı bazardan uzaqlaşdırmayacaq - ÇÜNKİ...
Bu gün, 12:36 |
|
|
|
| • “Yeyintini edən Əli İsa və komandasıdır” - Şeyx Əbdül
Bu gün, 12:26 |
|
|
|
| • Rusiya Ukrayna kəşfiyyatı ilə əlaqədə olmaqda şübhəli bilinən iki nəfəri saxladı - KİV
Bu gün, 12:21 |
|
|
|
| • Xırdalan sakinlərini təngə gətirən üfunət: - Kanalizasiya küçəyə axır
Bu gün, 12:16 |
|
|
|
| • Nəriman müəllim gördü ki, tərəddüd edirəm... - ANIM
Bu gün, 12:09 |
|
|
|
| • Ukraynanın Putinin ballistik terrorunu dayandırmaq imkanı var... - ABŞ-dan xəbər...
Bu gün, 11:28 |
|
|
|
| • "Düz hərəkət etdim ki, vaxtında deputatlıqdan uzaqlaşdım" – Nizami Cəfərov
Bu gün, 11:18 |
|
|
|
| • İstanbulda şübhəli şəkildə ölən “NIDA” üzvünün ANASI QƏTLƏ YETİRİLDİ: Qardaşı həbs olundu! - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 11:13 |
|
|
|
| • Əvvəl Taleh Yüzbəyov, indi də Cəbiş müəllim... - Reklamlar niyə qalmaqal yaradır?
Bu gün, 11:00 |
|
|
|
| • 6 yaşında adı dəyişdirildi, bu xəbərə görə əsgərlikdən qaçdı - Nəriman Həsənzadə KİMDİR
Bu gün, 10:50 |
|
|
|
| • "Deyir ŞƏHİDİN KÖHNƏLİB, şəhidə belə qiymət verərlər?" - GİLEY
Bu gün, 10:41 |
|
|
|
| • Cəllabada QAZİLƏRİN dərmanlarını vermirlər... - "...bilərək ZÜLM EDİRLİR"
Bu gün, 10:38 |
|
|
|
| • Zuğulba-Bilgəh yolu NƏZARƏTSİZ QALIB? - BU NƏDİ BELƏ?
Bu gün, 10:33 |
|
|
|
| • "Qadağalar Azərbaycan istehsalçıları üçün yeni imkanlar yaradır" - ŞƏRH
Bu gün, 10:00 |
|
|
|
| • Azərbaycan dili milli irsimizin əbədi daşıyıcısıdır - MƏQALƏ
Bu gün, 09:56 |
|
|
|
| • İrandan Ermənistana təklif: Bakı izləmədədir - AKTUAL
Bu gün, 09:52 |
|
|
|
| • Kinematoqrafçılar İttifaqında qalmaqal - Nə baş verir?
Bu gün, 09:46 |
|
|
|
| • Gədəbəydə DƏRƏBƏYLİKDİR... - GİLEY
Bu gün, 09:40 |
|
|
|
| • Azərbaycanda böyük ƏFV təklifi – Tanınmış komissiya üzvündən dəstək gəldi
Bu gün, 08:27 |
|
|
|
| • Paşinyanın bu qərarı Putini qorxutdu - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 08:18 |
|
|
|
| • Zaurun Günayla bağlı dedikləri rezonans doğurdu – Müzakirələr böyüyür
Bu gün, 08:16 |
|
|
|
| • Nəriman Həsənzadəni itirdik
Bu gün, 08:12 |
|
|
|
| • MODERN BAKI OĞRUSU: ZÜLFƏLİ... - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 07:46 |
|
|
|
| • "Bəs hökumət nə düşünür, nə etmək istəyir?" - partiya sədri
Bu gün, 07:37 |
|
|
|
| • Hakimin MƏQSƏDİ nə idi ki... - belə ÇEVİK qərar verdi?..
Bu gün, 07:31 |
|
|
|
| • "Vergi borcları olduğuna görə..." - ETİRAZ VAR!
Bu gün, 07:15 |
|
|
|
| • Əməli nəticə yoxdursa, görüşlərin faydası nədir? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 07:02 |
|
|
|
| • " Bunu dərk etməyənlər vəzifə, pul, hərislik uğrunda ömür boyu başqaları ilə çarpışırlar..." - teleaparıcı
Bu gün, 06:57 |
|
|
|
| • Türkiyə müxalifəti üçün ən yaxşı yol... - Həm də Türkiyə üçün...
Bu gün, 06:53 |
|
|
|
| • Ağır xəstə olsa da, əlilliyi ala bilmir - GİLEY
Bu gün, 06:42 |
|
|
|
| • Bakı Qızlar Universitetinin bağlanması digər universitetlərə ciddi siqnaldır - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 02:14 |
|
|
|
| • Öldüyü deyilən, 35 ildir efirə çıxmayan sənətkar danışdı: - “Biz sizə müğənni kimi lazım deyilik”
Bu gün, 02:11 |
|
|
|
| • Paşinyan Putinə açıq meydan oxuyur? – İrəvan Avropa kursunda israrlıdır
Bu gün, 02:08 |
|
|
|
| • 2 ay əvvəl vəzifəyə təyin olunan müşavir istefa verdi - Rəqəmsal hökumətdə nə baş verir?
Bu gün, 02:00 |
|
|
|
| • "KÜRƏM lahmacun & kabab house"un sahibinin külli miqdarda vergi borcu üzə çıxdı - FOTO
Bu gün, 01:58 |
|
|
|
| • Min manat alan həkimdən möcuzə gözləyirik? - “5-6 aydan sonra bir ayın bonusu verilir”
Bu gün, 01:56 |
|
|
|
| • 44 günlük savaşda bütün peşəkar zabitlər öldü, ordu çöküşdədir – Ermənistanda yeni qalmaqal
Bu gün, 01:54 |
|
|
|
| • Tramp yenidən prezident olmaq istəməsinin səbəbini açıqlayıb - “Real America's Voice”
Bu gün, 01:53 |
|
|
|
| • Azərbaycanda dollar və avro ucuzlaşacaq? - AKTUAL
Bu gün, 01:50 |
|
|
|
| • Şabranın icra başçısı sakinləri tutdura bilmədi - Məhkəmə "arpa işi"ndə onu haqsız saydı
Bu gün, 01:48 |
|
|
|
|
