Nigar ÖGEDAY
Tarix: 21-04-2025, 12:41 | Çap et
Görünməz Güc: Çin, Amerika və Dünyanı Səssizcə Necə Əsir Alır?
Forbes jurnalının son hesabatı, Amerikanın müdafiə sənayesində Çin istehsalı komponentlərin nə qədər həlledici rol oynadığını bir daha sübut etdi. ABŞ Silikon Vadisi, PUA (pilotsuz uçuş aparatı) texnologiyalarında önə çıxmaq istəsə də, hava gövdəsindən kameralara, batareyalardan ekranlara qədər demək olar ki, hər hissə Çində istehsal olunur.
Viper adlı hücum PUA-sında Çin mühərriklərinin istifadə olunması ilk olaraq inkar edilsə də, daha sonra etiraf edildi. Anduril şirkətinin rəhbəri videoya baxaraq “Bəs hava gövdəsi haradandır?” sualını verəndə, sistemin tam olaraq Çin parçaları üzərində qurulduğu ortaya çıxdı.
Bəs bu təkcə PUA-larla məhdudlaşırmı? Əsla.
Çinin qlobal gücü yalnız istehsalla deyil, strateji səssizliklə inkişaf edir.
Tramp dövründə “Əvvəl Amerika” şüarı ilə daxili istehsala dönüş cəhdi oldu. Lakin indi görünür ki, bir çox kritik sahələrdə Çin, ABŞ-ı sistemli şəkildə özündən asılı vəziyyətə salıb.
ABŞ-ın bir çox texnoloji şirkəti, o cümlədən Apple, Tesla, Nvidia, Intel – hamısı ya istehsal, ya da təchizat baxımından Çinə birbaşa və ya dolayı şəkildə bağlıdır. Bu asılılıq yalnız texnologiya ilə bitmir:
Dərman sənayesi – ABŞ-da istifadə olunan bəzi əsas antibiotiklərin maddələri yalnız Çində istehsal olunur.
Nadir torpaq elementləri – Elektronika, silah texnologiyaları və hətta yaşıl enerji sistemləri üçün həyati əhəmiyyət daşıyan bu elementlərin %80-dən çoxu Çindən gəlir.
Çip istehsalı və qablaşdırma – Çox sayda çipin son mərhələləri Çin və Tayvan ətrafında tamamlanır.
ABŞ-ın keçmiş Milli Təhlükəsizlik Şurası üzvü Josh Steinman deyir:
“Biz rəqib olaraq gördüyümüz dövlətə kritik sahələrdə demək olar ki, tam asılıyıq.”
Bu nə deməkdir?
Bir gün Çin “İxracı dayandırıram” desə, Amerika iqtisadiyyatının və hərbi gücünün təkərləri dönməyə bilər.
Yatırımçılar xəbərdarlıq edir: “Kəskin şəkildə ayrılmaq ABŞ texnologiya sektorunu çökdürər.”
Forbes-in bu xəbəri, buz dağının yalnız görünən ucudur. Çin, rəqəmsal ipək yolu ilə Asiyadan Afrikaya, Avropadan Latın Amerikasına qədər bütün bölgələrdə infrastruktur, kredit və texnologiya ilə təzyiq gücü yaradır. Çoxu hələ də bunun fərqində deyil.
Çin bir qapalı qutu kimidir. Daxilinə girə bilməzsən, ancaq içindən dünyaya yayılan təsiri hər gün artır. Təkcə iqtisadi güc deyil, strateji sabitlik və texnoloji gələcək də Pekin hökumətinin barmaqları arasında formalaşır.
Amerika bir tərəfdən Rusiyanı zəiflətmək üçün milyardlarla dollar xərcləyir, digər tərəfdən isə sistemini Çin istehsalına təslim etmiş vəziyyətdədir. Bu paradoksal durumun gələcəkdə nə kimi qırılmalar doğuracağını isə zaman göstərəcək.
Çinin “səssiz istilası” artıq başlamışdır. İndi sual budur: Qərb bu istilanı nə zaman və necə anlayacaq?
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Moskvanın yeni "stavkası" - Karapetyan niyə Paşinyana alternativ kimi önə çıxarılır?
Bu gün, 20:30 |
|
|
|
| • ABŞ Ermənistana 9 milyard dollar sərmayə yatırır - ABŞ texnologiyası Ermənistana gələcək
Bu gün, 20:14 |
|
|
|
| • "Hüriyyət TV" və "Hüriyyət" qəzetinin baş redaktoru barəsində seçilmiş həbs qətimkan müddəti uzadılıb
Bu gün, 20:11 |
|
|
|
| • DTX-nın saxladığı Məmməd İbrahimin həbs müddəti ARTIRILDI
Bu gün, 20:07 |
|
|
|
| • Ramiz Mehdiyevin köməkçisinin həbs müddəti uzadılıb - 4 ay müddətinə...
Bu gün, 20:05 |
|
|
|
| • Fəzail Ağamalı vəfat edib
Bu gün, 20:04 |
|
|
|
| • Əli Kərimlinin həbs müddəti uzadılıb - QƏRAR
Bu gün, 20:03 |
|
|
|
| • Məktəblərdə şagirdlərin yoxlanılması GÜNDƏMDƏ - Bu mexanizm tətbiq olunmalıdır...
Bu gün, 18:14 |
|
|
|
| • İnsidentdən sonra "Okuklu Holding"in tikinti cəhdi dayandırılıb - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 18:10 |
|
|
|
| • "Məni otağa kilitləyib, qızılla dolu çantamı oğurladı" - Hicablı qadının ŞOK CİNAYƏTİ
Bu gün, 18:03 |
|
|
|
| • Qərbin “sülh masası”ndan artıq “barıt qoxusu” gəlir - Yeni qlobal “savaş üçbucağı” dünyanı fəlakətə sürükləyir
Bu gün, 17:59 |
|
|
|
| • Xalq artistləri Rəqsanəyə muğam öyrədir - "Pul istəmir, sənətinə dəstək istəyir"
Bu gün, 17:55 |
|
|
|
| • “Aristokrat” Tibb Mərkəzi sertifikatsız həkimlərə görə cərimələndi
Bu gün, 17:45 |
|
|
|
| • ABŞ-ın vitse-prezidentinin Cənubi Qafqaz SƏFƏRİ – Hansı razılaşmalar əldə olunacaq?
Bu gün, 17:43 |
|
|
|
| • Neftçala icra hakimiyyətinin hesabat yığıncağında himn qalmaqalı – Başçı təxribatdan şübhələnir...
Bu gün, 17:28 |
|
|
|
| • Dövlət Ehtiyatları Agentliyi bir maşını 2500 manata təmir etdirəcək - DETALLAR
Bu gün, 17:22 |
|
|
|
| • Şeyx Əbdüllə nazir də maraqlanıb: Rasim Balayevdən başqa... - AÇIQLAMA
Bu gün, 17:21 |
|
|
|
| • Yazıçılar Birliyinə üzvlük qaydaları SƏRTLƏŞDİRİLİR
Bu gün, 17:20 |
|
|
|
| • "Nar"ın tərəfdaşlığı ilə "GəncVİZYON" ideyatonu uğurla başa çatıb - FOTO
Bu gün, 17:18 |
|
|
|
| • Məktəblər boşdur - “Şagirdlər bal ardınca hazırlığa gedir”
Bu gün, 17:15 |
|
|
|
| • Vaşinqton artıq Azərbaycanı əsas tərəfdaş kimi görür - ŞƏRH
Bu gün, 17:09 |
|
|
|
| • "Elə gözəl yola verdi ki..." - BAŞÇIDAN NARAZILIQ!
Bu gün, 17:03 |
|
|
|
| • Tahir Budaqov Nəsimi Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib - SƏRƏNCAM
Bu gün, 16:56 |
|
|
|
| • Avaralar 20 manat cərimə olunurlar – Kimlər avara hesab edilir?
Bu gün, 16:52 |
|
|
|
| • Danışıqlar bu ölkələrin dəstəyi ilə baş tutdu - Pezeşkian
Bu gün, 16:51 |
|
|
|
| • Ramiz Mehdiyevlə bağlı yeni qərar olacaq - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 16:45 |
|
|
|
| • Tanınmış alim nazirliyin institutuna şöbə müdiri təyin edildi - FOTO
Bu gün, 16:42 |
|
|
|
| • Erməni məhsulları Azərbaycan bazarına daxil olacaq - Risk var yoxsa...?
Bu gün, 16:40 |
|
|
|
| • Hərbi Prokurorluqdan Vahid Mustafayevə bahalı saat SİFARİŞİ
Bu gün, 16:28 |
|
|
|
| • Əmisinin baltaladığı yeniyetmə evə buraxıldı - AÇIQLAMA
Bu gün, 16:17 |
|
|
|
| • Anar məhkəməyə verdiyi şairlə yenə barışa bilmədi – Bu dəfə araya hakim girdi
Bu gün, 16:14 |
|
|
|
| • Nazir Mərkəz direktorunu rəis əvəzi təyin etdi - FOTO
Bu gün, 16:09 |
|
|
|
| • Naxçıvan MR Baş naziri kollektivə təqdim edilib - FOTO
Bu gün, 16:02 |
|
|
|
| • ““Siyasi məhbus” məsələsini gündəmə gətirmək cəhdi dövlət maraqlarımıza ziyan vurur”
Bu gün, 15:55 |
|
|
|
| • “Aristokrat” tibb mərkəzinin sahibinin qətl törədən oğlu... - CƏZASI YÜNGÜLLƏŞDİRİLDİ
Bu gün, 15:49 |
|
|
|
| • Eldar Quliyev həm deputatdır, həm rektor: Bu necə olur? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 15:47 |
|
|
|
| • Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə rəis müavini təyin olunub - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 15:42 |
|
|
|
| • Saleh Məmmədova Kür sahilində villa tikən sevimli kadrı da yola salınacaqmı? - İLGİNC
Bu gün, 15:34 |
|
|
|
| • Ermənistanda əsgər vəhşicəsinə döyülüb - KİV
Bu gün, 15:26 |
|
|
|
| • Kirayədə qalan ƏMƏKDAR ARTİST - “Ərzaq baha, qazanc yox”
Bu gün, 15:19 |
|
|
|
| • Azərbaycan İranla sərhədi açır? - AKTUAL
Bu gün, 15:17 |
|
|
|
| • Azərbaycanda hazırda 7 icra başçısı vəzifəsi boşdur - SİYAHI - SİYAHI
Bu gün, 15:13 |
|
|
|
| • Xaricdən sifariş olunan məhsullar buna görə gecikirmiş – Vacib detallar
Bu gün, 15:06 |
|
|
|
| • Meliorasiya və Su Təsərrüfatına məxsus idarələr ləğv edilir - SİYAHI
Bu gün, 15:03 |
|
|
|
| • Dövlət teatrlarında ştat cədvəllərinin yenilənməsinə başlanıb, "Azdrama"da yeni təyinatlar olub - ADLAR
Bu gün, 15:01 |
|
|
|
| • İstanbul prosesini pozan İran Omanda böyük nəticə əldə edə bilmədi - Əli Mustafa
Bu gün, 14:57 |
|
|
|
| • Təbrizdə Xalq Mücahidlərinin 7 üzvü həbs edildi
Bu gün, 14:50 |
|
|
|
| • Həccə gedənlər azalıb - Azərbaycanlılar üçün qiymət ucuzlaşacaq?
Bu gün, 14:42 |
|
|
|
| • “Zəngəzur bizsiz açılsa...” – Kremldən QORXUNC təhdid
Bu gün, 14:39 |
|
|
|
| • Bu şəxslər də vəzifədən gedəcək - İLGİNC GƏLİŞMƏ
Bu gün, 14:31 |
|
|
|
|
