"Mozalan Studiyası"na yeni direktor təyin edilib .....                     "İbrahim sazişləri": Vaşinqton Bakıya nə təklif edir? .....                     İran vətəndaşı gömrük postundan siqaretləri necə keçirdi? .....                     “Peyk zavodu”nun direktoru dəyişib .....                     "Caamatın müraciətinə baxmayaraq, heç bir tədbir görülmür" .....                     Ağsaqqal Rusiya kanallarına çox baxırmış, ona görə "qaza gələrək" belə addım atıb .....                     “Bakı Avtonəqliyyatı"” ASC-nin səhmdarları .....                     Müdafiə Sənayesi Nazirliyində kadr dəyişikliyi olub .....                     "Avroviziya"da finala keçə bilməyən təmsilçilərimizdən .....                     Baş həkim olmaq arzusu ona baha başa gəldi... .....                     "1094 saxtakarlıq... dövləti, xalqı aldatmaq..." .....                     Ermənistanın TŞ katibi İrana səfər edəcək .....                     İmişlidə rus simvollarını təbliğ edən şəxs YAP-dan REAKSİYA .....                     "Səba" külli miqdarda borca düşdü, .....                     Xarici ölkənin xüsusi xidmət orqanına casusluqda ittiham olunan şəxsin məhkəməsi başlayıb .....                     Vasif Əmirova daha yüksək vəzifə verildi .....                     Ağdam təhsilində biabırçılıq DAVAM EDİR... .....                     Robert Köçəryan Levon Ter-Petrosyana “Mən albanam” deyib... .....                     Vəzifəli şəxsin fermasını talayan mühafizəçi ilə bağlı .....                     Paşinyan Albaniyada ikitərəfli görüş keçirəcək .....                     Polşa Vaşinqtona sərt mesaj göndərib .....                     Bakı və Ankara “qara siyahı”da: İrəvanın dostu qəzəbləndi .....                     TikTok-da tanış olduğu qızı alçaldan gəncin işinə yenidən baxılacaq .....                     “Nazirlər bilmirdilər ki, məndən 5-6 il qabaq orada səfirliyimiz olub” .....                     “Ailə Park”ın direktorunun cinayət işi: zərərçəkmişlər ağır cəza tələb etdi .....                     Dərs yükü şagirdləri yorur: bu sistemdən imtina etməsək… .....                     “Azər-Avtonəqliyyat”ın rəhbəri dəyişir .....                     “Qəçrəş” ASC-nin səhmdarları bir araraya toplaşır .....                     Papikyanın SIX SƏFƏR TRAFİKİ... .....                     "Mən onlardan pulu necə geri ala bilərəm?" .....                     Azərbaycana qarşı yeni təxribat: iyunun 5-də, ABŞ-da... .....                     Ölkədə dini sabitlik mənzərəsini KİMLƏR POZMAQ İSTƏYİR? .....                     "Doğma yurda dönmək hər bir qarabağlının arzusudur" .....                     Vəzifəli şəxs küçədə vətəndaşı döydü .....                     "Bu optimallaşdırmadır? Bu necə optimallaşdırmadır?" .....                     Övladlar kriminala niyə yönəlir? .....                     3 il sonra yenidən İstanbulda: .....                     Yeni qayda: Azərbaycanlılar daha Rusiyaya buraxılmayacaqlar? .....                     Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi münaqişənin alovlanmasına çalışır .....                     İrəvan “sonuncu Qarabağ kartı”nı oynayır .....                 

Həmas-İsrail qarşıdurması: Böyük müharibənin anonsu yoxsa...? - İNCƏLƏMƏ
Tarix: 12-10-2023, 06:45 | Çap et
Həmas-İsrail qarşıdurması: Böyük müharibənin anonsu yoxsa...?
(davamı)

ƏVVƏLİ BURADA.....

Beləliklə, Yaxın Şərqdə çoxsaylı "köhnə" və "yeni" münaqişələrin mövcud olması hətta ən proqmatik yanaşma ortaya qoyulduğu halda da böyük müharibələrdən yayınmağa tam təminat vermir. Xüsusilə də belə müharibələrin qızışmasında maraqlı tərəflər olduqda. Son Həmas-İsrail münaqişəsi buna tipik misal ola bilər.

Konkret halda Yaxın Şərqdə eskalasiyada maraqlı olanlar isə yetərincədir ki, onları da 3 qrupa bölmək olar:
1. Qlobal güclər: buraya IMEC (və ya IMEEC) iqtisadi dəhlizinin yaradılacağı halda qlobal layihələrdən kənarda qalan Rusiya və Çin kimi supergüclər aid edilə bilər;

2. Regional təsir dövlətləri: Yaxın Şərqdə bunlar ilk növbədə İran, Türkiyə, Pakistan və Əfqanıstandır (təəccüblü görünsə də). Burda qeyd etməliyik ki, məhz Əfqanıstan Həmasın əməliyyatını açıq dəstəkləyən ölkələrdən biri oldu və vaxtilə bu ölkədə qalmış ABŞ silahlarının bir qisminin Həmasa verilməsi barədə iddialar da var;

3. Döyüş meydanındakı aktyorlar: buraya Suriyanı, bu ölkədəki müxtəlif silahlı "proxy" dəstələrini, Həması, Hizbullanı və digərlərini aid etmək olar.
Bu, 3 qrupdan hər birinə daxil olan tərəflərin avtonom şəkildə fəaliyyət göstərməsi anlamına gəlməməlidir.

Tam əksinə, plan quran birincilərin ikincilər vasitəsilə üçüncülərdən istifadə etməsi daha inandırıcı görünə bilər. Hər üçünü birləşdirən isə ortaq maraqların olmasıdır. Bu mənada İMEEC layihəsi ondan kənarda qalan və ya onun sayəsində mövqelərini itirəcək sadalanan bütün tərəfləri təbii tərəfdaşa çevirir.

Belə ki, Çinin qlobal "Bir yol, bir qurşaq" layihəsində, həmçinin də "Şərq-Qərb Dəhlizində" İranın, Türkiyənin, Pakistanın və Əfqanıstanın da önəmli rol alacağı nəzərdə tutulur. Digər tərəfdən isə Rusiyanın həyata keçirmək istədiyi "Şimal-Cənub Dəhlizi" İran, Cənubi Qafqaz və bəzi Mərkəzi Asiya ölkələrini əhatə etməlidir.

IMEEC isə bütün bu ölkələrə təkcə qlobal oyundan kənar vəziyyətdə qalmaq təhlükəsi yaratmır, həm də Çin üçün iqtisadi (müəyyən mənada həm də hərbi-siyasi), Pakistan üçün isə hərbi-siyasi rəqib olan Hindistana geniş iqtisadi, geosiyasi imkanlar yaradır. Bu isə ən azı həmin iki ölkə üçün ekzistensial (mövcudluq) məsələdir.

Həmasa, Hizbullaya və digər proxy qruplara gəldikdə isə yaranmış yeni qlobal reallıq və ondan qaynaqlanan ziddiyyətlər onlara öz mövcudluğunu və təsirini qoruyub saxlamaq üçün əlavə şanslar yaradır. Məsələn, IMEEC-ə qoşulan Səudiyyə Ərəbistanı İsraillə tərəfdaşa çevrilirsə, Həmas üçün bu, dəstəyin azalması demək olacaq.

Eyni şeyi də az da olsa Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən gələn dəstək haqqında demək olar. Suriya üçün Qolan yüksəkliklərini ilhaq etmiş İsrailin qlobal layihə iştirakçısına çevrilməsi itirilmiş torpaqlarla vidalaşmaq və daim yəhudi dövlətinin təhdidi (bombardmanları) altında qalmaq anlamına gəlir.

Belə reallıq isə onların hər üçünə özünü qorumaq üçün "böyüklərin" əlində destabilizisaiya alətinə çevrilməkdən başqa seçim buraxmır. Nəticə də aydındır: oktyabrın 7-də vurulan qəfil ağır zərbə əslində İsrailə deyil, onun da təmsil olunduğu qlobal layihəyə yönələn sarsıdıcı zərbə idi. Etiraf etməliyik ki, plan da uğurla baş tutdu.

İndi Həmasın hücumunu (sözün əsl mənasında) yuxuda qarşılamış Netanyahu hökuməti ictimai rəydə öz zədələnmiş nüfuzunu bərpa etmək məqsədilə Həmasın qəddar hücumuna cavab olaraq Qəzzaya aşırı güc tətbiq etməkdədir. Halbuki, bu, nifrətin artmasından və düşmənçiliyin dərinləşməsindən başqa heç bir nəticə verməyəcək.

Amma başqa bir nəticə də mümkündür: Həmas-İsrail savaşının böyük regional müharibəyə çevrilməsi. Bunun isə baş verib-verməməsi artıq elə də önəmli deyil, çünki IMECC sarsıdıcı zərbəni artıq aldı. Təsadüfi deyil ki, elə həmin hadisələr fonunda da Rusiya "Şimal-Cənub Dəhlizinin" reallaşması istiqamətində hərəkətə keçir.

Yaxın günlərdə Çinin siyasi-diplomatik fəallığının arta biləcəyi də istisna deyil. Halbuki, zamanında bütün bu fəsadlardan qismən də olsa yayınmaq mümkün idi. Məsələn, layihədə Aralıq dənizinə çıxışı olan Qəzza zolağında bir dəniz limanı planlaşdırmaqla Qəzzanı da qlobal IMEEC-ə qoşmaq.

Elə harhansı bir şəkildə dərin iqtisadi böhran içində boğulan Livana müəyyən təkliflər vermək. Bununla da Həmas və Hizbulla az da olsa beynəlxalq inteqrasiyaya cəlb oluna bilərdilər. Əlbəttə, bütün bunlar olduqca nəzəridir, amma siyasətdə mümkün olmayan bir şey yoxdur. Təbii ki, zərgər dəqiqliyi tələb edən siyasəti balta ilə həyata keçirməyəndə.

İstənilən münaqişəyə münasibətdə bir neçə yanaşma mümkündür: münaqişəyə əhəmiyyət verməmək, onu həll etmək və ağırlaşdırmaq. Üçüncünün baş verməməsi üçün kompromislər tələb olunur ki, buna da bəzən böyük güclərin aşırı özgüvəni, təkəbbürü, bəzən isə siyasətçilərin cılız eqoizmi yol vermir.

Halbuki kompromis ən rasional yoldur, çünki bu yolla getmək savaşdan qaçmağa və ya heç olmazsa buna cəhd etməyə imkan verir. Konkret halda isə söhbət döyüş meydanında olan "əsgərlə" anlaşmadan gedərdi. Bu da son dərəcə vacib idi, çünki əsgərlərdən məhrum edilən generalın qaçmaqdan, təslim olmaqdan və ya intihar etməkdən başqa yolu qalmır.

Ərəstun Oruclu - DİA.AZ









 
Sorğu

Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
Yox
Bu yolda Rusiyanın ağzı ovulacaq

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
"Mozalan Studiyası"na yeni direktor təyin edilib - ƏMR
Bu gün, 10:51
"İbrahim sazişləri": Vaşinqton Bakıya nə təklif edir? - AKTUAL
Bu gün, 10:48
İran vətəndaşı gömrük postundan siqaretləri necə keçirdi? – MƏHKƏMƏ
Bu gün, 10:44
“Peyk zavodu”nun direktoru dəyişib - ƏMR
Bu gün, 10:43
"Caamatın müraciətinə baxmayaraq, heç bir tədbir görülmür" - vətəndaşdan SOS!!!
Bu gün, 10:41
Ağsaqqal Rusiya kanallarına çox baxırmış, ona görə "qaza gələrək" belə addım atıb - Tural Abbaslı
Bu gün, 10:33
“Bakı Avtonəqliyyatı"” ASC-nin səhmdarları - TOPLANIR
Bu gün, 10:21
Müdafiə Sənayesi Nazirliyində kadr dəyişikliyi olub - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 10:19
"Avroviziya"da finala keçə bilməyən təmsilçilərimizdən AÇIQLAMA
Bu gün, 10:17
Baş həkim olmaq arzusu ona baha başa gəldi... - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 10:11
"1094 saxtakarlıq... dövləti, xalqı aldatmaq..." - AXI NİYƏ?..
Bu gün, 10:09
Ermənistanın TŞ katibi İrana səfər edəcək - “Armenia-Today”
Bu gün, 10:00
İmişlidə rus simvollarını təbliğ edən şəxs YAP-dan REAKSİYA - “O şəxsin əqli vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə ehtiyac var”
Bu gün, 09:58
"Səba" külli miqdarda borca düşdü, bütün paylarını satışa çıxardı, rəhbəri dəyişdi
Bu gün, 09:53
Xarici ölkənin xüsusi xidmət orqanına casusluqda ittiham olunan şəxsin məhkəməsi başlayıb
Bu gün, 09:50
Vasif Əmirova daha yüksək vəzifə verildi - SOCAR-da yeni təyinat
Bu gün, 09:47
Ağdam təhsilində biabırçılıq DAVAM EDİR... - BU NƏDİ BELƏ?..
Bu gün, 09:44
Robert Köçəryan Levon Ter-Petrosyana “Mən albanam” deyib... - VİDEO
Bu gün, 09:38
Vəzifəli şəxsin fermasını talayan mühafizəçi ilə bağlı QƏRAR
Bu gün, 09:36
Paşinyan Albaniyada ikitərəfli görüş keçirəcək
Bu gün, 09:30
Polşa Vaşinqtona sərt mesaj göndərib - VİDEO
Bu gün, 09:29
Bakı və Ankara “qara siyahı”da: İrəvanın dostu qəzəbləndi – 800 nəfərlə bağlı QƏRAR
Bu gün, 09:27
TikTok-da tanış olduğu qızı alçaldan gəncin işinə yenidən baxılacaq – Hökm ləğv edildi
Bu gün, 09:22
“Nazirlər bilmirdilər ki, məndən 5-6 il qabaq orada səfirliyimiz olub” - Hidayət Orucovdan SENSASİON AÇIQLAMALAR
Bu gün, 09:19
“Ailə Park”ın direktorunun cinayət işi: zərərçəkmişlər ağır cəza tələb etdi – Yekun qərar verildi
Bu gün, 09:15
Dərs yükü şagirdləri yorur: bu sistemdən imtina etməsək… - ÇAĞIRIŞ
Bu gün, 09:13
“Azər-Avtonəqliyyat”ın rəhbəri dəyişir
Bu gün, 09:11
“Qəçrəş” ASC-nin səhmdarları bir araraya toplaşır
Bu gün, 09:08
Papikyanın SIX SƏFƏR TRAFİKİ... - Sadəcə, seyr edirikmi?
Bu gün, 09:04
"Mən onlardan pulu necə geri ala bilərəm?" - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 09:01
Azərbaycana qarşı yeni təxribat: iyunun 5-də, ABŞ-da... - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 08:43
Ölkədə dini sabitlik mənzərəsini KİMLƏR POZMAQ İSTƏYİR? - İLGİNC İDDİALAR
Bu gün, 08:40
"Doğma yurda dönmək hər bir qarabağlının arzusudur" - REAKSİYA
Bu gün, 08:35
Vəzifəli şəxs küçədə vətəndaşı döydü - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 08:34
"Bu optimallaşdırmadır? Bu necə optimallaşdırmadır?" - ETİRAZ VAR...
Bu gün, 08:31
Övladlar kriminala niyə yönəlir? - "AİLƏLƏRİN ÇOX BÖYÜK SƏHVLƏRİ VAR"
Bu gün, 07:10
3 il sonra yenidən İstanbulda: - Ukrayna üçün mühüm görüş...
Bu gün, 07:02
Yeni qayda: Azərbaycanlılar daha Rusiyaya buraxılmayacaqlar? - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 06:59
Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi münaqişənin alovlanmasına çalışır - FAKT BUDUR!
Bu gün, 06:55
İrəvan “sonuncu Qarabağ kartı”nı oynayır - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 06:50
ABŞ həbsdə olan rus alimi deportasiya etmək istəyir
Bu gün, 06:45
Bazardakı bahalıq Rusiya ilə bağlıdır? - AKTUAL
Bu gün, 06:42
İran sanksiyaların ləğvi qarşılığında ABŞ-la nüvə sazişi imzalamağa hazırdır - KİV
Bu gün, 06:38
Dövlət Sərhəd Xidmətinin Hərbi Hospitalında vətəndaşlardan açıq şəkildə rüşvət toplanır - İTTİHAM VAR...
Bu gün, 06:31
Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti “Qobu əməliyyatı”na hazırlaşır... - Taleh Bəşirovdan yüzlərlə ailə üçün sürgün planı...
Bu gün, 06:22
Kürd Fəhlə Partiyası adını dəyişib başqa təşkilat adı altında terroru davam etdirə bilər - GÖZLƏNTİ
Bu gün, 06:12
“Bu, musiqi yarışması deyil, üzdəniraqların yarışması, nümayiş səhnəsidir” - ONA GÖRƏ DƏ...
Bu gün, 06:10
Ramiz Mehdiyev Əmrullayevi EVDƏN İDARƏ EDİR? - BU NƏDİ BELƏ?
Bu gün, 06:04
Bu məktəbdə əməlli-başlı BAZAR AÇIBLAR - Özləri dandılar, amma təsdiq edəsi də deyildilər...
Bu gün, 06:01
Arslan Hacıyevi kim belə himayə edir ki... - İLGİNC İDDİALAR
Bu gün, 05:56
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - 055-560-77-49, 077-271-11-33 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru