"Bildiyiniz kimi, avqustda keçirilən Vaşinqton sammitinin nailiyyətlərindən biri TRIPP layihəsidir. Prezident Tramp layihəyə öz adını verib və bu, layihənin mütləq reallaşdırılacağından xəbər verir. Bununla da, Orta Dəhlizin daha bir marşrutu açılır". Bu sözləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə mətbuata bəyanatında deyib. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, ənənəvi mövcud olanlara daha biri əlavə olunur: "Zəngəzurdan ən yüksək müasir standartlarla 15 milyon ton yük dövriyyəsi. Beləliklə, Asiyadan Avropaya və əks istiqamətdə bizim ölkələrimizdən keçən yüklərin həcmi özlüyündə artım potensialına malikdir, amma həm də onların qəbulu və göndərilməsi üçün daha böyük potensial olacaq". Prezident vurğulayıb ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması 2028-ci ilin sonunadək baş verə bilər: "Hazırda planlaşdırdığımız və həyata keçirdiyimiz bütün işlərlə yanaşı, Zəngəzur dəhlizi layihəsi də böyük potensiala malikdir. Azərbaycan ərazisində bütün avtomobil və dəmir yolu əlaqələri gələn ilin ortalarına qədər tamamlanacaq. Ümid edirik ki, digər ölkələrin ərazisində də hər şey belə sürətlə reallaşdırılacaq və belə olan halda, Zəngəzur dəhlizinin açılması 2028-ci ilin sonuna qədər baş verə bilər". Xatırladaq ki, ötən gün Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan da Zəngəzur dəhlizindən danışıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan və Ermənistan ABŞ ilə birgə TRIPP layihəsi üzərində işləyir. Həmçinin Ermənistan və ABŞ TRIPP-in reallaşması istiqamətində birgə işlər həyata keçirir: "Dəmir yolunun Ermənistanın cənubundan (Mehridən) keçəcək hissəsi TRIPP adlandırılacaq və onun aydın adı və prinsipləri var. Bu prinsiplərə ərazi bütövlüyü, sərhədlərin toxunulmazlığı, suverenlik, ölkələrin həmin infrastruktur üzərində hüquqları və əlbəttə, qarşılıqlı əməkdaşlıq daxildir. Son tam konsepsiyanı razılaşdırdıqdan sonra ictimaiyyətə açıqlayacağıq. Detallar hələ Ermənistan və ABŞ arasında razılaşdırılmalıdır". Mirzoyan əlavə edib ki, TRIPP ilə bağlı hazırda yalnız yayınlanmış məlumatlar razılaşdırılıb. Xarici işlər naziri sözügedən marşrutla bağlı birgə Amerika-Ermənistan müəssisəsinin yaradılacağını da qeyd edib.
"Alyans" Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Abutalıb Səmədov Sherg.az-a bildirib ki, Vaşinqtonda sənədlər imzalandıqdan sonra "Tramp marşrutu"nun işə salınması istiqamətində ilk addımlar atılıb. Ancaq ekspertin fikrincə, hadisələrin gedişi göstərir ki, yolu qısa müddətdə açmaq mümkün olmayacaq:
"Dəhlizin Ermənistandan keçəcək 43 km.lik hissəsinin tikintisi hələ qalıb. Burada razılaşmalar əldə olunmalı, dəmiryolları, avtomobil yolları salınmalıdır. Ermənistanın hazırda maliyyə sıxıntısı yaşadığını nəzərə alsaq, xarici ölkələrdən kənar investisiyaların cəlb olunmasına ehtiyac var. Digər tərəfdən müəyyən sənədlərin imzalanması zəruridir. Məsələ ondadır ki, D.Trampın müxtəlif bölgələrdə sülh yaratmaq istəyi dəhliz məsələsində praktiki işlərə keçməyi bir qədər ləngidir. Hələlik Rusiya da aktiv şəkildə dəhlizə qarşı çıxış etmir. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanata görə, dəhlizə nəzarət Rusiya sərhədçilərinin öhdəsinə verilməliydi. ABŞ və Ermənistan birgə korporasiyasının yola nəzarət etməsi təbii ki, Rusiyanı qane etmir. Ancaq Rusiyanın başı hələlik Ukraynaya qarışdığından və müharibədə ABŞ-yə ehtiyacı olduğundan birbaşa Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxmır".
A.Səmədov hesab edir ki, İran sonadək bu marşrutun açılmasına mane olmağa çalışacaq, qətiyyən qəbul etməyəcək:
"Dəhlizə əsas müxalifəti məhz İran göstərəcək. İranla ABŞ arasında nüvə proqramı barədə danışıqlar davam edir. Bu səbəbdən İran əvvəlki sərt ritorikasını davam etdirə bilmir. Tehranın aktiv etirazları layihənin icrasına başladıqda tez-tez gündəmə gələ bilər. İran Azərbaycanın Naxçıvanla quru sərhədə malik olmasını, Şərq-Qərb, Şimal-Cənub dəhlizlərinin Azərbaycandan keçməsini istəmir. O səbəbdən qısqanclıqla yanaşır. Amma bütün bunlara rəğmən, İranın dəhlizin reallaşmasının qarşısını almaq gücü yoxdur. Əgər Moskva Tehranın yanında olsaydı, dəhlizə müqavimət daha güclü olardı. Ukrayna müharibəsi Rusiyanın əl-qolunu bağlayıb. Azərbaycan və Ermənistan bundan maksimum yararlanmağa çalışmalıdır. Şübhəsiz, Zəngəzur dəhlizi gec-tez Azərbaycanın tələbləri fonunda mütləq açılacaq və maraqlarımız təmin olunacaq".
