“Türkiyə NATO-dan uzaqlaşır” ilə “Ərdoğan Putinin müttəfiqi deyil” arasındakı “tapmaca” - NƏ BAŞ VERİR?
Tarix: 29-06-2021, 08:05 | Çap et
ABŞ Prezidentinin keçmiş milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton yeni qurulan Türk Demokratiya Layihəsinin (Turkish Democracy Project) Məsləhət Şurasına qatılıb. “Türkiyə ilə bağlı həyəcan təbili çalmağın vaxtı gəldi. Avtoritar bir liderin rəhbərliyi altında bir vaxtlar güclü bir NATO müttəfiqi demokratiyadan üz çevirir və Rusiyaya yaxınlaşır. Dəhşətli vəziyyəti aydınlatmaq üçün Türk Demokratiya Layihəsinin (TDL) Məsləhət Şurasına üzv olmaqdan məmnunam”, - deyə o, “Twitter” açıqlama verib.
Qeyd edək ki, TDL “Türkiyənin son zamanlarda demokratiyadan avtoritarizmə yönəlməsinə cavab olaraq yaradılan” beynəlxalq bir siyasi təşkilatdır. Məsləhət Şurasının digər üzvləri arasında keçmiş Florida qubernatoru Ceb Buş və İtaliyanın keçmiş xarici işlər naziri Culio Terzi di Sant Aqata da var.
Con Bolton ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Donald Trampın milli təhlükəsizlik müşaviri vəzifəsində çalışıb. Daha sonra keçmiş patronunun Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla yaxın münasibətlərini tənqid edərək, “Trampın bəyəndiyi diktatorlara şəxsi xidmətlər göstərməyi” sevdiyini söyləyib.
Ancaq bu, ən azı ilk baxışdan qəribə bir mövqedir. Dünyanın böyük bir analitik kəsimi hesab edir ki, Ərdoğan Putinin həqiqi bir müttəfiqi deyil, yalnız müvəqqəti, situativ (dedikləri kimi) müttəfiqidir. Və prinsipcə, bunun Türkiyə ilə Rusiyanın maraqlarının toqquşduğu fərqli ölkələrdə çox dəlili var. Bolton kimi bir “qırğı”nın bunları bilmədiyinə inanmaq çətindir.
Bəs, onda Boltonun bəyan etdiyi mövqe nə ilə bağlıdır? Onun arxasında dünya siyasətindəki bəzi nüfuzlu qrupların maraqlarımı dayanır? Həmin qüvvələr nədən Türkiyənin təsirinin gücləndirilməsindən narahatdırlar? Bu qüvvələrin kimliyi barədə hansı ehtimallar irəli sürmək olar?
AYNA-nın suallarını tanınmış ekspertlər cavablandırıblar.
Gürcüstan Strateji Analiz Mərkəzinin aparıcı eksperti Gela Vasadze:
“Əslində, xəbərlər çox maraqlıdır. “Kremlin qüllələri”ndən danışmağa alışmışıq, yəni Rusiya hakimiyyətinin birköklü olmadığını nəzərdə tuturuq. Ancaq Rusiya əsasən regional gücdür, ABŞ isə dünya lideridir. Beləliklə, Vaşinqtonda neçə qüllə olduğunu təsəvvür edə bilərsiniz.
Bu vəziyyətdə Ağ Evdəki mövcud hökumətə qarşı sərt müxalifətdə olsa da, ABŞ-ın siyasətinə təsir edəcək qədər güclü olan bu qüllələrdən birinin fəaliyyətinin şahidi oluruq. Anladığım qədəri ilə, bu, Amerika hakimiyyətinin “Türkiyə modernistləri” (onları belə adlandıraq) və ordu ilə sıx əlaqəli bir hissəsidir. Qrupun təşəbbüsü həm də ona görə maraqlıdır ki, böyük bir türk layihəsinin başlaması Ərdoğan üçün son dərəcə çətin olacaq Türkiyədə keçiriləcək seçkilərə hazırlıq zamanı ortaya çıxdı.
Bu qrup həmişə Yaxın Şərqdə və postsovet məkanında Atlantizmin bir qalası olaraq Türkiyənin mənafelərini dəstəkləyib. “Panturan layihəsi” onlar üçün on illərdir bəslənmiş bir ideyadır. Və bu şərtlərdə Ərdoğan incə Şərq siyasəti ilə, Rusiya və İranla “oynaması” ilə açıq-aşkar bu insanların xoşuna gəlmir. Başqa bir şeydir ki, Vaşinqtonda bir çox qüllələr var, və buna görə hər şey heç də sadə deyil”.
Ukraynalı politoloq, Dünya Siyasət İnstitutunun direktoru Yevgen Maqda:
“İnanıram ki, cənab Boltonun yeni statusu, Demokratlar və Respublikaçılar arasında, prinsipcə, ABŞ-da bir saniyə də dayanmayan siyasi mübarizənin bir hissəsindən başqa bir şey deyil. Bu gün o, dövlət idarəetmə sistemində iştirak edə bilmədiyi üçün, özünə uyğun olan böyük bir rol oynaya biləcəyi başqa bir yerdə özünü axtarır. Və Türkiyə, hər halda, yalnız bölgəsində deyil, bütövlükdə dünya səhnəsində kifayət qədər aktiv və kifayət qədər nəzərə çarpır.
Cənab Boltonun yeni statusundan hansısa uzaqvuran bir nəticə çıxarmazdım. ABŞ və Türkiyə, Türkiyə ilə Rusiya münasibətlərində bəzi mümkün dəyişiklikləri, Türkiyənin ən azından Qara dəniz hövzəsində yeni addımlarını gözləyərdim. Yalnız bu cəbhədə baş verənlərə istinad edərək, məsələ barədə konkret nəticə çıxarmaq olar. Fikrimcə, ağır siyasi çəkili bir şəxsin hər hansı bir qeyri-dövlət layihəsinə qoşulması barədə nəticə çıxarmaq hələ tezdir”.
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • 40 işçi aylardır maaş ala bilmir... - AXI NİYƏ?
Bu gün, 10:45 |
|
|
|
| • Rusiyapərəst siyasətçinin Moskva ilə vasitəçi olmaq istəyi rədd edildi
Bu gün, 10:41 |
|
|
|
| • Postsovet ölkələrində xərçəng ona görə daha çox insanı öldürür ki... - AKTUAL
Bu gün, 10:35 |
|
|
|
| • İranın koordinasiyası ilə daha bir tanker Hörmüz boğazından keçib - KİV
Bu gün, 10:31 |
|
|
|
| • Cənab Cəlilov bayram günü camaata OT YOLDURUR... - BU NƏDİ BELƏ?
Bu gün, 10:29 |
|
|
|
| • Rusiyanı geniş Avrasiyanın mərkəzində yerləşən kiçik "Moskoviya" kimi təsvir edən xəritələr çoxdur - Moskvanın nəzərinə
Bu gün, 10:20 |
|
|
|
| • Boris Pistorius Ukraynaya elan olunmamış səfər edib - "RBK-Ukrayna"
Bu gün, 10:17 |
|
|
|
| • Əgər Rusiya üçün "Dağlıq Qarabağ" mövcuddursa, niyə Kalininqrad Azərbaycan üçün "Köniqsberq" olmasın? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 10:16 |
|
|
|
| • "A-Qrup Sığorta"nın mənfəəti 55 %-ə yaxın azalıb
Bu gün, 10:13 |
|
|
|
| • "İndi hansısa bunkerdə, ya da gizli zonadadır" - KİV
Bu gün, 09:59 |
|
|
|
| • Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri postuna namizədlər bilinib - AÇIQLAMA
Bu gün, 09:53 |
|
|
|
| • "Bu iş belə olmur, “ictimai saziş” pozulur..." - partiya sədri
Bu gün, 08:15 |
|
|
|
| • Ruslar geosiyasi təcridin fəsadlarını hiss edir - Kəşfiyyat
Bu gün, 08:06 |
|
|
|
| • 44 günlük müharibənin qapalı səhifəsi – Əliyev o ölkəni də məğlub etdi
Bu gün, 08:05 |
|
|
|
| • İsrail “Hizbullah”la mübarizəni dayandırmayacaq - Baş nazir
Bu gün, 08:03 |
|
|
|
| • Fəhlənin alın təri üzərində qurulan PİRAMİDA... - REPLİKA
Bu gün, 07:39 |
|
|
|
| • Nərgiz Məhəmmədi azad edilib - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 07:28 |
|
|
|
| • Nəfəsimizi kəsən DEMOQRAFİK BÖHRAN... - BU NƏDİ BELƏ?
Bu gün, 07:19 |
|
|
|
| • "Bu sistemdə alın təri yox, kabinet havası qiymətləndirilir..." - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 07:12 |
|
|
|
| • Tramp İranın Obama dövründə böyük üstünlük qazandığını deyib
Bu gün, 06:53 |
|
|
|
| • Netanyahu Hörmüz boğazı ilə bağlı vəziyyətin düzgün qiymətləndirilmədiyini etiraf edib - "CBS News"
Bu gün, 06:51 |
|
|
|
| • "Deyirlər niyə elə geyinmişdin?” - Kəmalə Günəşli o videodan DANIŞDI
Bu gün, 06:38 |
|
|
|
| • Burda qanunlar AYAQ ALTINDADIR - ÖZBAŞINALIQ
Bu gün, 06:33 |
|
|
|
| • Başçı Maştağaya NƏZARƏTİ İTİRİB? - GÖRÜNƏNİ BUDUR...
Bu gün, 06:30 |
|
|
|
| • "Guya mebel ehtiyatsızlıqdan zədələnib" - GİLEY
Bu gün, 06:17 |
|
|
|
| • Ermənistan xaricdə parlament seçkiləri üçün məntəqə açmayacaq - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 06:09 |
|
|
|
| • Tramp Pekin səfəri zamanı Çinlə münasibətləri sabitləşdirmək niyyətindədir - Ağ Ev
Bu gün, 06:07 |
|
|
|
| • Qəbrinə yazılmış söz aranı qatdı – Nəhayət, gerçək bilindi
Bu gün, 06:06 |
|
|
|
| • ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Kuba yaxınlığında uçuşları artırıb - CNN
Bu gün, 06:03 |
|
|
|
| • Rusiyanın bir xətti var ki, onu keçənləri artıq bağışlamırlar – Köçəryan belə deyir...
Dünən, 18:07 |
|
|
|
| • "Onlar üçün hər şərait yaradıram" - Əməkdar artist
Dünən, 18:03 |
|
|
|
| • “Elçibəy mənə dedi ki, 1993-cü ildə Azərbaycanın müstəqilliyini Heydər Əliyev xilas etdi”
Dünən, 18:01 |
|
|
|
| • Polşa 5000 ABŞ əsgərini qəbul etməyə hazırdır - İqnatski
Dünən, 17:58 |
|
|
|
| • Vasif Talıbov uzun müddət sonra... BELƏ GÖRÜNDÜ
Dünən, 16:22 |
|
|
|
| • Xamenei ortaya çıxdı və təhlükəsizlik müşavirəsi keçirdi - "Fars" agentliyi
Dünən, 16:20 |
|
|
|
| • İrəvandan Putinə cavab: Vaxtı gələndə qərar verəcəyik - GƏRGİNLİK
Dünən, 16:18 |
|
|
|
| • Qətər sahillərində yük gəmisi PUA hücumuna məruz qalıb
Dünən, 15:09 |
|
|
|
| • Putin Paşinyana ona görə təzyiq edir ki... - AKTUAL
Dünən, 14:54 |
|
|
|
| • "Ulu Öndər təmkin və anlayış nümunəsi idi..."
Dünən, 12:10 |
|
|
|
| • “Qarabağ bizim yox, bir neçə generalın idi, buğda əkirdilər...” - Paşinyan etiraf etdi
Dünən, 12:04 |
|
|
|
| • “Atam Heydər Əliyevin aktyor müəllimi olub, birlikdə qardaşımla yataqxanada qalıblar”
Dünən, 10:08 |
|
|
|
| • “Narahat deyiləm” - Azər Həsrət
Dünən, 10:06 |
|
|
|
| • Ağdamda dəhşət - 4 hərbçi öldü
Dünən, 10:03 |
|
|
|
| • "Qalatasaray"ın Çempionlar Liqasındakı potensial rəqibləri bəlli olub - SİYAHI
Dünən, 09:46 |
|
|
|
| • Rusiyaya qarşı sanskiyalar buna səbəb oldu - Fitso
Dünən, 09:35 |
|
|
|
| • Qəbir yerləri ilə bağlı biabırçı vəziyyət – Bakıda 15 minə məzar sahəsi satılır
Dünən, 09:33 |
|
|
|
| • Bəs kimə təhsil eksperti demək olar? - ŞƏRH
Dünən, 09:20 |
|
|
|
| • AzəriQaz-da MAAŞLAR QALXIB: Amma görün, necə... - İLGİNC FAKTLAR
Dünən, 09:12 |
|
|
|
| • İcra hakimiyyəti tərəfindən həyət hasarı sökülən şəxs həyatına son qoydu - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 09:00 |
|
|
|
| • Bu qiymətlərlə NƏ ETMƏLİ?.. - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Dünən, 08:46 |
|
|
|
|
