Son illər türk seriallarının süjet xəttində narahatedici bir tendensiya diqqət çəkir. Vaxtilə ailə bağlarını, sədaqəti və mənəvi dəyərləri ön plana çıxaran ekran işlərində indi qardaş arvadına aşiq olma, bacısının əri ilə gizli münasibət yaşamaq, bir kişinin iki bacı ilə eyni anda evlənməsi kimi mövzular getdikcə daha çox yer alır. Daha düşündürücü məqam isə bu cür münasibətlərin tamaşaçıya yanlış və qəbuledilməz davranış kimi deyil, əksinə, “sevginin haqqı”, “taleyin oyunu” və ya “məcburi seçim” adı altında təqdim olunmasıdır. Bu süjetlər təkcə fərdi dram kimi deyil, zamanla normal və hətta romantik hal kimi göstərilir. Tamaşaçı qəhrəmanların yaşadığı mənəvi ziddiyyətlərə yox, onların “haqlı” tərəflərinə fokuslanmağa yönəldilir. Nəticədə ailədaxili sərhədlər pozulur, xəyanət və etik çərçivədən kənar münasibətlər sanki adi həyat hadisəsi kimi qəbul etdirilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu cür süjetlərin artmasının əsas səbəbi reytinq uğrunda aparılan mübarizədir. Tamaşaçını ekrana bağlamaq üçün şok effekti yaradan, emosional gərginliyi yüksək olan mövzular seçilir. Qadağan olunmuş və cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməyən münasibətlər isə bu baxımdan serial ssenaristləri üçün “hazır material” rolunu oynayır. Lakin problem ondadır ki, bu mövzular tənqid olunmadan, mənfi nəticələri göstərilmədən təqdim edilir. Əksinə, xəyanət edən, ailə bağlarını pozan obrazlar zamanla simpatiya doğuran qəhrəmanlara çevrilir. Bu isə xüsusilə gənc izləyicilərin şüurunda yanlış model formalaşdırır.
Seriallar sadəcə əyləncə vasitəsi deyil, eyni zamanda ictimai düşüncəyə təsir edən güclü alətdir. Ailə institutunun müqəddəsliyi, qohumluq münasibətlərində məsafə və hörmət kimi anlayışlar bu tip süjetlərlə kölgədə qalır. “Sevgi hər şeyə haqq qazandırır” mesajı ailə dəyərlərini arxa plana keçirir. Xüsusilə bir kişinin iki bacı ilə evlənməsi və ya bacının ərinə aşiq olması kimi mövzular Şərq mentalitetinə, eləcə də ümumbəşəri etik normalara zidd olsa da, seriallarda romantikləşdirilərək təqdim olunur. Bu da tamaşaçının həssaslıq həddini tədricən aşağı salır.
Tənqidçilər hesab edirlər ki, televiziya istehsalçıları və ssenaristlər cəmiyyət qarşısında sosial məsuliyyət daşıdıqlarını unutmamalıdırlar. Dram yaratmaq mümkündür, lakin bunu ailə dəyərlərini dağıtmadan, xəyanəti və etik pozuntuları normallaşdırmadan da etmək olar. Əks halda, seriallarda təqdim olunan bu münasibətlər uzunmüddətli perspektivdə ailə institutuna inamsızlıq yarada, xəyanətin və mənəvi sərhədlərin pozulmasının adi hal kimi qəbul olunmasına səbəb ola bilər.
Türk seriallarının beynəlxalq auditoriya qazanması onların təsir gücünü daha da artırır. Bu səbəbdən ekran işlərində qohumluq münasibətlərini hədəfə alan, ailə dəyərlərini sarsıdan süjetlərin “sevgi” pərdəsi altında təqdim olunması ciddi şəkildə düşünülməlidir. Tamaşaçını ekrana bağlamaq üçün hər mövzunu normallaşdırmaq yox, cəmiyyətə doğru mesaj vermək daha böyük uğur ola bilər.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
