Super güclər TERROR təşkilatını hakimiyyətə niyə gətirdi? - TƏHLİL
Tarix: 21-08-2021, 09:34 | Çap et
Bir neçə gün öncə Talibanın Əfqanıstanın patyaxtı Kabilə daxil olması və faktiki olaraq Əfqanıstanda hakimiyyəti ələ alması dünya miqyasında ciddi narazılıqla qarşılanır. Xüsusilə ABŞ kimi son 20 il ərzində Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlar aparan dövlətlərin Talibanla razılığa gəlməsi vəziyyəti daha da anlaşılmaz edir.
Böyük güclərin bir vaxtlar terror təşkilatı kimi tanınan Talibanla bir masaya oturulması, Talibanın legitimliyini tanımaq barədəki açıqlamaları bərabərində bəzi suallar doğurur: Əgər Taliban terror təşkilatıdırsa, o zaman ABŞ, Rusiya və Çin kimi dövlətlər niyə onlarla danışığa gedir?!
Taliban son 20 illik dövrdə ciddi şəkildə strateji dəyişikliyə məruz qalıb.
90-cı illərdə Taliban daha çox radikal ideyaları ilə tanınırdı və təşkilatın yaradıcısı Molla Ömər təkcə Əfqanıstanda yox, bütün regionda islami ideyaların ekspansiyasının tərəfdarı idi.
Lakin 2001-ci ildən sonra Talibanın radikal ideyalardan tədricən uzaqlaşdığı müşahidə edilirdi. Qurplaşmanın yeni rəhbəri Heybətullah Axundzadə Molla Ömərlə müqayisədə daha neytral və yumşaq strateji xətti mənimsəmişdi. Artıq Taliban bütün regionda İslam Əmirliyi yaratmaq üçün yox, daha lokal səviyyədə Əfqanıstanda hakimiyyəti ələ keçirmək uğurunda mübarizə aparırdı.
Taliban ABŞ, Rusiya və Çin üçün bir İŞİD nümunəsi deyil.
Talibanın yumşalması prosesində İŞİD-in ortaya çıxmasının təsiri çox böyükdür. Radikal İslamın əsas müdafiəçisi olan İŞİD bütün yaxın şərqdəki radikal qrupları öz təsir dairəsinə saldı və nəticədə cihad uğurunda mübarizə aparmaq istəyən radikal militanlar Suriyaya yönəldi. Bu proses Talibanın və xüsusilə də Əfqanıstanın radikal ünsürlərdən təmizlənməsi prosesinə müsbət təsir göstərdi. Talibanın mübarizəsi isə İŞİD-ə nəzərən daha qəbulolunan forma almağa başladı.
Talibanın Orta Asiya və Sintizyan-Uyğur bölgəsindəki müsəlman qruplara təsir gücü yoxdur.
Əvvəllər ABŞ, Rusiya və Çin üçün Talibanı təhlükəli edən əsas məsələ qruplaşmanın digər radikal islami qruplarla olan əlaqəsi idi.
Lakin indiki anda Əfqanıstanda lokallaşmış Talibanın bu cür əlaqələri mövcud deyil. Orta Asiyadakı və Sintizyan-Uyğurdakı radikal islamçılar isə İŞİD-ə biət edib və Talibanı tanımır. ABŞ, Rusiya və Çin üçün Talibanın bölgədə hakimiyyətə gəlməsi hər hansı problem yaratmır.
Talibanın Əfqanıstanda “mərkəzi dövlət” anlayışını bərpa edəcək yeganə gücdür.
Hər nə qədər İslami qaydaların dəstəkçisi olsa da, Taliban Əfqanıstanda yerli xalqın dəstəyinə sahibdir. Böyük güclər üçün Əfqanıstanın nəzarətsiz bir yer olması daha təhlükəlidir, nəinki islami qaydalarla idarə olunması. Əfqanıstanda mərkəzi dövlətin yaranması və burdakı proseslərə nəzarət etməsi ABŞ, Rusiya və Çin, eyni zamanda beynəlxalq təşkilatlar üçün olduqca önəmlidir. Çünki artıq Əfqanıstanda Talibanın simasında öhdəlik götürə biləcək və bu öhdəlikləri yerinə yetirə biləcək bir güc var.
Talibanın hakimiyyətdə olması Əfqanıstanın etnik-parçalanma riskindən xilas edir.
Son 20 ildə ciddi şəkildə lokallaşan Taliban digər etniklərə münasibətini də köklü sürətdə dəyişib. Əfqanıstanda əhalinin böyük hissəsi Sünni islam inancının daşıyıcılarıdır. Bu baxımdan fərqli regionlarda yaşayan etnik qrupları dini birlik altında toplamaq daha uğurlu yanaşma hesab edilə bilər.
Bu ən azından 20 illik Əfqanıstan hökümətinin klanlaşmış siyasi kursuna nəzərdən daha uğurludur.
Talibanla münasibətlərin uzun müddətdə uğurlu olub olmayacağını zaman göstərəcək. Ancaq reallıq odur ki, indiki anda Talibanın Əfqanıstandakı varlığı böyük güclərin maraqlarına xidmət edir.
Bizim.Media
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Rusiyanın bir xətti var ki, onu keçənləri artıq bağışlamırlar – Köçəryan belə deyir...
Dünən, 18:07 |
|
|
|
| • "Onlar üçün hər şərait yaradıram" - Əməkdar artist
Dünən, 18:03 |
|
|
|
| • “Elçibəy mənə dedi ki, 1993-cü ildə Azərbaycanın müstəqilliyini Heydər Əliyev xilas etdi”
Dünən, 18:01 |
|
|
|
| • Polşa 5000 ABŞ əsgərini qəbul etməyə hazırdır - İqnatski
Dünən, 17:58 |
|
|
|
| • Vasif Talıbov uzun müddət sonra... BELƏ GÖRÜNDÜ
Dünən, 16:22 |
|
|
|
| • Xamenei ortaya çıxdı və təhlükəsizlik müşavirəsi keçirdi - "Fars" agentliyi
Dünən, 16:20 |
|
|
|
| • İrəvandan Putinə cavab: Vaxtı gələndə qərar verəcəyik - GƏRGİNLİK
Dünən, 16:18 |
|
|
|
| • Qətər sahillərində yük gəmisi PUA hücumuna məruz qalıb
Dünən, 15:09 |
|
|
|
| • Putin Paşinyana ona görə təzyiq edir ki... - AKTUAL
Dünən, 14:54 |
|
|
|
| • "Ulu Öndər təmkin və anlayış nümunəsi idi..."
Dünən, 12:10 |
|
|
|
| • “Qarabağ bizim yox, bir neçə generalın idi, buğda əkirdilər...” - Paşinyan etiraf etdi
Dünən, 12:04 |
|
|
|
| • “Atam Heydər Əliyevin aktyor müəllimi olub, birlikdə qardaşımla yataqxanada qalıblar”
Dünən, 10:08 |
|
|
|
| • “Narahat deyiləm” - Azər Həsrət
Dünən, 10:06 |
|
|
|
| • Ağdamda dəhşət - 4 hərbçi öldü
Dünən, 10:03 |
|
|
|
| • "Qalatasaray"ın Çempionlar Liqasındakı potensial rəqibləri bəlli olub - SİYAHI
Dünən, 09:46 |
|
|
|
| • Rusiyaya qarşı sanskiyalar buna səbəb oldu - Fitso
Dünən, 09:35 |
|
|
|
| • Qəbir yerləri ilə bağlı biabırçı vəziyyət – Bakıda 15 minə məzar sahəsi satılır
Dünən, 09:33 |
|
|
|
| • Bəs kimə təhsil eksperti demək olar? - ŞƏRH
Dünən, 09:20 |
|
|
|
| • AzəriQaz-da MAAŞLAR QALXIB: Amma görün, necə... - İLGİNC FAKTLAR
Dünən, 09:12 |
|
|
|
| • İcra hakimiyyəti tərəfindən həyət hasarı sökülən şəxs həyatına son qoydu - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 09:00 |
|
|
|
| • Bu qiymətlərlə NƏ ETMƏLİ?.. - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Dünən, 08:46 |
|
|
|
| • Şərur xəstəxanası ACINACAQLI DURUMDA - MÜRACİƏT
Dünən, 08:38 |
|
|
|
| • Tarixin unutduğu 'Ölüm batalyonu" üzvü olan Azərbaycanlı qadınlar - ANIM
Dünən, 08:23 |
|
|
|
| • Simonyan niyə partladı... - AKTUAL
Dünən, 08:20 |
|
|
|
| • Putin Ermənistanı “sivil boşanmaya” çağırdı - Fərqli variantın Ukrayna ssenarisi olacağını elan etdi
Dünən, 08:13 |
|
|
|
| • Məmur tamahının qurbanı olan 120 milyard manat... - BU NƏDİ BELƏ?
Dünən, 08:09 |
|
|
|
| • Hörmüz boğazında 100-ə yaxın Honkonq gəmisi bloklanıb
Dünən, 08:02 |
|
|
|
| • İran Hörmüzdən sui-istifadə etməyə başlayıb
Dünən, 07:48 |
|
|
|
| • Burda da müştəriyə KƏF GƏLİRLƏR - GİLEY
Dünən, 07:46 |
|
|
|
| • Putin keçmiş baş naziri şou-biznes nümayəndəsi adlandırdı - KİV
Dünən, 07:33 |
|
|
|
| • Cənubda 76 hektar meşə zolağı “buxarlanıb”… - Nazir Nəsimi Nəsibovu niyə cəzalandırmır?
Dünən, 07:20 |
|
|
|
| • Ölkənin təhsil işçilərinin 90%-i Araz Paşayevi tanımır – Sadalanmayan milyon səbəb…
Dünən, 07:15 |
|
|
|
| • "Ayıbdır, keçmişinizi yaddan çıxarmayın “bəylər“..." - ETİRAZ
Dünən, 07:09 |
|
|
|
| • "CBC Sport"da nə baş verir? - "Texniki problemlər"in sıralanması təsadüfdürmü?
Dünən, 07:02 |
|
|
|
| • Kəmalə Günəşliyə “padxod” edən həkim... - Qalmaqallı VİDEO
Dünən, 06:59 |
|
|
|
| • Əvvəlcə Azərbaycanın şərti yerinə yetirilməlidir - ÇÜNKİ...
Dünən, 06:49 |
|
|
|
| • “Paşinyan və Simonyanın mesajları erməni cəmiyyətini sülhə hazırlamağa hesablanıb” - GƏLİŞMƏ
Dünən, 06:46 |
|
|
|
| • "TURKUAZ-555" MMC-nin vergi borcu 130 min manatı keçdi - FOTO
Dünən, 06:43 |
|
|
|
| • Hər kəsin unutduğu xalq artisti...
Dünən, 06:38 |
|
|
|
| • İran Hörmüz blokadasını Xəzər üzərindən yarır - Limanlar gecə-gündüz işləyir
Dünən, 06:32 |
|
|
|
| • İsrail İraq səhrasında gizli hərbi baza qurub - WSJ
Dünən, 06:30 |
|
|
|
| • 75 min ailəyə hər ay 500 manat yardım... – Bu, uşaqpulunu əvəz edir?
Dünən, 06:27 |
|
|
|
| • Sabiq MTN şefi xaricdəki milyonlarını itirə bilər! - rəsmi Berlin QƏRAR VERMƏYƏ HAZIRLAŞIR
Dünən, 06:25 |
|
|
|
| • ABŞ Venesueladakı reaktordan zənginləşdirilmiş uranı çıxarıb - KİV
Dünən, 06:18 |
|
|
|
| • Paşinyan və revanşistlər ölüm-dirim savaşında: - Ermənistanın gələcəyi təhlükədə
9-05-2026, 13:34 |
|
|
|
| • SOCAR işçisi Rövşən Nəcəfdən NƏ İSTƏDİ? - "İllərdir səbrlə gözləyirdik..."
9-05-2026, 13:20 |
|
|
|
| • Neft bahalaşır: Azərbaycan üçün qazanc, yoxsa risk? - GƏLİŞMƏ
9-05-2026, 13:01 |
|
|
|
| • Bakıda qadın ərini tava ilə döydü: "Mənə böhtan atdı" - TƏFƏRRÜAT
9-05-2026, 12:57 |
|
|
|
| • Putinin hədəfində daha üç keçmiş sovet ölkəsi var - Alman general
9-05-2026, 12:10 |
|
|
|
| • Zelenski fərman imzalayaraq Moskvada paradın keçirilməsinə icazə verib
9-05-2026, 12:08 |
|
|
|
|
