"Taliban" ABŞ-dan asılı vəziyyətə düşüb
Tarix: 21-08-2021, 09:10 | Çap et
Əfqanıstanı ələ keçirən Taliban hərəkatı ölkənin Mərkəzi Bankındakı milyardlarla dollara sahib ola bilmir. Beynəlxalq Valyuta Fondu da terrorçulara yardım göstərməkdən imtina edib. Siyasi təlatümlərin ağuşunda olan ölkə iqtisadiyyatı pulsuzluqla üz-üzə qalıb.
Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Associated Press yazır.
Talibanın ümid etdiyi vəsaitlərin əksəriyyətinə Amerika və beynəlxalq təşkilatlar nəzarət edir. Qərb ölkələri bu vəziyyəti Əfqanıstanın yeni hökumətinə təzyiq vasitəsi kimi nəzərdən keçirirlər. Üstəlik, Talibanın hazırda pulları almaq üçün institusional stukturları yoxdur – bu isə ona iqtisadiyyatı idarə etməyə mane olur. Ölkənin təsərrüfat həyatı şəhərlərdə yerləşməyə başlayıb, ÜDM isə taliblərin iyirmi il bundan qabaq hakimiyyətdə olduqları vaxtdakından üç dəfə artıb. Defisit iqtisadi resessiyaya, o isə öz növbəsində 36 milyon əfqan üçün humanitar böhranın güclənməsinə səbəb ola bilər.
Üstəlik, taliblər hələ də xarici ölkələrin diplomatlarının maliyyə məsələlərində kiminlə danışıq aparmalı olduğunu bəyan etməyiblər. ABŞ Prezidenti Co Bayden deyib ki, Talibanın qlobal iqtisadiyyatın bir hissəsi olmaq istəyib-istəmədiyini bilmir. Mümkündür ki, yeni hökumət əcnəbi vasitələrsiz keçinməyi güman edir.
Taliban sonuncu dəfə Əfqanıstanda hakim olanda sakinlərin gündəlik qazancları 1 dollardan aşağı idi. Dünya Bankının məlumatına görə, Amerika əsgərlərinin orada olduğu müddətdə əhali üzrə ÜDM təxminən üç dəfə artdı. Əfqanıstanda mobil telefonlar peyda oldu, Coca-Cola və Airbnb biznesini açdı – bütün bunların isə qlobal iqtisadi qurumlara əlçatanlığa ehtiyacı var. NATO qüvvələrinin köməyi ilə hökumət qoşunlarının radikal terrorçu qruplara qarşı müharibəsi zamanı ölkənin iqtisadiyyatı ticarətdən xeyli asılı səviyyəyə düşdü. O zaman idxalın həcmi ildə 8 milyard dollara çatırdı. Bu, ixracdan təxminən on dəfə çox idi.
Əfqanıstanda valyuta ticarəti də dayanıb. ABŞ buralara dollar tədarük etmir, bu səbəbdən əfqan valyutası ucuzlaşır və inflyasiya sürətlənir.
Ekspertlər deyirlər ki, hakimiyyət dəyişikliyini maliyyələşdirən mənbələrə əvvəlkitək çıxışları olsa da, taliblərin ölkə üzrəində tam nəzarət qurması üçün bu kifayət etmir. İqtisadiyyatı xilas etmək üçün taliblər qlobal imiclərinə çəki-düzən verməli, eyni zamanda da öz əsgərlərinin, ultramühafizəkar müsəlmanların dəstəyindən məhrum olmamalıdırlar.
İqtisadçılar hesab edirlər ki, Taliban Cənubi Asiyada nüfuz sahibi olmaq istəyən ölkələrlə diplomatik əlaqələr barədə fikirləşməlidir. Məsələn, Çin artıq Əfqanıstanda sabitliyin bərqərar olmasında maraqlı olduğunu bəyan edib. Çinlilərin diqqətini litium çəkir – iqtisadi cəhətdən perspektivli metal mobil qurğular və avtomobillər üçün akkumulyatorların istehsalında istifadə olunur. Analitiklərin hesablamalarına görə, Əfqanıstanda bu nadir metalın ehtiyatlarının qiyməti 2020-ci ildə 1-3 trilyon dollar olub.
Kabili ələ keçirən taliblər böyük hissəsi Nyu-Yorkun Federal Ehtiyat Sistemində (FED) yerləşən Əfqanıstan Mərkəzi Bankının ehtiyatından olan pullara sahib ola bilmədilər. Avqustun 23-də Əfqanıstan Beynəlxalq Valyuta Fondundan 450 milyon dollar alası idi. Bu pullar iqtisadi böhranla mübarizə üçün nəzərdə tutulmuşdu, ancaq BVF yeni əfqan hökumətinin tanınmasında “beynəlxalq ictimaiyyətdə konkret fikir olmaması” səbəbindən bu vəsaitə çıxışı bağlayıb.
* Taliban - 1994-cü ildə yaranan və 1996–2004-cü illər arası Əfqanıstanın bütün ərazisini idarə etmiş hərəkatdır. 2003-СЃü ildə BMT TŞ tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınıb.
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Rusiyanın bir xətti var ki, onu keçənləri artıq bağışlamırlar – Köçəryan belə deyir...
Dünən, 18:07 |
|
|
|
| • "Onlar üçün hər şərait yaradıram" - Əməkdar artist
Dünən, 18:03 |
|
|
|
| • “Elçibəy mənə dedi ki, 1993-cü ildə Azərbaycanın müstəqilliyini Heydər Əliyev xilas etdi”
Dünən, 18:01 |
|
|
|
| • Polşa 5000 ABŞ əsgərini qəbul etməyə hazırdır - İqnatski
Dünən, 17:58 |
|
|
|
| • Vasif Talıbov uzun müddət sonra... BELƏ GÖRÜNDÜ
Dünən, 16:22 |
|
|
|
| • Xamenei ortaya çıxdı və təhlükəsizlik müşavirəsi keçirdi - "Fars" agentliyi
Dünən, 16:20 |
|
|
|
| • İrəvandan Putinə cavab: Vaxtı gələndə qərar verəcəyik - GƏRGİNLİK
Dünən, 16:18 |
|
|
|
| • Qətər sahillərində yük gəmisi PUA hücumuna məruz qalıb
Dünən, 15:09 |
|
|
|
| • Putin Paşinyana ona görə təzyiq edir ki... - AKTUAL
Dünən, 14:54 |
|
|
|
| • "Ulu Öndər təmkin və anlayış nümunəsi idi..."
Dünən, 12:10 |
|
|
|
| • “Qarabağ bizim yox, bir neçə generalın idi, buğda əkirdilər...” - Paşinyan etiraf etdi
Dünən, 12:04 |
|
|
|
| • “Atam Heydər Əliyevin aktyor müəllimi olub, birlikdə qardaşımla yataqxanada qalıblar”
Dünən, 10:08 |
|
|
|
| • “Narahat deyiləm” - Azər Həsrət
Dünən, 10:06 |
|
|
|
| • Ağdamda dəhşət - 4 hərbçi öldü
Dünən, 10:03 |
|
|
|
| • "Qalatasaray"ın Çempionlar Liqasındakı potensial rəqibləri bəlli olub - SİYAHI
Dünən, 09:46 |
|
|
|
| • Rusiyaya qarşı sanskiyalar buna səbəb oldu - Fitso
Dünən, 09:35 |
|
|
|
| • Qəbir yerləri ilə bağlı biabırçı vəziyyət – Bakıda 15 minə məzar sahəsi satılır
Dünən, 09:33 |
|
|
|
| • Bəs kimə təhsil eksperti demək olar? - ŞƏRH
Dünən, 09:20 |
|
|
|
| • AzəriQaz-da MAAŞLAR QALXIB: Amma görün, necə... - İLGİNC FAKTLAR
Dünən, 09:12 |
|
|
|
| • İcra hakimiyyəti tərəfindən həyət hasarı sökülən şəxs həyatına son qoydu - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 09:00 |
|
|
|
| • Bu qiymətlərlə NƏ ETMƏLİ?.. - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Dünən, 08:46 |
|
|
|
| • Şərur xəstəxanası ACINACAQLI DURUMDA - MÜRACİƏT
Dünən, 08:38 |
|
|
|
| • Tarixin unutduğu 'Ölüm batalyonu" üzvü olan Azərbaycanlı qadınlar - ANIM
Dünən, 08:23 |
|
|
|
| • Simonyan niyə partladı... - AKTUAL
Dünən, 08:20 |
|
|
|
| • Putin Ermənistanı “sivil boşanmaya” çağırdı - Fərqli variantın Ukrayna ssenarisi olacağını elan etdi
Dünən, 08:13 |
|
|
|
| • Məmur tamahının qurbanı olan 120 milyard manat... - BU NƏDİ BELƏ?
Dünən, 08:09 |
|
|
|
| • Hörmüz boğazında 100-ə yaxın Honkonq gəmisi bloklanıb
Dünən, 08:02 |
|
|
|
| • İran Hörmüzdən sui-istifadə etməyə başlayıb
Dünən, 07:48 |
|
|
|
| • Burda da müştəriyə KƏF GƏLİRLƏR - GİLEY
Dünən, 07:46 |
|
|
|
| • Putin keçmiş baş naziri şou-biznes nümayəndəsi adlandırdı - KİV
Dünən, 07:33 |
|
|
|
| • Cənubda 76 hektar meşə zolağı “buxarlanıb”… - Nazir Nəsimi Nəsibovu niyə cəzalandırmır?
Dünən, 07:20 |
|
|
|
| • Ölkənin təhsil işçilərinin 90%-i Araz Paşayevi tanımır – Sadalanmayan milyon səbəb…
Dünən, 07:15 |
|
|
|
| • "Ayıbdır, keçmişinizi yaddan çıxarmayın “bəylər“..." - ETİRAZ
Dünən, 07:09 |
|
|
|
| • "CBC Sport"da nə baş verir? - "Texniki problemlər"in sıralanması təsadüfdürmü?
Dünən, 07:02 |
|
|
|
| • Kəmalə Günəşliyə “padxod” edən həkim... - Qalmaqallı VİDEO
Dünən, 06:59 |
|
|
|
| • Əvvəlcə Azərbaycanın şərti yerinə yetirilməlidir - ÇÜNKİ...
Dünən, 06:49 |
|
|
|
| • “Paşinyan və Simonyanın mesajları erməni cəmiyyətini sülhə hazırlamağa hesablanıb” - GƏLİŞMƏ
Dünən, 06:46 |
|
|
|
| • "TURKUAZ-555" MMC-nin vergi borcu 130 min manatı keçdi - FOTO
Dünən, 06:43 |
|
|
|
| • Hər kəsin unutduğu xalq artisti...
Dünən, 06:38 |
|
|
|
| • İran Hörmüz blokadasını Xəzər üzərindən yarır - Limanlar gecə-gündüz işləyir
Dünən, 06:32 |
|
|
|
| • İsrail İraq səhrasında gizli hərbi baza qurub - WSJ
Dünən, 06:30 |
|
|
|
| • 75 min ailəyə hər ay 500 manat yardım... – Bu, uşaqpulunu əvəz edir?
Dünən, 06:27 |
|
|
|
| • Sabiq MTN şefi xaricdəki milyonlarını itirə bilər! - rəsmi Berlin QƏRAR VERMƏYƏ HAZIRLAŞIR
Dünən, 06:25 |
|
|
|
| • ABŞ Venesueladakı reaktordan zənginləşdirilmiş uranı çıxarıb - KİV
Dünən, 06:18 |
|
|
|
| • Paşinyan və revanşistlər ölüm-dirim savaşında: - Ermənistanın gələcəyi təhlükədə
9-05-2026, 13:34 |
|
|
|
| • SOCAR işçisi Rövşən Nəcəfdən NƏ İSTƏDİ? - "İllərdir səbrlə gözləyirdik..."
9-05-2026, 13:20 |
|
|
|
| • Neft bahalaşır: Azərbaycan üçün qazanc, yoxsa risk? - GƏLİŞMƏ
9-05-2026, 13:01 |
|
|
|
| • Bakıda qadın ərini tava ilə döydü: "Mənə böhtan atdı" - TƏFƏRRÜAT
9-05-2026, 12:57 |
|
|
|
| • Putinin hədəfində daha üç keçmiş sovet ölkəsi var - Alman general
9-05-2026, 12:10 |
|
|
|
| • Zelenski fərman imzalayaraq Moskvada paradın keçirilməsinə icazə verib
9-05-2026, 12:08 |
|
|
|
|
