Son günlər mətbuatda və sosial şəbəkələrdə SOCAR rəhbərliyi tərəfindən işçilərə qarşı haqsızlıq edildiyi ilə bağlı informasiyalar verilir. Məsələn, 60 yaşı tamam olan əməkdaşların qanunsuz olaraq, kütləvi şəkildə işdən azad edildiyi haqda informasiyalar mövcuddur. Hansı ki, bu barədə Neftçilərin Hüquqlarının Müdafiəsi Təşkilatı İctimai Birliyinin sədri Mirvari Qəhrəmanlı da özünün “Facebook” hesabında açıqlama yayıb. Mirvari xanımın iddiasına görə, dövlət şirkətində 60 yaşına çatan əməkdaşlar işdən azad olunur ki, onların pensiya yaşınadək necə yaşayacağı SOCAR rəhbərliyində kimsəni düşündürmür. Rəhbərliyin bu qərarını hərc-mərclik kimi təqdim edən M.Qəhrəmanlı “görəsən bu adam hansı pulla yaşayacaq” deyə onlara sual ünvanlayır. Bu və ya digər mövzu ətrafında elə Miravari Qəhrəmanlı ilə söhbətləşdik.

Mirvari xanım, son günlər istər mətbuatda, istər də sosial şəbəkələrdə SOCAR-da baş verən proseslərlə bağlı ziddiyyətli fikirlər dolaşır. İlk öncə yanvar ayından işçilərin maaşının 30 faiz artırılacağı ilə bağlı yayılan sənəd haqda fikrinizi bilmək istərdik...

- Bilirsiniz ki, SOCAR-da ixtisarlar, işdən çıxartmalar prosesinə başlanılıb. Burada qadının ağlaması bir başqa, kişinin ağlama səsini eşidəndə insanın ürəyinə toxunur. Yazığım gəlir, haqsızlığı götürə bilmirəm.

Həmin sənəddən iki gün qabaq başqa 2 sənədi də profilimdə paylaşmışdım. Hansı ki, həmin sənədi mənə təşkilatın üzvləri vermişdilər. Tofiq Heydərovun SOCAR-ın vitse-prezidenti Ziba Mustafayevaya ünvanladığı məktubda hər şey açıq-aşıkar görünürdü. Orada yazmışdılar ki, işçiləri necə ixtisar ediblər və sair.

Həmin məktubu yaymağım böyük ajiotaj yaratmışdı. Bu, təzə komandanın bir növ istiqaməti çevirmək siyasəti idi. Özüm rəhbər vəzifələrdə olduğum üçün, məktubu görən kimi birinci yuxarıdakı tarixlərə baxdım. Deməli, hansısa məktubun üzərində işləyiblər, illəri düz yazmayıblar. Guya, əmr, qərar idi. Əmrdə imza tarixi 2025-ci il göstərilsə də, sənədin nömrələnmə hissəsində 2023 rəqəmi yer alırdı.

Qanunla şirkətdə aparılan kütləvi ixtisarlar, işdən qeyri-qanuni çıxarmalar onsuz da Həmkarlar Təşkilatı ilə razılaşdırılır. O cümlədən, əmək haqlarını artıranda da göstərilir ki, Həmkarlar Təşkilatı ilə bir yerdə qərar qəbul edirlər. Yəni bu əmr, qərar olmalıdır, altından da Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti, Neft və Qaz Sənayesi İşçiləri Həmkarlar Təşkilatı qol çəkməlidir. Kağızın formatı da düz deyildi. Bizim mütəxəssislər də baxdılar ki, sənəd saxtadır.

Təəscüblüdür ki, məktub əsasən “Azneft”-in siravi işçilərinin arasında yayılmışdı. Ancaq öz ətraflarının əmək haqlarını 30 faiz artırmışdılar, işçilərin əmək haqlarında artım qeydə alınmamışdır. Maaş artımı ancaq çoxlu sayda müşavirlər, onların müavinləri, müavinlərin müavinləri və s. təbəqə arasında olub. Ümumiyyətlə, 5 ilə çatır ki, SOCAR-da işçilərin əmək haqlarında artım müşahidə olunmamışdır. Bir sözlə, verilən məktubu mən saxta hesab edirəm. Bunu işçilər arasında özləri yayıblar.

- Siz də sosial şəbəkə hesabınızda SOCAR-da hərc-mərclik olduğunu qeyd etmisiniz. Nəyə əsasən bu qərara gəlmisiniz?

İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov çıxışlarının birində (amma hansı nazir qismində çıxış etdiyini bilmirəm, çünki onun vəzifəsi çoxdur, həm də SOCAR Müşahidə Şurasının sədridir) bildirdi ki, SOCAR-da hərc-mərclik var idi. Mən sosial şəbəkədə izah etdim ki, hərc-mərclik bilirsiz nədir: qeyri-peşəkarların vəzifəyə gətirilməsi, qeyri-qanuni ixtisarların aparılması, 50 yaşından yuxarı insanlara psixoloji təzyiq edilməsi, 60 yaşından yuxarı insanlara məcburi sürətdə ərizə yazdıraraq, sonradan qeyd etmək ki, guya, “özləri işdən çıxıblar” və s. Yəni sübut etsinlər ki, işçilər özləri gedib, ixtisar aparılmayıb.

Hərc-mərjlik “Azəriqaz”da 80 dən çox xadimənin işdən çıxarılmasıdır. Hərc-mərcliyi o, nədə tutmuşdu ki?! Daima Dövlət Neft Şirkətinin apardığı siyasətlə razılaşmadığımızı qeyd etmişəm. Ona görə ki, 28 il orada mühəndis işləmişəm, Baş idarə rəisinin müavini vəzifəsinə kimi qalxmışam. Çox sahəyə bələdəm. Peşə üzrə mütəxəssisəm, mühəndis-mexanikəm, “Neft-mexanika”nı bitirmişəm. Amma, keçmiş neftçilər də deyir ki, gələn komandanın üzvəri “kaçalka” (buruq) görməyənlərdir. Hərc-mərclik sahə üzrə bələdçiliyi olmayan şəxs işə gələn kimi “peşəkar kadr” kimi maaşından əlavə yüz faiz ödəniş etməkdir.

Dövlət Neft Şirkətində də Əmək qanunvericiliyinin pozulması faktları olub. O tarixlərə axtarış verilsə, açıq-aydın görünər.

Mən həmişə çıxışlarımda maarifləndirmə də aparmışam. Bu gün də internet televiziyalarında verilişlər təşkil etmişik. Amma bu komandanın etdiyi hərc-mərcliyi keçmiş komandada görməmişəm. O komandada da korrupsiya var idi. Amma orada peşəkarlar da var idi, hər işi peşəkarcasına edirdilər. Bunlar isə müşavir artırmaqla məşğul olurlar. Bir insanın nə qədər müavini, müavinin müavini, köməkçisi, katibəsi olar...

İki gün olar bir kağız da almışam, hələ onu yaymamışam. Üzərində işləyirəm. Orda yazılıb ki, 33 müşavir var. Misal üçün, Rövşən Nəcəflinin nə qədər müşavirləri var?! Mən onları “şparqalka” adlandırıram. Niyə? Sən gələndən hasilat aşağı düşdü, bağlanmış quyular açılmadı. Çünki neft sahəsi üzrə peşəkarlar uzaqlaşdırıldı. Hasilat aşağı düşdü və günahkarlar cəzasız qaldı. Əksinə, o qədər insan işdən azad olunub, özü də məcburi şəkildə.

Onu da qeyd edim ki, “DOST” xidmətindən göndərilən bütün əməkdaşların işlərinə son veriblər. Adını da qoyurlar ki, müqavilənin vaxtı bitib. Anlamırlar ki, işdən çıxardıqları insanlar kasıb təbəqədir, onların övladları Mikayıl Cabbarov, Rövşən Nəcəfli kimi vəzifələrdə deyil. 60 yaşı bitmiş adamı məcbur edib ərizə yazdırırlar. Bu da hiyləgərliyin bir növüdür. Bir işçi ilə danışıram, deyirəm ki, axı, sən peşəkarsan, sən niyə ərizə yazırsan?!.. Cavab verir ki, imtahanla hədələyirlər.

Ən birinci onu deyim ki, bu imtahanlar qeyri-qanunidir. İdarə və müəssisələrdə attestasiya aparılmalıdır. Təsəvvür edin, ömrünü bu sahədə çürütmüş, sahəyə bələd adamı otağa çağırıb deyirlər ki, yaz, yoxsa imtahanda kəsiləcəksən. Belə hədə-qorxu gəlirlər. Məqsəd ondan ibarətdir ki, adam özü ərizə yazsın, işsizlikdən əziyyət şəkən şəxs kimi tanınmasın. İxtisara düşən adamları da imtahan hədə-qorxusu ilə ərizə yazdırıb, işdən çıxarırlar. Yəni kənardan göstərirlər ki, biz məcbur etməmişik, özləri çıxıb. Amma bu adamlar təqaüd yaşına çatmadığı üçün övlada möhtac qalır.

Hələ bu minvalla təqaüd yaşını artırmaq istəyirlər. Vicdan olmalıdır ki, yaşlı insanları, peşəkar insanları aşağılayıb deyəsən ki, ərizə yaz çıx get, yoxsa imtahandan kəsiləcəksən. İmtahan qorxusundan insanlar bu haqsızlığa imza atırlar.

- Sizcə, SOCAR-dakı ixtisarlar işsizliyin artmasına nə dərəcədə təsir göstərəcək?

- Ölkədə işsizlik çoxdur, amma ölkə başçısına bunun 5 faiz olduğunu deyirlər. 50-60 yaşına çatmış işçilərə psixoloji təsir edirlər. Onlara imtahan hədə-qorxusu gəlməklə stress keçirmələrinə səbəb olurlar. Bunun onların sağlamlığına ciddi təsir etdiyini bilirlərmi? Yaxud bunun məsulliyyətini dərk edirlərmi? Xeyr, etmirlər. İndi SOCAR-ın “unikal sağlamlaşdırma” şüarı budur: “ya özün get, ya da imtahan!”.

- Bəs, bu qanunsuzluğa etiraz edənlər olmur?