Ən inkişaf etmiş demokratik ölkələrdə belə, insanlar səs verərkən əsasən öz maraqları ilə hərəkət edirlər. Hətta onları heç bir tərəddüd etmədən "eqoist maraqlar" adlandırardıq.
Belə bir yanaşmanın yeganə şərtləri mövcud konstitusiyaların çərçivəsi ola bilər. Buna görə də, belə bir seçki psixologiyası hüquqi, hətta siyasi baxımdan tamamilə normaldır. Çünki nə siyasət, nə də seçkilər heç bir idealist, romantik və ya hətta metafizik yanaşma tələb etmir - ən azından orta səviyyəli, adi insan üçün. Seçicilər əsasən çox spesifik sosial-iqtisadi, hətta siyasi maraqlarla idarə olunurlar; onlar həyatlarını hər cəhətdən daha mənalı etmək üçün səs verirlər...
Oxucu soruşacaq: niyə siyasi seçkilərin bu formal olaraq tanınmış aspektləri üzərində bu qədər ətraflı dayandıq?
Əvvəla, təkcə Ermənistanda deyil, istənilən az-çox demokratik ölkədə hakim partiyaların seçkilərdə sözdə "müxalifət"dən istifadə etdiyi ortaya çıxsa, onda... "inzibati resurslar" dərhal mənfi reaksiya doğuracaq və təkcə bərabər və ədalətli seçkilərin deyil, həm də qanunun pozulması hesab ediləcək. Təsdiqlənərsə, bu, hətta seçkilərin ləğvinə, yəni yenilərinin təyin olunmasına gətirib çıxara bilər.
Buna görə də, Paşinyan və onun komandasının "inzibati resurslardan" istifadə etdiyi görünmür. Xeyr, bu adam, hər kəs kimi, hətta seçki kampaniyası zamanı məzuniyyətə çıxıb və bundan əvvəl partiyasının reytinqini artırmaq üçün bütün demokratik və mövcud vasitələrdən istifadə edib.
İkinci detal ondan ibarətdir ki, əvvəldən hər kəsə aydın idi ki, Kreml Ermənistanda, ilk növbədə hazırkı Baş nazir Nikol Paşinyanın hakimiyyətinə, qərbyönümlü qüvvələrin hakimiyyətinə son qoymaq üçün "demokratik" (indilik!) prosedurlardan istifadə etməyə çalışır.
Bu barədə nə demək olar? Əgər Moskva Rusiyayönümlü qüvvələri maliyyə cəhətdən dəstəkləmirsə, hər şey Ermənistan Konstitusiyası və beynəlxalq hüquq çərçivəsində edilirsə, prinsipcə, bu rus "zarafatlarına" dözmək olar.
Bir daha qeyd edək ki, hər şey Ermənistan qanunlarına uyğun edilirsə, burada da müəyyən dərəcədə sədaqət nümayiş etdirilə bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, Kremlin özü o qədər də qüdrətli deyil ki, Rusiyada yaşayan və işləyən Aşotun kimə səs verəcəyini dərhal müəyyən edə bilsin. Axı hətta Kreml rəsmiləri və ya ideoloqları ekstrasens deyillər. Bir vaxtlar Rusiya da daxil olmaqla, digər ölkələrdə yaşayan ermənilər səfirliklərdə səs verirdilər. Amma səhv etmirəmsə, indi tamamilə fərqli bir təcrübə tətbiq olunur - hamısı səs vermək üçün Ermənistana gəlməlidir!
Seçkilərin "geosiyasi istiqamətlərinə", yəni hakimiyyətdəki Qərbyönümlü qüvvələrə gəldikdə isə, yenə də hər şey konstitusiya çərçivəsində edilirsə, bunların heç biri Ermənistanın suverenliyinə zidd deyilsə, hətta bu belə, dözümlüdür. Rusiyada yaşayan bir erməni nə istəyərdi? Vətənləri Ermənistan ilə Rusiya arasındakı münasibətlərin dostcasına olması, sonuncuda, yəni Rusiyada heç bir problem olmadan yaşayıb işləyə bilmələri onların maraqlarına uyğundur.
Bir daha vurğulayırıq ki, hətta bu da tamamilə normal bir yanaşmadır, çünki heç kim Qərbə, xüsusən də Rusiyaya qarşı sözdə "platonik sevgi" yaşamır. Əlbəttə ki, bütün bunlar Ermənistanın əsas qanununa uyğun olaraq edilməsi şərtilə. Hər kəsin bu cür məsələlərdə konkret gözləntiləri və sosial-siyasi məqsədləri var. Heç kim iddia edə bilməz ki, Ermənistanın Rusiyanın vassalı, "forpostu" olaraq qalması onun maraqlarıma uyğundur - bu cür məntiq əslində "beşinci kolon", yəni Kremlin "siyasi təsir agentləri" çərçivəsinə daha çox uyğun gəlir.
Hazırda qəribədir ki, seçkilərdən sonra Rusiyapərəst qüvvələrin daha bir konsolidasiyası baş verir və aydındır ki, Paşinyan üçün hər şey asan olmayacaq; o bütün mövcud konstitusiya resurslarını və təsirlərini tətbiq etməli ola bilər - bəli, ona qarşı qəzəb var, hətta Erməni Apostol Kilsəsinin də ona qarşı "dişləri" var.
Əlbəttə ki, seçkilər Paşinyan üçün yenidən kart-blanş halına gəldi, çünki öz hökumət kabinetini yaratmaq imkanı əldə etmək o qədər də kiçik bir şey deyil; bu, olduqca güclü bir təsir vasitəsidir...
Biz inanırıq ki, seçkilər Karapetyan üçün də "boş çek"ə çevrilməyib; o çox güman ki, Rusiyapərəst qüvvələrin lideri olacaq. Köçəryan və digərləri seçkilərdə sarsıdıcı məğlubiyyətə uğradılar, amma Karapetyan barədə eyni sözü demək olmaz - onun 29 mandatı var ki, bu da pis nəticə deyil. Və bütün Rusiyapərəst qüvvələr üçün ümumi mandatların sayı 40-dır! Karapetyan əlbəttə ki, Nikol onu başqa yollarla neytrallaşdıra bilməsə, gələcəkdə Ermənistanın İvanişvilisi olmağa çalışacaq. Görünür, bu da asan olmayacaq - 29, üstəlik 40 mandat çox nəzərə çarpan və təsirli bir amildir. İndi bu qüvvələr mandatlarından imtina etmək də daxil olmaqla müxtəlif ssenariləri və variantları nəzərdən keçirirlər...
Kreml bu siyasi elementlərdən sadəcə bir vasitə kimi istifadə etmir. Xeyr, Rusiyadan ayrılma prosesi olduqca çətin olacaq - burada hərbi bazalar, hətta Rusiyada yaşayan və işləyən miqrant işçilər də var və bilinmir ki, Kreml bundan nə vaxt istifadə edə bilər.
Hazırda Kreml postsovet ölkələrinə qarşı onları hansısa şəkildə istismar etmək üçün "yeni hüquqi platformalar" axtarır. Bunlardan biri də "dil azlıqlarının" sözdə hüquqlarıdır. Normal ölkələr bu cür məsələləri siyasi və diplomatik yollarla həll edirlər. Lakin Moskva bundan təcavüz üçün platforma kimi istifadə etmək istəyir ki, bu da başqa bir kədərli faktdır...
Müəllif: Hüseynbala Səlimov
Mənbə: Zerkalo.az
