Onkoloji xəstəliklərin sayı bütün dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da artmaqdadır. Müasir həyat tərzi, ekoloji faktorlar, stress və gec diaqnostika bu xəstəliklərin yayılmasını sürətləndirən əsas amillər sırasındadır. Problemin ən ağır tərəfi isə təkcə xəstəliyin özü deyil, onun bahalı və uzunmüddətli müalicə prosesidir.

Bu gün sosial şəbəkələrə nəzər salmaq kifayətdir ki, vəziyyətin ciddiliyi aydın olsun. Demək olar ki, hər gün onkoloji xəstəlikdən əziyyət çəkən bir insan üçün yardım kampaniyası açılır. Valideynlər, yaxınlar, dostlar son çarə kimi ictimai dəstəyə üz tutur. Bu çağırışlar artıq istisna yox, kütləvi sosial problemə çevrilib.

Azərbaycanda icbari tibbi sığortanın tətbiqi səhiyyə sahəsində mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Bir çox xidmətlər sığorta paketinə daxil edilib, əhali üçün tibbi xidmətlərə çıxış formal olaraq asanlaşıb. Lakin onkoloji xəstəliklər məsələsində bu sistemin real imkanları ilə gözləntilər arasında ciddi fərq var.

Doğrudur, icbari tibbi sığorta çərçivəsində bəzi diaqnostik müayinələr və məhdud müalicə prosedurları qarşılanır. Amma xərçəng xəstəliyinin əsas yükü olan kimyaterapiya kursları, immunoterapiya, hədəfli dərmanlar, xaricdən gətirilən preparatlar və uzunmüddətli reabilitasiya xərcləri əksər hallarda sığorta paketindən kənarda qalır və ya qismən ödənilir. Bu isə ailələri ağır maliyyə böhranı ilə üz-üzə qoyur.

Nəticədə, insan seçimsiz qalır. Ya müalicəni yarımçıq dayandırmalı olur, ya da ictimai ianələrə bel bağlamalı. Sosial şəbəkələrdə yayılan kömək çağırışları bəzən uğurlu olur, bəzən isə lazımi məbləğ toplanmır. Bu isə bir insanın yaşamaq şansının ictimai reaksiyanın sürətindən və miqyasından asılı qalması deməkdir.

Problemin digər tərəfi psixoloji yükdür. Xəstəliklə mübarizə aparan insan eyni zamanda maddi yardım dilənmək məcburiyyətində qalır. Bu isə ləyaqət, stress və ümidsizlik hissini daha da dərinləşdirir.

Bütün bunlar göstərir ki, onkoloji xəstəliklər icbari tibbi sığortada xüsusi yanaşma tələb edən sahədir. Xərçəng adi xəstəlik deyil və onun müalicəsini standart sığorta paketi çərçivəsində həll etmək mümkün deyil. Dövlət tərəfindən əlavə maliyyə mexanizmləri, xüsusi fondlar, dərman təminatı proqramları və şəffaf dəstək mexanizmləri yaradılmalıdır. Əks halda, sosial şəbəkələrdə toplanan vəsaitlər sistemli səhiyyə siyasətinin alternativinə çevriləcək. Bu isə nə davamlıdır, nə də ədalətlidir. Çünki sağlamlıq hüququ ianə ilə deyil, dövlət zəmanəti ilə təmin olunmalıdır.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info