Ermənistanda hakimiyyətlə Erməni Apostol Kilsəsi arasında aylardır davam edən gərginlik yeni mərhələyə qədəm qoyur. Bütün Ermənilərin Katolikosu II Qaregin və Ali Ruhani Şuranın bir sıra üzvlərinə qarşı açılmış cinayət işi üzrə ilk məhkəmə iclasının keçiriləcəyi açıqlanıb. Bu proses ölkədə həm siyasi, həm də dini müstəvidə ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan KİV-nə vəkil Ara Zöhrabyan məlumat verib.

Vəkilin sözlərinə görə, məhkəmə iclasının əvvəlində Bütün Ermənilərin Katolikosu II Qaregin və Ali Ruhani Şuranın üzvləri şəxsən iştirak edəcəklər. Cinayət işi üzrə ilkin məhkəmə iclasının birinci mərhələsi avqustun 7-də saat 16:00-da Armavir Regional Birinci İnstansiya Məhkəməsində keçiriləcək. İşə hakim Hakob Manukyan baxacaq.

II Qareginin məhkəmə qarşısına çıxması Ermənistanın siyasi gündəmini necə dəyişəcək? Bu proses Ermənistan cəmiyyətində yeni parçalanmaya səbəb ola bilərmi?

Politoloq Rəhman Bayramov hesab edir ki, Ermənistanda II Qareginə qarşı açılmış cinayət işi artıq hüquqi müstəvidən çıxaraq açıq siyasi mübarizənin tərkib hissəsinə çevrilib:

“Avqustun 7-də keçiriləcək ilk məhkəmə iclası təkcə bir din xadiminin taleyi ilə bağlı olmayacaq. Əslində həmin gün Ermənistanın ən nüfuzlu iki institutunun-siyasi hakimiyyətlə Erməni Apostol Kilsəsinin qarşıdurmasının növbəti mərhələsi başlayacaq.

Erməni Apostol Kilsəsi Ermənistan üçün sadəcə dini institut deyil. Bu kilsə onilliklər ərzində ölkənin milli ideologiyasının, siyasi düşüncəsinin və dövlətçilik konsepsiyasının əsas dayaqlarından biri olub. Xüsusilə Qarabağ məsələsində kilsənin sərgilədiyi sərt mövqe Ermənistan cəmiyyətində ona əlavə siyasi nüfuz qazandırıb. Məhz buna görə də II Qareginin məhkəmə qarşısına çıxarılması sıradan hüquqi hadisə deyil, ölkənin ən güclü təsir mərkəzlərindən birinə qarşı siyasi addımdır.

Nikol Paşinyan isə hakimiyyətə gəldiyi 2018-ci ildən etibarən köhnə siyasi sistemin dayaqlarını mərhələli şəkildə zəiflətməyə çalışır. Əvvəl keçmiş hakimiyyət nümayəndələri, sonra oliqarxlar, ardınca hərbi elita hədəfə alındı. İndi isə görünən odur ki, növbə Ermənistanın ənənəvi nüfuz mərkəzlərindən biri olan kilsəyə çatıb. Bu baxımdan II Qareginə qarşı məhkəmə prosesi Paşinyanın dövlət daxilində alternativ güc mərkəzlərini neytrallaşdırmaq siyasətinin davamı kimi görünür.

Ancaq bu strategiyanın hakimiyyət üçün ciddi riskləri də var. Çünki kilsə hələ də Ermənistan cəmiyyətində böyük nüfuza malikdir. Əgər bu proses cəmiyyət tərəfindən dini dəyərlərə və kilsənin nüfuzuna qarşı təzyiq kimi qəbul olunarsa, Paşinyan gözlədiyindən daha ciddi ictimai müqavimətlə üzləşə bilər. Müxalifət də bundan istifadə edərək kilsə ətrafında yeni siyasi konsolidasiya yaratmağa çalışacaq.

Diqqət çəkən başqa bir məqam isə odur ki, II Qaregin və Ali Ruhani Şuranın üzvlərinin məhkəmədə şəxsən iştirak edəcəkləri bildirilir. Bu, kilsənin prosesdən yayınmaq yox, əksinə, onu açıq siyasi mübarizə meydanına çevirmək niyyətində olduğunu göstərir. Böyük ehtimalla məhkəmə zalı təkcə hüquqi prosesin deyil, həm də siyasi mesajların verildiyi platformaya çevriləcək.
Mən hesab edirəm ki, avqustun 7-də keçiriləcək məhkəmə Ermənistanın siyasi gündəmini uzun müddət müəyyən edəcək. Burada veriləcək qərardan daha çox prosesin necə idarə olunacağı önəm daşıyır. Çünki istənilən sərt qərar hakimiyyətlə kilsə arasında münasibətləri daha da gərginləşdirə və ölkədə yeni siyasi qarşıdurma dalğasına səbəb ola bilər.

Ümumiyyətlə, bu gün Ermənistanda müşahidə olunan proseslər şəxslərin mübarizəsindən daha böyük məna daşıyır. Əslində ölkədə yeni siyasi model formalaşdırılır. Bir tərəfdə dövlət institutlarını tam nəzarətə götürmək istəyən Paşinyan hakimiyyəti, digər tərəfdə isə tarixən siyasi proseslərə təsir göstərmiş ənənəvi güc mərkəzləri dayanır. II Qaregin ətrafında baş verənlər də məhz bu qarşıdurmanın ən açıq təzahürüdür”.

Eskpertin fikrincə, bu məhkəmə prosesi Ermənistanın yaxın gələcəkdəki daxili siyasi sabitliyi üçün mühüm sınaq olacaq: “Əgər tərəflər arasında kompromis tapılmasa, hakimiyyət-kilsə qarşıdurması daha da dərinləşəcək və bu, onsuz da mürəkkəb geosiyasi vəziyyətdə olan Ermənistanın daxili siyasi sabitliyinə ciddi təsir göstərəcək. Bu səbəbdən avqustun 7-də Armavirdə keçiriləcək məhkəmə iclasını adi hüquqi prosedur kimi deyil, Ermənistanın gələcək siyasi istiqamətini müəyyənləşdirə biləcək mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirmək lazımdır”.