Ənənəvi dinlə bərabər ənənəvi xurafatlar da yaşayır. Xurafatlar dini öz içində elə əridib ki, böyük əksəriyyət məhz onu din hesab edib inanır, hətta əməl də edir.
Xurafatlar virus kimidir. Dini öz içindən məhv edir. Elə İslamın meydana çıxma səbəbi də əvvəlki inancların xurafat sayəsində təhrif olunması idi. Təsəvvür edin ki, xurafat uzun əsrlik kök salmış bütöv bir dini sistemi məhv edib əsas mahiyyətini dəyişə bilir.
Ən dəhşətlisi də odur ki, hazırda xurafatçılığın din kimi təqdim olunmasına böyük səy göstərənlər var. Xarici dairələr niyə dinin deyil də xurafatın yayılmasında maraqlıdırlar? Çünki xurafatda fanatizm, oxumaq – araşdırmaq əvəzinə sadəcə kor-koranə inanmaq var. Çünki xurafatda təqlidçilik, inadkarlıq, ekstremizm, istənilən istiqamətə yön vermək xüsusiyyətləri var. Xarici maraqları din yox, din adı sırınmış xurafat və mövhumat altında daha asan yeritmək olur. Həm də dində gərək ən azı Quranı oxuyasan, namazı, ibadətləri biləsən, əmrlərə, qaydalara riayət edəsən. Bu prinsiplərin əksəriyyəti də digər firqələrlə eynidir. Ona görə çox da dərinə getməmiş adam üçün din vasitəsi ilə bölücülük, təfriqə, nifaq, ədavət yaratmaq o qədər də asan deyil. Lakin xurafatın adını din, tarixi hadisələrin adını məzhəb, mövhumatın adını “eşq” qoyub meydana girəndə bircə şey lazım olur qara paltarı geyib kütləyə qoşulmaq. Bu zaman nə namaz, nə elm, nə kəlimeyi – şəhadətə ehtiyac qalmır. Bu kütləyə qoşulanlar da, arxasında çoxluq arzulayan ruhanilər tərəfindən təqdir olunanda ləzzət alır, daha emosional şəkildə rol alırlar. Çünki dində məsuliyyət, mükəlləfiyyət, sərhədlər var. İbadət, əxlaq, ictimai davranış qaydaları, elm öyrənmə, Quranı oxuma və əməl etmə yükü var. Lakin xurafat səni bütün bu yükdən azad edir. Ömrü boyu bu şeylərdən uzaq ol, ömründə bircə dəfə istismarçı fedoal molalaırın tələsinə düş, kütləyə qoşulub dövrə vur, yallı get, sinənə vur, kifayətdir. Artıq sənin dərəcən “aşiqlik” dərəcəsidir ki, heç bir elm oxuyan, ibadət edən o “ali zirvəyə” daha doğrusu “məqama” qalxa bilməz…
Hibrid savaş açan xarici qüvvələr hansını daha asan istifadə edə bilər? Təbii ki, xurafat aşiqlərini. Xurafat bir qaranlıq, din isə nurdur. Düşmənə nur lazım deyil. Çünki məqsədini icra edərkən başqalarını tanıtmaq, aldatmaq, gözə görünməmək üçün məhz zülmət lazımdır. Xurafat və mövhumatın din pərdəsi altında təbliğatı Əfqanıstan, İran deməkdir. Əfqanıstanda artıq ərin arvadını həbs edib döymək “hüququ” bərpa edildi. Din adı ilə vüsət alan xurafatın çevrəsi bir qədər də böyüsə belə “hüquqların” tanınmasını tələb edən səsləri biz də eşidə bilərik…
Mövhumat gizli, xurafat isə açıq xəstəlik kimidir. Biri içəridən, biri həm içəridən həm də çöldən, hərtərəfli məhv edir hədəfi.
Din, inanc azadlığı var, bu lazımdır. Bəs mövhumat və xurafat azadlığı necə? Bunun sərhədləri, doğurduğu təhdidlər, dünyəviliyə, sivil cəmiyyətə verdiyi zərər necə ölçülür? Dinin xurafatdan ayrılması üçün hansı meyarlar var? Yoxsa elə xurafatı, mövhumatı da din hesab edib, adını azadlıq, tolerantlıq qoyub başını buraxmışıq? Bu cür olarmı?
Həm peyvənd həm də virusun yayılmasına zəmin yaratmaq nə dərəcədə uyğun və uğurlu sayıla bilər?
Tural İrfan
