Son illər paytaxtın nəqliyyat infrasrukturunda müəyyən dəyişikliklər özünü göstərir. Müntəzəm olaraq müxtəlif ölkələrdən ictimai nəqliyyat vasitələrinin alınıb Bakıya gətirilməsi paytaxtda sözün əsl mənasında bir avtobus bolluğu yaradıb. Ancaq təəssüflət olsun ki, ictimai nəqliyyat sistemində həyata keçirilən dəyişikliklər, paytaxtda müşahidə edilən avtobus bolluğu heç də vətəndaşların bu sahədə olan problemlərinin həllinə yol açmır. Əksinə ictimai nəqliyyatdan istifadə edənlərin problemlərinin artdığını desək daha düzgün olar. Bu arada bir məqamı qeyd etmək yerinə düşər ki, 8-10 il əvvəl paytaxtda avtobusların sayı indikindən xeyli az olsa da, problemlər bu günkü qədər deyildi. Baxmayaraq son illərdə paytaxtın nəqliyyat sisteminin müasir standartlara uyğunlaşdırılması məqsədilə prezident İlham Əliyev müvafiq dövlət qurumlarının rəhbərlərinə tapşırıq və tövsiyələrini verib, bu məqsədlə bir neçə fərman və sərəncam imzalayıb, lakin sözügedən sahədə problemlər azalmaq əvəzinə gündən-günə artır. Düzdür, aidiyyati qurumlar guya iş görmək adı altında Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Sistemi deyilən bir anormal struktur yaratsalar da, görünən odur ki, həmin struktur əslində bu sahədən gələn gəlirlərin, vəsaitlərin toplanmasına xidmət edir. Həmin qurumu Nəqliyyatdan Gələn Gəlirlərin İntellektual Mənimsənilməsi Sistemi adlandırsaq daha yaxşı olar. Əgər belə olmasaydı Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Sistemi adlı anormal bir qurum avtobusların öz marşurutları ilə deyil, həmin avtobusu idarə edən naşı şoferlərin “icad etdikləri” küçə və dalanlardan hərəkət etməsinin qarşısını alardı. Çünki bildiyimiz qədər xəttə olan avtobusun hansı marşurut üzrə hərəkət etdiyi Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Sistemində qeydə alınır və həmin sistemi idarə edənlər gözəl bilirlər ki, avtobuslar onlar üçün müəyyən edilmiş marşurutdan daha çox kənar yollardan istifadə edirlər.
Paytaxtda hərəkət edən ictimai nəqliyyat vasitələrindən Bakı sakinlərindən heç kim razı deyil desək yanılmarıq. Son bir neçə gündə apardığımız müşahidələr vətəndaşların narazılığının haqlı olduğunu deməyə əsas verir. Düzdür, bəzi xətlər üzrə hərəkət edən avtobuslarda sərnişinlərə qarşı normal münasibətin bəslənildiyini, həmin avtobusu idarə edən sürücülərin öz peşələrinin ustadı olduğunu da söyləmək mümkündür. Ancaq 5 və 88 saylı marşurutlar üçün bunu söyləmək qeyri-mümkündür. Metronun “Elmlər Akademiyası” stansiyasından Bayıla qədər olan məsafəni 5 saylı marşurut elə sürətlə hərəkət edir ki, özünü sanki Formula-1 yarışında hiss edirsən. Hətta həmin marşurutun sürücüləri Badamdar şossesi ilə 20-ci sahə arasındakı yüksək təhlükəli yollardan hərəkət edərkən belə sürət həddini azaltmırlar ki, bu da hər an qəza vəziyyəti yaradır. Maraqlısı isə odur ki, sürücüdən bir qədər asta sürməyi xahiş edəndə “Xoşun gəlmir düş taksi ilə get” cavabını alırsan. Onda ortaya haqlı olaraq belə bir sual çıxır. Paytaxt sakinləri taksidən istifadə edəcəksə onda Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Sistemi kimi bir anormal qurumun yaradılmasına nə ehtiyac vardı? . Ən təəssüfedici məqam ondan ibarətdir ki, avtobus sürücülərinin bu cür qeyri-insanı hərəkətləri paytaxta turist kimi gələn insanlar arasında Azərbaycanla bağlı mənfi rəy yaradır. Bir neçə gün əvvəl elə 5 saylı avtobusda qarşılaşdığım mənzərə belə deməyə əsas verir. Qardaş Türkiyədən olan birisi avtobusun həddən artıq sürətlə hərəkət etməsinə öz narazılığını bildirərkən aldığı cavab ənənəvi oldu. “Xoşun gəlmir düş taksi ilə get”. Təbii ki, sürücünün bu etikadan kənar ifadəsinə qarşılıq olaraq verilən cavab hər bir sərnişin üçün utancverici idi. “Yahu, burası dağ başımı”. Diqqət yetirsək, daha doğrusu bu sahəyə məsul olan qurumlar verilən cavabın dərinliyinə getsələr görərik ki, bir naşı, etikasız sürücünün yol verdiyi səhv ümumilikdə ölkəmiz haqda mənfi rəy formalaşdırır. Bu gün ağız dolusu inkişafdan danışdığımız Bakı şəhəri mədəniyyətdən kənar bir yer, qayda və qanunların işləmədyi dağ başı kimi qələmə verilir. Biz bu qiymətə layiqikmi? Əsla yox. Deməli problem bu cür vəziyyətin yaranmasına şərait yaradanlardadır və həmin qurumlara qarşı ciddi ölçü götürülməlidir.
Oxşar problem 88 saylı marşurutda da yaşanır. Hətta sözügedən avtobusun sürücüləri sərnişinləri sözün həqiqi mənasında ölümün ağzına atır desək yanılmarıq. Heç bir səriştəsi olmayan 88 saylı marşurutun sürücülərinin sərnişinlə qeyri-etik davranmaları kifayət etmir kimi, hətta yol hərəkəti qaydalarını da kobudcasına pozurlar. Əksəriyyəti 20-30 yaş arası gənclər təşkil edən 88 saylı avtobusun sürücüləri işıqforun işıqlarına da məhəl qoymurlar. Hətta sürücülər arasında vəziyyət o həddə çatıb ki, qırmızı işıqda belə dayanmır, hərəkətə davam edirlər. Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, avtobusun qırmızı işıqda belə hərəkət etməsi yol polisi əməkdaşlarının gözü qarşısında baş verir. Sadə, sosial durumu ağır olan vətəndaşı yol hərəkəti qaydasını pozduğuna, yeraltı keçiddən istifadə etmədiyinə görə cərimə edən yol polisləri nədənsə marşurutların qırmızı işıqda hərəkət etməsinə göz yumurlar.
