Uzun müddətdir Azərbaycanda məktəb direktoru və müavinlərinin necə seçilməsi, kimlərin bu postlara təyin edilməsi məsələsi ciddi müzakirə mövzusudur. Üstəlik hər gün birinin səs yazısı yayılır, rüşvət, biabırçı görüntüləri ortaya çıxır.

Əslində artıq böyük problemə çevirilmiş bu məsələ uzun illərdir hər kəsi, əsasən də övladı orta məktəblərdə oxuyan valideynləri narahat edir və bütün cəhdlərə baxmayaraq, daşlar öz yerinə oturmur.

Xatırlayıram, bir neçə ay əvvəl nazir Emin Əmrullayev demişdi ki, direktor və müavinlər o şəxslərdən olacaq ki, onlar həm də öz ixtisasını yaxşı bilməlidir. Yəni, imtahan veribsə belə, öz ixtisasını mükəmməl bilməyən müəllim və ya müəllimə direktor, müavin ola bilməyəcək.

Açığı mən bilmirəm nazir və əsabələri bu fikrə və qərara necə gəlib. Amma olduqca qəribə məntiqdir...

Təsəvvür edin ki, bu gün Azərbaycan təhsilini, direktor və müavinləri öz qərarları, təlimatları, tapşırıqları ilə idarə edən şəxslərin əksəriyyəti müəllim deyil və ya 1 saat dərs belə deməyib. İndi bu hansı məntiqdir ki, belə şəxslər müəllim olmaya-olmaya təhsili idarə edə bilirlər, amma direktor olmaq üçün gərək öz ixtisasını mükəmməl bilməlisən. Təsəvvür edin, bədən tərbiyyəsi, tarix, riyaziyyat müəllimi öz ixtisasını mükəmməl bilirsə ondan direktor olar, bilmirsə... Siz ixtisasınızı bilin, biz bilməsək də olar?...

Ümumiyyətlə, öz ixtisasını mükəmməl bilməyən şəxs niyə müəllim olmalıdır ki? Cənab Emin Əmrullayev bu sualı heç özü-özünə veribmi? Bu da içiboş məntiqdir. İxtisasını bilməyən müəllim ümumiyyətlə, işləyə bilməz. Dövlət ona nədən boşuna əmək haqqı verməlidir?

Elə isə sual yaranır, o zaman kimləri direktor və ya müavin təyin etmək lazımdır?

Reallıqları görməsək, görüb gizlətsək və "hər şey əladı" desək heç bir mükəmməl nəticənin sahibi ola bilməyəcəyik. Ağ köynək, qara qalustuk taxıb genələ-genələ danışmaq, yalandan əl çalmaq artıq bizi uçurumun bir addımlığına qədər gətirib.

Bu ölkədə bunu hər kəs bilir və istəsək də, istəməsək də bu reallıqdır. Amma hələ də son deyil. Qumluqda batan araba çıxmağa cəhd etdikcə daha da batır. Onu çıxartmaq üçün ya məntiq, ağıl islətməlisən, ya da dəstək çağırmalısan. Bu gün o vəziyyətdir ki, biz dəstəyə çağırdığımız dövlətlər, insanlar öz maraqlarını, öz ciblərini güdür və arabanı çıxarsalar da uzun illər onun borcundan çıxa bilmirik. Ona görə də, bunu özümüz etməliyik. Özümüzdən başqa dostumuz yoxdur prinsipi işləməlidir.

Biz Azərbaycanda yaşayırıq və bizim özümüzün istər dünyaya, istər dünya mədəniyyətinə başqa bir baxış bucağımız var. Nə qədər istəsək də bunu dəyişə bilmərik. Çünki cəmiyyətin əksər hissəsi bu tempdə yaşayır.

Biz bu gün orta məktəblərə Almaniya, Amerika, İtaliya və ya başqa model də gərtirə bilmərik. Səbəbi də bəllidir. Biz onların keçdiyi mərhələləri biz keçə bilməmişik. Biz dünya təhsil sistemi ilə ayaqlaşa bilmirik. Biz hələ də məktəblərə normal, işini görən, rüşvətdən, biabırçılıqdan uzaq duran, müəllimlərlə, şagirdlərlə işləmə qaydasını bilən direktor axtarışındayıq. Dünya isə təhsildə daha yeni, innovativ, daha müasir modellər axtarır. Dünya dövlətlərinin orta təhsil müəssisələrində tamamilə başqa abu-hava var. Biz isə hələ də müəllimə verilən hansısa qızılı, üzüyü müzakirə edirik, son zəng üçün pul toplayırıq, qonaqlıq üçün restoranlar hayındayıq... Fərqi görə bilirsiz?

Hə, elə isə kimləri direktor və ya müavin təyin etməliyik?

İlk növbədə nəzərə almalıyıq ki, direktor və müavin vəzifələri idarəedici, icraedici və inzibati vəzifədir. Bu ən vacib faktor olmalıdır.

Təyinat zamanı yoxlanmalı olan ən vacib 5 faktor...

Bu şəxslərin şəxsi həyatı, kimlikləri, psixoloji vəziyyətləri, ailə vəziyyətləri, cəmiyyətdə, ailədə davranışları, idarəetmə təcrübəsi və ən nəhayət cəmiyyətdə olan hörməti və görünüşü...

Mən dəqiq rəqəm deyə bilməsəm də, yəqin bilirəm ki, bu gün ölkəmizdə fəaliyyət göstərən məktəblərin əksər direktorlarının və müavinlərinin şəxsi həyatı qalmaqallar və problemlərlə doludur. Ailəsindən ayrılan, həyat yoldaşı narkoman olan, övladlarının problemlərini öz çiynində daşıyan şəxslərdən məktəb idarəedici ola bilməz.

Hansısa səbəblərdən psixoloji durumu ağır olan şəxslərdən məktəb direktoru olmaz.

Ailədə, cəmiyyətdə hörməti, nüfuzu olmayan şəxslərdən məktəb direktoru və ya müavin ola bilməz.

Hansısa məmurun yanında çalışıb, xarici görnüşü, sir sifəti dolğu ilə dolu, geyimində ancaq özünü düşünən, məktəb direktoru olduğunu unudan adamlardan direktor olmaz.

Cəmiyyətdə, el obada hörməti olmayan, dik-düdük adam kimi tanınan, ağzından dür tökülməyən adamdan məktəb direktoru olmaz.

Bütün həyatı boyu rüşvətlə yaşayan, altında 200 minlik maşını olan, heç kimi saymayan, şagirdə sevgi göstərməyən, məktəbin qapısından girəndə lovğalanan, yerə düşmüş bir kağız parçasını qaldırmağı qüruruna sığışdırmayan adamdan direktor olmaz.

Hamıdan əvvəl gəlib, hamıdan sonra gedməyən, məktəbi özünün evi, şağirdləri övladı, həmkarlarını bacı-qardaşı kimi görməyən adamdan direktor olmaz.

Ən əsası çətinliklə təhsil alan, böyük əziyyətlərlə pillə-pillə irəliləyən, özünün və ailəsinin, qohum əqrabasınının təhsilinə önəm verməyən adamdan direktor qayırmaq mümkün deyil.

Hə, bütün bunlardan sonra sual edə bilərsiz - Varmı beləsi? Bəli var özü də saysız qədər. Nə qədər istəsəz, artıqlaması ilə.

Əgər aidiyyatı qurumlar belə direktor və müavinə lazımi şəraiti yaratsa, ona yetəcək qədər əmək haqqı versə, onun arxasında dursa, onun təkliflərini eşitsə, vəzifə səlahiyyətlərini artırsa və ən əsası orta məktəblərdə düşük-düşük tədbirlər əvəzinə daha lazımlı, əsasən təhsilin səviyyəsinin qarldırılması istiqamətində olan layihələrin həyata keçirilməsinə dəstək versə, uzağı 2 ilə Azərbaycanda təhsilin səviyyəsi ən pik həddə çatar. Əgər bunu istəyiriksə...

Hər şey idarəetmədən və qoyulan qaydalardan başlayır. Metrodakı bir dəmir turniket hər gün milyonlarla insanı tənzimləyir, sıra ilə insanlar keçib gedir. Qaydalar düzgün qurulmalıdır, icraedici də düzgün icra etməlidir.

Dodağı özündən qabaq gələn, oturanda baldırı görünən, bağıranda səsi 4-cü mərtəbədən eşidilən, ailəsi dağılan, əri narkoman olan, qızı 4 dəfə ərə gedib boşanan, cəmiyyətdə, el-obada ən aşağı adam kimi tanınan insanlarla, direktorlarla bundan artıq heç nə gözləyə bilmərik. Hələ bu günümüzə şükür etməliyik..

Ədil Hüseynov - Bizimxeber.org