Böyük dövlətlərin Mərkəzi Asiyaya marağı artdığı dönəmdə, Ukrayna da bölgə ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışır. Ukrayna xarici işlər nazirinin müavini Oleksandr Mişenkonun bir neçə gün əvvəl Türkmənistan və Tacikistana səfəri bundan xəbər verir. Türkiyə və Azərbaycanda səfir işləmiş Mişenko aprel ayında Qazaxıstan və Özbəkistana səfər etmişdi. Mişenkonun Astana və Daşkənddə müzakirə etdiyi əsas mövzular nəqliyyat xətləri, o cümlədən Ukrayna ilə ticarət əlaqələrinin inkişafı olmuşdu.

Kiyev Mərkəzi Asiya ölkələri ilə tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsinə qərar verib. Azərbaycan 16 noyabr 2025-ci ildə Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 7-ci Məşvərət Görüşündə Mərkəzi Asiya formatının tamhüquqlu iştirakçısına çevrilib və bu amil Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında münasibətləri daha da gücləndirib. Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun Azərbaycana son səfəri iki dövlət arasında tərəfdaşlığat əhəmiyyətli töhfə verib və bu hal iki qonşu bölgə arasında əməkdaşlığı gücləndirib. Bu prosesi Ukraynanın siyasi dairələrində diqqətlə izləyirlər.

Ukraynanın region ölkələri ilə münasibətlərində istifadə olunmamış böyük potensialı var. Ukraynanın 2006-cı ildə təkcə Türkmənistanla təxminən 6 milyard dollar dəyərində ikitərəfli ticarəti olub ki, bu da əsasən Türkmənistan qazının Ukraynaya əhəmiyyətli dərəcədə tədarükü ilə bağlı idi. Bu, əməkdaşlığın intensivləşdirilməsi üçün əhəmiyyətli potensialın olduğu bir sıra sahələrin yalnız bir nümunəsidir. Rusiyanın genişmiqyaslı təcavüzünə qarşı strateji təşəbbüsü ələ keçirən Ukraynanın ABŞ və Avropa ilə yanaşı Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmasının bir neçə səbəbi var.

Birincisi, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri Çin və Rusiya ilə iqtisadi əməkdaşlıqlarına baxmayaraq, Ukraynanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə ardıcıl dəstək ifadə edirlər. Kiyev bu mövqeyə, eləcə də Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz dövlətlərindən aldığı humanitar yardım, enerji avadanlıqları, ukraynalı uşaqlar üçün səhiyyə və digər yardımların göstərilməsinə görə tərəfdaşlarına minnətdardır. Ukrayna Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri ilə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin artırılmasından da məmnundur.

İkincisi, bölgə ölkələri Ukraynadan Avropa bazarlarına yeni nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsində maraqlıdırlar ki, bu da ticarət həcmini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq və Avropa tərəfdaşlarından investisiya və texnologiya cəlb edəcək. Bu səbəbdən Aleksandr Mişenko Düşənbə və Aşqabadda Transxəzər Dəhlizindən daha səmərəli istifadə imkanlarını ətraflı müzakirə edib.

Üçüncüsü, Kiyev Mərkəzi Asiya ölkələri uzun illərdir regionda uğurla fəaliyyət göstərən və hava limanlarının, körpülərin, yol ötürücülərinin və yolların tikintisindən tutmuş yüksək texnologiyalı fabriklərin tikintisinə qədər çoxsaylı irimiqyaslı layihələr həyata keçirən Ukrayna şirkətlərinin bölgə ölkələrində çalışmalarını genişləndirmələrində maraqlıdır. Oleksandr Mişşenko Tacikistan və Türkmənistan tərəfdaşları ilə hökumətlərarası komissiyaların və biznes şuralarının bərpası ilə bağlı razılaşmaları, biznes fəaliyyətini stimullaşdırmaq və bu sahədə əhəmiyyətli potensialdan istifadə etməyi müzakirə edib.

Dördüncüsü, Azərbaycan, eləcə də Mərkəzi Asiya ölkələri, əsasən Qazaxıstan və Türkmənistan geniş neft və qaz ehtiyatlarına malikdir və bu da onları Ukrayna üçün enerji sektorunda təbii tərəfdaşlara çevirir.

Beşincisi, Ukrayna ənənəvi olaraq Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrinə taxıl və ərzaq məhsullarının əsas təchizatçısı olub. Ukrayna mal və məhsullarının Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrinə ixracını artırmağı planlaşdırır. Ukrayna məhsullarına yüksək tələbat var. Kiyev eyni zamanda bölgə ölkələri ilə mədəni və humanitar əməkdaşlığın intensivləşdirilməsini də əsas istiqamət kimi görür.

Beləliklə, nazir müavini Oleksandr Mişenkonun bölgə ölkələrinə səfərləri Kiyevin indiki dövrlə yanaşı post-müharibə dövrünə baxışını təcəssüm etdirir. Ukrayna müharibənin nə zaman sona çatacağı tarixi gözləmədən Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirməyi planlaşdırır. Kiyev Azərbaycanın Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında körpü rolunu oynadığının fərqindədir. Ukrayna Cənubi Qafqazdakı əsas tərəfdaşı olan Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanlarından daha çox faydalanmaq istəyir. Bu Azərbaycanın da maraqlarına uyğundur. Qarşıda hələ çox iş var, tərəflər qarşılıqlı faydalı münasibətləri əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə və istifadə olunmamış imkanları reallaşdıra bilərlər.

Rusiya beşinci ildir ki, Ukraynanın şəhərlərinə, qəsəb və kəndlərinə dağıdıcı zərbələr endirir, nəticədə insanlar ölür və infrastruktur sıradan çıxarılır. Ukrayna Rusiyaya qarşı müqavimətini davam etdirməklə yanaşı eyni zamanda, dağıdılmış infrastrukturun bərpası üçün lazımi tədbirlər görür. Bu səbəbdən 25 iyunda Polşanın Qdansk şəhərində Ukraynanın Bərpa Konfransı keçirilib. Konfransda Avropa İttifaqının Ukraynanın 2026-2027-ci illərdə maliyyələşdirilməsinə 90 milyard avro cəlb ediləcəyi açıqlanıb. Həmin konfransda xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov da iştirak edirdi. Bu o deməkdir ki, Ukraynanın dağıdılmış şəhələrinin və infrastukturunun bərpasında Azərbaycan da iştirak edəcək.