Regionda hərbi eskalasiyanın artması fonunda iqtisadi bazarlarda da qeyri-müəyyənlik güclənir. Xüsusilə İran ilə İsrail arasında davam edən qarşıdurmanın dərinləşməsi ehtimalı fonunda Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarının necə reaksiya verəcəyi müzakirə olunur.

Məsələ ilə bağlı Referans Media-ya danışan iqtisadçı ekspert Vüqar Oruc bildirib ki, proseslərin miqyası və müddəti bazara birbaşa təsir göstərə bilər.

Ekspert qeyd edib ki, hazırda Azərbaycanın quru sərhədləri bağlıdır və bütün istiqamətlər üzrə giriş-çıxış məhduddur. Bu səbəbdən kütləvi miqrasiya dalğası real görünmür. Onun sözlərinə görə, yalnız yeni qərar qəbul edilərsə, sərhədlərdə xüsusi məntəqələr yaradılarsa və qaçqınlar həmin zonalarda qəbul olunarsa, belə bir axın mümkün ola bilər.

V.Oruc vurğulayıb ki, belə bir ssenari baş verərsə, daşınmaz əmlak bazarına müraciətlərin sayı artacaq. O qeyd edib ki, İranda yaşayan soydaşlarımız, xüsusilə Güney Azərbaycan türkləri müxtəlif yollarla ölkəyə daxil ola bilərlər və bu halda bazarda tələb yüksələcək. Lakin qanunvericiliyə əsasən onlar Azərbaycan vətəndaşı olmadıqları üçün yalnız mənzil və qeyri-yaşayış obyektləri ala bilərlər, torpaq və yaşayış təyinatlı digər daşınmaz əmlak növlərini əldə etmək hüquqları yoxdur.

Ekspertin sözlərinə görə, ilk təsir kirayə bazarında hiss olunacaq. O bildirib ki, qaçqın axını baş verərsə, kirayə mənzil bazarında ilkin mərhələdə 15–20 faiz artım mümkündür. Xüsusilə 1-2 otaqlı mənzillərə tələbat daha sürətli yüksələcək və böyük şəhərlərdə qiymət artımı daha yüksək olacaq.

Alqı-satqı bazarına gəlincə, V.Oruc hesab edir ki, qısamüddətli dövrdə qeyri-müəyyənlik səbəbindən bazarda zəifləmə müşahidə oluna bilər. Lakin proses uzanarsa, daşınmaz əmlak yenidən “təhlükəsiz liman” rolunu oynaya bilər və bu da seçmə bahalaşmaya səbəb ola bilər.

Ekspert əlavə edib ki, daşınmaz əmlak qiymətləri yalnız daxili faktorlarla deyil, beynəlxalq proseslərlə də formalaşır. O xatırladıb ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı həm tikinti materiallarının qiyməti artmış, həm də Azərbaycanda mənzil bazarına müraciətlərin sayı yüksəlmişdi. Oxşar tendensiya İranla bağlı proseslərdə də müşahidə oluna bilər.

Qeyri-yaşayış obyektlərinə tələbat isə miqrasiya axınının xarakterindən asılı olacaq. Ailə miqrasiyası üstünlük təşkil edərsə, yaşayış sektoru daha çox ön plana çıxacaq. Kapital axını baş verərsə, kiçik ticarət və logistika sahələrində canlanma mümkündür.

V.Oruc bildirib ki, təklif tələbi qarşılaya bilmədiyi halda qiymət artımı qaçılmaz olacaq. Onun sözlərinə görə, dövlət bazara birbaşa qiymət müdaxiləsi edə bilməz, çünki bazar özünü tələb və təklif əsasında tənzimləyir. Dövlət yalnız yeni tikililərin artırılması, iqtisadi sektorların inkişafı və sosial layihələrin genişləndirilməsi kimi dolayı mexanizmlərlə iştirak edə bilər.

Ekspert sonda vurğulayıb ki, münaqişənin müddəti və miqyası həlledici amildir. Qısa eskalasiya bazarda psixoloji gözləmə effekti yarada bilər. Lakin uzunmüddətli və genişmiqyaslı müharibə daşınmaz əmlak sektorunda ciddi struktur dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.