İki gün əvvəl “Qafqazinfo”da “Ermənilər anamın başını kəsdi- bu qadın küçədə qalır” adlı yazı dərc olunmuşdu. Yazıda Xocalıda əsir düşdüyünü və orada sağlamlığını itirdiyini deyən Leyla Səyyadova, həyat yoldaşı Tanrıverdi Səyyadov və onun üç azyaşlı övladının acınacaqlı həyatından bəhs olunurdu.
Xocalıda 1 il yeddi ay əsirlikdə qaldığını deyən Leyla Səyyadovanın buna görə dövlətdən müavinət ala bilməməsi və bu dərəcədə acınacaqlı həyat tərzi sürdüyünü söyləməsi düşünürəm ki, sual yaradan məsələ idi. Əgər üstəlik onun əri Tanrıverdi Səyyadov Qarabağda döyüşdüyünü və veteran olduğunu iddia edirdisə... Bu yazıya olduqca həssas şərhlər yazıldı, insanlar bu ailənin köməksiz qalmasını pislədi və öz yardımlarını təklif etdilər.
“Qafqazinfo”nun əməkdaşı həmin ailənin dərdini bir daha dinləmək və bəzi sual yaradan məqamlara aydınlıq gətirmək üçün onların məskunlaşdığı əraziyə yollanıb.
Bu bədbəxt ailə Binəqədi rayonu 6- cı mikrorayon ərazisində qaçqınlar üçün nəzərdə tutulmuş binanın kafesində yaşayır.
Həmin ərazini tapmaq çətin olmadı. Çünki yol boyu uzanan villaların düz yanında belə sınıq-sökük bina, əlbəttə, nəzərləri cəlb edirdi. İnsanların orada hansı səfalətin, acınacaqlı vəziyyətdə yaşamalarını görmək üçün mütləq orada olmalısınız. Mən birinci dəfə idi ki, belə bir yaşam tərzinin şahidi olurdum. Və gördüklərimin təsiri altından hələ də çıxa bilmirəm...
Həmin binada məskunlaşan qaçqınların həyatı tamam başqa mövzudur. Bizimsə, hələ ki, əsas məqsədimiz Səyyadovlar ailəsini tapıb problemlərini bir daha dinləmək idi.
Leyla Səyyadova 1983-cü il təvəllüdlüdür, Bərdə rayon sakinidir. O, 1992- ci ildə Xocalı soyqırımından biraz əvvəl anası ilə birgə bu şəhərə qonaq gedir. Qohumlarının da əksəriyyəti Xocalıda yaşayırmış. Ermənilər Xocalıya hücum edəndə anası ilə birgə əsir düşür. Düşmən onun anasının başını kəsir və o əsirlikdə ölür. Özü isə başından ağır yaralanır. 1 il yeddi ay əsirlikdə qalır. Sonradan mərhum prezident Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə Leyla əsirlikdən xilas edilir. Əvvəl Bərdə rayonuna qayıdan Leyla sonradan Sulutəpədə bacısının yanında məskunlaşır. 2007-cı ildə Tanriverdi Səyyadov ilə ailə həyatı qurur.
Leyla əlildir. Başının bir hissəsi silikondur. Gözünün biri görmür, digərinin isə görmə faizi 70- faizə düşüb.
Anası əsirlikdə öldürülən Leyla Səyyadovanın atası Rusiyada yaşayır. Bu müddət ərzində kimsəsizlik ucbatından heç bir dövlət orqanına Xocalıda əsir düşməsi ilə bağlı müraciət edə bilməyib:
“Halbuki belə bir sənəd dövlətin arxivində var. Çünki mən əsirlikdən xilas edilmişəm. Əlimdə təkcə əlil olmağıma dair həkimdən alınan arayış var. Həmin arayışla pensiya almaq hüququm var. Amma kimsəsizlikdən və kasıblıqdan hələ də pensiya ala bilmirəm. Evimiz yoxdur. 10 il Sulutəpədə kirayədə qalmışıq. Bu müddət ərzində həyat yoldaşım fəhlə işləyirdi. Birtəhər ev kirayəsini verə bilirdik. Son vaxtlar isə həyat yoldaşımın da xəstəliyi artdı və biz ev kirəsini verə bilmədik. Ona görə də ev sahibi bizi çölə atdı. 350 manat borcumuz olduğuna görə də bizim sənədlərimiz hələ də evdə girov saxlanılır.
Dram teatrının yanında 17 gün skameykalarda gecələmişik. Həyat yoldaşım Qobustan rayon sakinidir. Çöldə qalmaq niyyətindən bizi vaz keçdirmək üçün onu bir neçə günlük həbs etdilər”.
Bu yerdə söhbətimizə Qarabağda 4 il vuruşduğunu deyən Tanrıverdi Səyyadovla davam edirik.
Tanrıvedi Səyyadov Qobustan sakinidir. 1960-cı il təvəllüdlüdür. O 1985 – ci ildə adam öldürməyə görə 19 il azadlıqdan məhrum edilir. Cəzasının 7 ilini Bişkek həbsxanasında keçirir. 1992-ci ildə cəzasının qalan hissəsini çəkmək üçün Bakıya göndərilir. Bu zaman mərhum prezident Elçibəyin dövründə həbsdə olan şəxslər könüllü olaraq Qarabağ müharibəsində vuruşmağa gedirlərlər:
“4 il Ağdamda Qatırməmməd batalyonunda döyüşmüşəm. 1996- ci ildə isə yenidən cəzamın qalan hissəsini çəkmək üçün həbsxanaya qayıtmışam. 2000-ci il də həbsdən azad olunmuşam.
Ağdamda döyüşdüyümə dair əlimdə arayış da var. Həmin arayış indi Sulutəpədə kirədə qaldığımız evdə girov saxlanılır. Mən bu sənədi bir dəfə Müdafiə Nazirliyinə təqdim etmək istədim. Amma buna imkan vermədilər. Mənə yaxın duran olmadı.
Qobustanda ata evim var. Mənim bir bacım var. Bacım mən həbsdə olanda evi sahiblənməyə çalışdı. Baxmayaraq ki sənədlə ev nə onun, nə də mənim adımadır. Ev atamızın adınadır. Səfalət içində yaşadığımızı bilsə də, evdə qalmağımıza imkan vermir.
Uşağın birinin gözündə problem var. Dayanmadan su və çirk axır. Yoldaşımımn başındakı silikon 15 il tamam olduğu üçün çıxarılmalıdır. Amma mən işsiz və evsizəm. Balaları ilə çöllərdə qalan insan onları müalicə etdirə bilərmi?
Sulutəpədə sənədsiz bir sot torpağımız var. Orada heç olmasa vaqon qurub yaşamağımıza imkan versinlər. Bu körpələr yazıqdır”.
Bu sözləri Tanrıverdi gözyaşları içində danışırdı… Bu yerdə yenidən söhbətə qoşulan Leyla həyəcanla bunları deyir:
“Bacı, biz qorxumuzdan səsimizi çıxarda bilmirik. Gördüyünüz kimi, gəlib bura sığışmışıq. Qorxuram ki, birdən gəlib bizi buradan da çıxararlar. Üç körpəm var. Sizə danışandan sonra bunu etməzlər ki? Çünki daha əvvəl bir neçə dəfə mətbuata çıxıb dərdimizi danışmışıq. Sonra bizi kömək etmək əvəzinə sığındığımız yerdən də çıxardıblar”
Mən isə əminliklə onları bu durumdan çıxara biləcək insanların olduğunu dedim. İnanıram ki, Azərbaycanda bunu edə biləcək insanlar vardır. Hər şeydən əvvəl dövlət var, onun müaviq qurumları, bu qurumlara rəhbərlik edən şəxslər var.
Ən azından o üç körpənin xatirinə bu ailəyə sığınacaq vermək və onların haqq etdiyi yardımı etmək lazımdır.
Bu arada umid yaradan məlumatı da çatdırmaq isyətirik. İlk materialdan sonra Əsir və Girovlara Kömək İctimai Birliyindən zəng etmişdilər. Bu ailəni axtarırdlar. Biz əlaqə nömrələrini verdik.
Ancaq oxucular da çoxlu zənglər edirdi. Onlar da kömək etmək istəyirdilər. Onların da təkidlərini nəzərə alıb ailənin əlaqə nömərələri redaksiyamızla əlaqə saxlayaraq əldə edə bilərlər. Ailənin koordinatlarını verərik.
Təkcə bir arzu ilə. Təki insanlar onlara kömək etmək üçün gedəndə Səyyadovlar ailəsini yerində tapa bilməsinlər… Amma bu dəfə dövlətin sahibləndiyini səbəbindən…
