Müstəqil Kürdüstan hansı torpaqlarda yaradılır? – TƏHLİL
Tarix: 7-07-2014, 18:27 | Çap et
 Son bir ayda İŞİD (İraq Şam İslam Dövləti) terror təşkilatının İraqda bir sıra şəhərləri işğal etməsi 10 ildən çoxdur ki, müharibə meydanına çevrilmiş ölkədə vəziyyəti daha da dramatikləşdirib. Çıxılmaz vəziyyətdən çıxış yolunu isə yalnız kürdlər tapıb. Müstəqillik haqda referendum qərarı verilib. Artıq, “Müstəqil Kürdüstan” yuxu deyil. Müstəqillik qapıdadır. Bəs müstəqil Kürdüstan hansı torpaqlarda yaradılacaq? Lent.az Kürdüstan muxtariyyəti (gələcək Kürdüstan) haqda qısa məlumatı təqdim edir. Böyük ehtimalla, müstəqil Kürdüstan İraqın şimalındakı Kürdüstan Demokratik Partiyasının sədri Məsud Bərzaninin rəhbərlik etdiyi Kürdüstan muxtariyyətinin əsasında qurulacaq. Kürdüstan muxtariyyəti 1970-ci il martın 11-də Səddam Hüseyn və Mustafa Bərzani (Məsud Bərzaninin atası – F.M) arasında bağlanmış müqavilə əsasında yaradılıb. Müqaviləyə əsasən, İraqın şimalındakı 3 vilayət, təxminən, 37 min kvadrat kilometrlik ərazi Ərbildə təşkil olunan yerli parlament tərəfindən idarə olunmalı, kürdlərə 5 nazir postu verilməli, kürd dili ölkənin ikinci rəsmi dövlət dili elan olmalı idi (Hazırda kürd dili İraqın ikinci rəsmi dövlət dilidir – F.M). Lakin çox keçməmiş Səddam Hüseyn 1974-cü ildə kürd nazirləri parlament qovur, bağlanmış müqaviləyə xitam verir. 1980-ci ildə başlayan İran-İraq müharibəsində isə kürdlər İran tərəfində Səddama qarşı döyüşürdülər və müharibə vaxtı Kürdüstan muxtariyyəti hökumətin nəzarətindən çıxmışdı. Birinci Körfəz Müharibəsindən sonra isə bölgə faktiki olaraq Kürdüstan parlamenti tərəfindən idarə olunur. Kürdüstan muxtariyyətinin mərkəzi Ərbil şəhəridir. Muxtariyyətin nəzarətində olan şəhərlər bunlardır: Süleymaniyyə, Ərbil və Duhok. Kürdlər həm də bu şəhərlərə iddia edirlər: Kərkükün hamısı, Diyala vilayətinin Xanəqin qəzası, Nineva vilayətinin – Akra, Nineva və Şəkhan qəzaları, Səlahəddin vilayətinin Touz qəzası. Əhalinin sayı 5 milyondan çoxdur. Bölgədə kürdlərlə bərabər, türkmənlər də yaşayır. Əksəriyyət şafi məzhəbli sünnilərdir. Kürdüstan muxtariyyətinin iki rəsmi dili var: kürd və ərəb. Muxtar vilayəti peşmərgə mühafizə edir. Peşmərgə Kürd Müstəqillik Hərəkatının təsis edilməsindən sonra, 1920-ci ildə yaradılıb. Peşmərgə 2003-cü ildə ABŞ və müttəfiqlərlə birlikdə Səddama qarşı vuruşub. İraq konstitusiyasına görə İraq ordusu Kürdüstan muxtariyyətinə girə bilməz. Ərbil və Süleymaniyyə şəhərlərində iki beynəlxalq hava limanı fəaliyyət göstərir.


|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • AZAL hava şəraiti ilə əlaqədar təxirə salınmış Naxçıvan reyslərini bərpa edib - DİQQƏT
Bu gün, 10:39 |
|
|
|
| • Ermənistanı yeni müharibəyə hazırlayırlar - BELƏ DAVAM EDƏRSƏ...
Bu gün, 08:36 |
|
|
|
| • SAT imtahanlarında şok iddialar: saxtakarlıq harada baş verir? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 08:35 |
|
|
|
| • İranın bayraq əndişəsi - AXI NİYƏ?..
Bu gün, 08:25 |
|
|
|
| • Azərbaycana qarşı sistemli PLAN - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 08:21 |
|
|
|
| • Köçəryan seçki ilə bağlı əmlak bəyannaməsində Xankəndindəki mənzilini də təqdim etdi... -Növbəti həyasızlıq...
Bu gün, 08:19 |
|
|
|
| • Vüsal Aslanov hökumətin şəhərsalma siyasətini bir cümlə ilə kəskin tənqid edib - Natiq Cəfərli
Bu gün, 08:16 |
|
|
|
| • Kremldən İrəvana sərt xəbərdarlıq – 5 milyard dollarlıq təhlükə sizi gözləyir
Bu gün, 08:11 |
|
|
|
| • Tramp Çinin mövqeyini gücləndirir - Səbəblər
Bu gün, 08:07 |
|
|
|
| • Dünyanın gələcəyi qlobal cənub ölkələrinə məxsusdur - Qalibaf
Bu gün, 08:04 |
|
|
|
| • AZAL hava şəraiti ilə əlaqədar Naxçıvana uçuşları təxirə salıb
Dünən, 18:02 |
|
|
|
| • Şəhid mayor Vüsal Vəliyevin xatirəsi 263 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində ehtiramla anıldı - FOTO
Dünən, 14:45 |
|
|
|
| • Bu mövsüm cəzalandırılan hakimlər - SİYAHI
Dünən, 14:00 |
|
|
|
| • Hindlilər Ermənistanda 8 gündür aksiya keçirir - Video
Dünən, 13:53 |
|
|
|
| • Dövlət qurumu 20 mənzil alır – 2 MİLYONLUQ TENDER
Dünən, 13:19 |
|
|
|
| • "Qarabağ" isveçli hücumçunu TRANSFER EDİR - Danışıqlar son mərhələdə
Dünən, 13:15 |
|
|
|
| • Rusların əfsanəvi əməliyyatını təkrarlamağa çalışdılar - Tunel çökdü, ölənlər var
Dünən, 12:57 |
|
|
|
| • Köçəryanın HƏBSİ GÜNDƏMDƏ – Azərbaycana təhvil verilə bilər?
Dünən, 12:53 |
|
|
|
| • “Azərbaycan 100 minlik silahları ilə bizim milyonluq silahlarımızı 3 günə məhv etdi” - Sarkisyan
Dünən, 12:33 |
|
|
|
| • Mətanət İsgəndərlinin bacısı evindən oğurluq edən şəxsi tapdı
Dünən, 12:31 |
|
|
|
| • Rusiya dərin böhran içində və: - "müharibə iqtisadiyyatı"nın əzabı
Dünən, 12:27 |
|
|
|
| • Məktəbdə distant oxumaq olar, universitetdə yox?
Dünən, 12:03 |
|
|
|
| • Pensiya 300, minimum əməkhaqqı 450, dövlətdən on milyonlarla manat oğurlayan məmurun əməkhaqqı 10–15 min... - Qanun qarşısında isə BƏRABƏRİK...
Dünən, 11:53 |
|
|
|
| • Faiq Ələkbərli İstanbulda beynəlxalq konqresdə məruzə edib - FOTO
Dünən, 11:47 |
|
|
|
| • Çin dünyaya hakim olmaq istəyir, ABŞ qarşılıq verməlidir
Dünən, 11:41 |
|
|
|
| • Erməni qısqanclığı: - Rusiya bizə və Azərbaycana niyə fərqli yanaşır?
Dünən, 11:35 |
|
|
|
| • “Donbasın təhvili sülh deyil, Ukrayna üçün strateji tələdir” - ŞƏRH
Dünən, 11:19 |
|
|
|
| • Gələn həftə İrana hücumlar bərpa oluna bilər – NYT
Dünən, 11:17 |
|
|
|
| • “Mən rus deyiləm, yarı azərbaycanlıyam” - Video
Dünən, 11:12 |
|
|
|
| • Sürücülər cərimələrdən beziblər - Ermənistan qəzeti
Dünən, 11:06 |
|
|
|
| • Dövlət Komitəsi “Artsax” sözünə görə QHT-ni cərimələyib
Dünən, 10:58 |
|
|
|
| • “Milyarderlər ittifaqı” bu dəfə Paşinyana qarşı - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 10:54 |
|
|
|
| • İcra başçısına “stop” qoyulub: Siyəzəndə nə baş verir? - İLGİNC FAKT
Dünən, 10:44 |
|
|
|
| • Jurnalist Sabir Məmmədovun anası vəfat edib
Dünən, 10:41 |
|
|
|
| • Ərazilər ələ keçirildi - Ruslar bu mövqelərdə irəliləyir
Dünən, 10:26 |
|
|
|
| • Məşhur kardioloq Baş həkim təyin edilib - ƏMR
Dünən, 10:21 |
|
|
|
| • Tıxacın kökü haradadır? - AKTUAL
Dünən, 10:19 |
|
|
|
| • Susuzluqdan yansam belə... - NARAZILIQ VAR...
Dünən, 10:16 |
|
|
|
| • Tramp-Cinpin görüşü və: Ukrayna üçün iki xoş xəbər - ŞƏRH
Dünən, 10:05 |
|
|
|
| • Dövlət TV-də əhaliyə “Kalaşnikov” dərsi keçirildi - VİDEO
Dünən, 10:04 |
|
|
|
| • Azərbaycan nefti bahalaşıb
Dünən, 09:59 |
|
|
|
| • Zirvə görüşünün uğurları Türk dünyasının əlaqəqlərini daha da möhkəmlədir - İsrafil Kərimovun yazısı
Dünən, 09:54 |
|
|
|
| • Türk dünyası XXI əsrin nüfuzlu geosiyasi güc mərkəzlərindən birinə çevrilir - MƏQALƏ
Dünən, 09:53 |
|
|
|
| • Müştərinin sifarişini OĞURLADILAR VƏ... - FOTOFAKT
Dünən, 09:50 |
|
|
|
| • Abunəçiyə hər addımda KƏF GƏLİRLƏR... - BU DA FAKT
Dünən, 09:45 |
|
|
|
| • Dəymiş ziyanı tam ödəmək istəmirlər... - AXI NİYƏ?
Dünən, 09:35 |
|
|
|
| • Ağzını açdı və... - REPLİKA
Dünən, 09:24 |
|
|
|
| • Məşhurluq artıq zəhmətlə qazanılmır: - Ani şöhrətin görünməyən təhlükələri…
Dünən, 09:19 |
|
|
|
| • İran Hörmüzdə ABŞ, Xəzərdə Azərbaycanla “savaşır” - ZİBİLƏ DÜŞMÜŞÜK...
Dünən, 08:22 |
|
|
|
| • 4 ayda ÜDM 0,2% artdı: bu, zəif göstəricidir - NƏ ETMƏLİ?
Dünən, 08:21 |
|
|
|
|