Azərbaycanda pensiya yaşına yaxınlaşan işçilərin əmək hüquqları ilə bağlı müzakirələr var.

Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin iclasında deputat Vüqar Bayramov bildirib ki, pensiya yaşına 2 il qalmış şəxslərin işdən çıxarılmasına yol verilməməli və onların əmək hüquqları qorunmalıdır.

Deputat, həmçinin qeyd edib ki, bəzi vətəndaşlar pensiya yaşına yaxın işdən azad olunur və sonrakı dövrdə yenidən iş tapmaqda çətinliklərlə üzləşirlər.

Digər tərəfdən, bəzi mütəxəssislər iş qabiliyyəti yetərli olmayan, 63 yaşını tamamlamış şəxslərin işdən çıxarılmasının düzgün olduğunu bildirir. Son dövrlərdə aparılan ixtisarlar Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-də əsasən pensiya yaşına yaxın işçiləri əhatə edib. Daha sonra həmin şəxslərin iş tapması da böyük problemdir. Çünki qanunla qadağan olunsa da, yaş çox hallarda işlə təminatda mühüm rol oynayır.

Pensiya yaşına yaxınlaşan işçilərin işdən çıxarılması zamanı onların sosial müdafiəsi necə təmin olunmalıdır? Bu halda ən yaxşı yol nədir: pensiya yaşının azaldılması, yoxsa ən azından maaşlarının yarısının ödənilməsi ?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az” – a açıqlama verən hüquqşünas Əkrəm Həsənov bildirib ki, qanunvericiliyə əsasən ya işçi öz ərizəsi ilə işdən çıxır, ya da yol verdiyi pozuntuya görə işdən azad olunur:

“Təəssüf ki, bəzən belə populist çıxışlar olur. Necə yəni işdən çıxarılmasın? Əmək Məcəlləsində işdən çıxarılmanın konkret əsasları var, ya işçi özü ərizəsi ilə işdən çıxır, ya da yol verdiyi pozuntuya görə işdən azad olunur. Bu təkliflə pozuntuya yol verən şəxslərin işdən çıxarılmaması nəzərdə tutulursa, bu düzgün deyil. Məsələ ondadır ki, müddətli əmək müqavilələri Azərbaycanda geniş yayılıb.

İşəgötürənlərin çoxu işçilərlə müddətli müqavilə bağlayır, amma həmin müqavilə 5 il tamam olduqdan sonra müddətsiz müqaviləyə çevrilir. Yəni artıq konkret müddət olmur. Deputatları bu narahat edirsə, Əmək Məcəlləsinə dəyişiklik etməli və müddətli əmək müqavilələrini müəyyən şərtlərlə məhdudlaşdırmalıdırlar. Məsələn, əgər iş yerində vəzifə daimi xarakter daşıyırsa, niyə müddətli müqavilə bağlanmalıdır? Yalnız işin özü müddətlidirsə, müddətli müqavilə məqsədəuyğundur”.

Onun sözlərinə görə, yaşından asılı olmayaraq, hazırda ölkədə minlərlə işsiz var:

“Bu məsələnin yalnız 63 yaşlı insanlarla məhdudlaşdırılması da başadüşülən deyil. Pozuntuya yol verən işçi, yaşı nə olursa olsun, niyə işdən çıxarılmasın? İşçi istədiyini edə bilər, amma yaşına görə işdə qorunması düzgün deyil.

Əgər pensiya yaşına 1-2 il qalmış şəxs işdən çıxarılırsa, onun dolanışığı ilə bağlı problem müzakirə edilirsə, bu, bütün əhaliyə aiddir. Bu gün ölkədə həm gənc , həm də yaşlı nəsil iş tapmaqda çətinlik çəkir. Azərbaycanda çox sayda işsiz var və işsizlik iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi ilə bağlıdır. Buna görə müəyyən yaş qrupunda istisna qoymaq anlaşılmazdır”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, pensiya yaşını tezləşdirmək üçün dövlətin imkanları olmalıdır:

“Biz həm də başa düşməliyik ki, pensiya məsələsi əsasən pula bağlıdır. İşləyənlər Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna məcburi sığorta haqqı ödəyir və bu vəsait pensiyaçılara ödəniş üçün istifadə olunur. Yəni pensiya yaşına çatanda bizə ödənilən pensiya işləyənlərin pulundan formalaşır.

Əhali sayının azalacağı proqnozlaşdırılır və vəsait məhduddur. Maliyyə imkanları məhdud olduqda pensiya ödənişlərinin təminatı da çətinləşir. Maliyyə vəziyyəti yaxşı olarsa, əlbəttə, daha tez pensiya verilməsi mümkün olar”.