Türkiyə yeni Konstitusiyaya doğru: Fərqli qütblər, təzadlı yanaşmalar - TƏHLİL
Tarix: 6-02-2021, 07:59 | Çap et
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ölkədə yeni konstitusiyanın hazırlana biləcəyini deyib. Bildirib ki, Türkiyənin yeni konstitusiyasını müzakirə etmək vaxtı çatıb: “Biz buna qarşıdakı dövrdə başlaya bilərik. Proses şəffaf şəkildə həyata keçirilməli və son mətn xalqın qərarına əsasən təqdim edilməlidir”.
Söhbət hansı dəyişikliklərdən gedə bilər və hansı dəyişikliklərə ehtiyac var? Yeni Türkiyə Konstitusiyasında nələr əksini tapacaq?
Mövzunu AYNA-ya şərh edən Türkiyədə yaşayan azərbaycanlı politoloq, “TRT World” telekanalının siyasi analitiki Turan Qafarlının sözlərinə görə, hazırkı Türkiyə Konstitusiyası 1981-ci il dövlət çevrilişdən sonra hazırlanıb və bir neçə dəfə referendumlar vasitəsi ilə dəyişikliyə məruz qalıb: “Əlbəttə ki, Türkiyənin yeni Konstitusiyasını müzakirə etmək və həmişə bu cür müzakirələrə açıq olmaq lazımdır. Bu dəyişikliklər, əsasən ondan ibarət ola bilər ki, Türkiyədə partiyalar haqqında qanun yenidən dəyişilsin, yaxud partiyaların siyasi fəaliyyətləri yenidən nizamlansın və s. Çünki Türkiyədə daha demokratik Konstitusiyanın formalaşmasına hər zaman ehtiyac var və və olacaq”.
“Ancaq bundan əvvəl bir məsələyə baxmaq lazımdır. Məsələn, Türkiyənin hazırkı Konstitusiyası nə qədər mükəmməldir, çatışmazlıq varmı, şərtlərinə nə qədər əməl edilir, yaxud bütün funksiyalar həyata keçirilirmi? Çünki Konstitusiyanın bütün funksiyaları yerinə yetirilsə, yeni Konstitusiyaya da ehtiyac olmaz. Düşünürəm ki, bu məsələlər də müzakirə edilməlidir”, - şərhçi bildirib.
“Digər tərəfdən, bəzi müxalifət partiyaları Konstitusiya dəyişikliyi ilə bağlı açıqlamaya belə arqument gətirirlər ki, hal-hazırda iqtidar və onun ittifaqı istənilər səs limitini yığa bilmir və ona görə növbəti seçkilərdə çətinə düşə bilər ki, səs limitlərinin aşağı endirilməsi üçün Konstitusiyaya dəyişiklik edilə bliər. Həmçinin, müxalif qruplar bu məsələnin gündəmi dəyişmək üçün də ortaya atıldığını iddia edir və əsas problemlərin, əslində Konstitusiya yox, iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın inkifaf etdirilməsi ilə bağlı olduğunu deyirlər. Təbii ki, bütün bu fikirlər fərqli siyasi qrupların baxış bucağıdır və düşünürəm ki, hər biri müzakirə edilməlidir”, - Qafarlı vurğulayıb.
O, yeni Konstitusiyanın Türkiyə hökumətinin demokratikləşmə paketi ilə bağlı olub-olmamasına da toxunub: “Məlumdur ki, Bayden Administrasiyası hakimiyyətə gələndə Türkiyə hökuməti onların gəlişinə hazırlaşdığını və Bayden Administrasiyası ilə işləməyə maraqlı olduğunu demişdi. Əlbəttə ki, istənilən hökumət Amerika Birləşmiş Ştatları ilə yaxşı münasibət qurmağa çalışar, üstəlik, bu, yeni və yeni fikirlər gətirən iqtidardırsa. Bu baxımdan da heç bir hakim qüvvə Bayden hakimiyyəti ilə düşmən olmaq istəməz”.
“Lakin mən düşünmürəm ki, bu, birbaşa Bayden hakimiyyəti və onun demokratikləşmə paketi ilə bağlıdır. Çünki Türkiyə hakimiyyəti və vətəndaşları, onsuz da hazırkı Konstitusiyaya əməl etsə, heç bir dəyişikliyə ehtiyac olmaz və Türkiyə çox gözəl bir vəziyyətdə olar. Yəni, Türkiyənin hazırda əsas problemi Konstitusiya yox, iqtisadiyyat və onun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı ortaya çıxan əngəllərdir. Təbii ki, Türkiyəyə hər zaman demokratik Konstitusiya lazım olduğu üçün, gələcəkdə də Konstitusiyanı dəyişməyə ehtiyac olacaq”, - həmsöhbətimiz qeyd edib.
Ekspert digər bir məqama da diqqət çəkib: “Çox vaxt bu cür məsələlərin, əsasən gündəmi dəyişməyə hesablandığı vurğulanır. Ona görə də Konstitusiyaya tam mənası ilə əməl edilsə, onsuz da bir çox probemlərin həll olacağı və yalnız bundan sonra yeni Konstitusiyaya ehtiyac olacağı deyilir. Çünki hal-hazırda Türkiyə cəmiyyəti, onsuz da bir çox qütblərə ayrılıb və hər seçki, hər referendum, hər konstitusiya bu cəmiyyəti daha da parçalayır. Lakin bu gün ayrılığa yox, birliyə ehtiyac var. Ona görə də bu birliyi təmin etmədən yeni Konstitusiya dəyişikliyinə getmək, seçki keçirmək yeni provokasiyalara və dolaysı ilə yeni parçalanmaya yol aça bilər ki, bu da hazırkı probemləri daha da artıra bilər. Həmçinin, dollar qalxa, Türk lirəsi enə, iqtisadiyyat daha da eniş edə bilər. Ona görə də əvvəlcə həll edilməsi vacib olan başqa problemlər həll edilməldir deyə düşüşünürəm. Çünki bir daha təkrar edirəm, hal-hazırkı Konstitusiyaya əməl edilsə, onsuz da bir çox probemlər həll edilə bilər”.
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • BƏƏ İrana zərbələr endirib - SENSASİON İDDİA
Bu gün, 07:50 |
|
|
|
| • İran bəzi təyyarələrini Pakistan və Əfqanıstana köçürmüş ola bilər - "CBS News"
Bu gün, 07:17 |
|
|
|
| • Bakıda içi dolu ANBAR YANIR
Bu gün, 07:13 |
|
|
|
| • “Odun qorunduğu yer”, maqlar yurdu... - İngilis tarixçi
Bu gün, 07:10 |
|
|
|
| • General adından sui-istifadə ilə törədilən bəd əməllər - İTTİHAM VAR...
Bu gün, 07:06 |
|
|
|
| • DSX-yə ağır suallar: 23 günlük əsgər niyə həyatını itirdi? - O NECƏ SƏFƏRBƏR EDİLİB Kİ?
Bu gün, 06:59 |
|
|
|
| • İqtisadiyyat Nazirliyinin şöbə müdiri qohumları ilə birlikdə hoteldə qaziyə hücum edərək onu döyüb - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 06:50 |
|
|
|
| • Naşı həkimin əlinə düşdünsə... - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 06:44 |
|
|
|
| • Azərbaycan aqrar sektoru niyə "yanğınsöndürmə" rejimində işləyir? - Qiymət yelləncəyi
Bu gün, 06:37 |
|
|
|
| • Şəmkir sakini ACINACAQLI DURUMDA - məlumat verilmədən...
Bu gün, 06:31 |
|
|
|
| • Pakistan BRİKS-ə qoşulmaq istəyini açıqladı
Bu gün, 06:24 |
|
|
|
| • “Millenium” şadlıq sarayında qalmaqal: Qonaqlar cərimələndi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 06:22 |
|
|
|
| • Ermənistan üçün “ikinci Rusiya” bu ölkə olacaq – Bakı ifşa etdi
Bu gün, 06:17 |
|
|
|
| • Bakı və Moskva arasında “isti bahar” - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 05:58 |
|
|
|
| • Azərbaycanda qənaət rejimi tətbiq olunacaq? - Görünəni odur ki...
Bu gün, 05:56 |
|
|
|
| • Zəngilandan verilən mesajlar... - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 05:54 |
|
|
|
| • Britaniyalı nazirlər Starmerə “oyun bitib” mesajı verdi - “Sky News” telekanalı
Bu gün, 05:49 |
|
|
|
| • Ədəbiyyatda ELATLI NÜMUNƏSİ... - replika
Bu gün, 05:32 |
|
|
|
| • Məcnun müəllimin ÇÜRÜK SOĞAN siyasəti... - BELƏ DƏ OLMALI İDİ...
Bu gün, 05:11 |
|
|
|
| • İlham Əliyev niyə bu şəkli çəkdirdi ki... - AKTUAL
Bu gün, 05:00 |
|
|
|
| • CVN-in korladığı zehniyyət... - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 04:55 |
|
|
|
| • ABŞ və Çin nələri müzakirə edəcək... - İNCƏLƏMƏ
Bu gün, 04:50 |
|
|
|
| • Vətəndaş günlərlə su üzünə həsrət qalır - GİLEY
Bu gün, 04:45 |
|
|
|
| • Naxçıvanda şikayətlər qulaqardına vurulur - ETİRAZ
Bu gün, 04:34 |
|
|
|
| • Dünyanın HÖRMÜZ BÖHRANI və Bakı üçün ələ düşən fürsət... - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 04:27 |
|
|
|
| • Azərbaycan get-gedə pensiyaçılar ölkəsinə çevrilir... - FAKT BUDUR!
Bu gün, 04:10 |
|
|
|
| • Müştəriyə saxta məhsul satırlar - Həm də orijinal qiymətinə...
Bu gün, 03:58 |
|
|
|
| • Paşinyan Putinə cavab verib: - Aİ və Aİİ arasında seçim üçün referendum gündəmdə deyil
Dünən, 15:10 |
|
|
|
| • “Biz Azərbaycanla sülhə can atmalıyıq” - Ter-Petrosyan
Dünən, 15:00 |
|
|
|
| • Ermənistan müxalifətinin lideri baş nazirliyə namizəd olmayacaq - "Mənim belə bir məqsədim yoxdur"
Dünən, 14:55 |
|
|
|
| • Rusiya “qardaş xalqı boşamaq” istəmir - Vodolatski danışdı
Dünən, 14:52 |
|
|
|
| • "Finans Kredit” BOKT-un vaxtı keçmiş kreditləri - ARTIB
Dünən, 14:44 |
|
|
|
| • Putin niyə Zelenskiyə birdən-birə “cənab” dedi? – Gözlənilməz bəyanatın şifrələri
Dünən, 14:37 |
|
|
|
| • Yaponiya Yaxın Şərqdəki böhranın başlanğıcından bəri ilk dəfə Azərbaycandan neft alacaq - "Reuters"
Dünən, 14:25 |
|
|
|
| • Azərbaycanlı və erməni qızın müzakirə yaradan VİDEOsu
Dünən, 14:21 |
|
|
|
| • Kremlpərəst revanşistdən çağırış: - Seçkiləri dayandırın, Ermənistan yalnız Rusiya ilə getməlidir
Dünən, 14:18 |
|
|
|
| • “Azərbaycanlıların Zəngəzur dəhlizindən keçməsinə icazə verilməyəcək” - “Hraparak”
Dünən, 14:11 |
|
|
|
| • “2026-cı il tarixə ənənəvi rus müstəmləkələrinin ortaq tarix və mənəvi dəyərlərdən imtina ili kimi düşəcək...”
Dünən, 14:03 |
|
|
|
| • “Azərbaycanla sülh sazişi imzalana bilməz” - Marukyan belə deyir...
Dünən, 13:58 |
|
|
|
| • Akif İslamzadənin son durumu: - “Ayağa qalxıb, gəzir”
Dünən, 13:55 |
|
|
|
| • Qağaməli müəllimin kantorundə DƏRƏBƏYLİK: “Deyirlər ki, xoşun gəlmir get başqa yerdə iş tap...” - BU NƏDİ BELƏ?
Dünən, 13:47 |
|
|
|
| • Əliyevin 22 illik planında yeni vəziyyət: Cəbrayıl və Zəngilanın statusu dəyişir
Dünən, 13:05 |
|
|
|
| • Britaniya Rusiya əleyhinə sanksiyalar siyahısını 85 maddə ilə genişləndirdi - TASS
Dünən, 13:02 |
|
|
|
| • "Azərbaycan Sənaye Sığorta" bu il də zərərlə işləyir
Dünən, 12:50 |
|
|
|
| • Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun rəhbər heyəti Fəxri xiyabanda Ümummilli Liderin xatirəsini anıb - FOTO
Dünən, 12:43 |
|
|
|
| • “İranın hərbi potensialını bərpa etməsi üçün 20 il lazım olacaq” – Tramp
Dünən, 12:34 |
|
|
|
| • Bakıda pəncərəni silən qadın binadan yıxılıb öldü
Dünən, 12:30 |
|
|
|
| • Sibiqa Gürcüstanla münasibətlərdə yeni səhifə açmaq niyyətində olduğunu bildirib
Dünən, 12:20 |
|
|
|
| • Azər Həsrəti niyə söyürlər? - ərəb-fars-ruspərəstlər xor təşkil ediblər
Dünən, 12:17 |
|
|
|
| • Allahşükür Paşazadə iki prezidentin XANIMI İLƏ... - Bir şəklin tarixçəsi
Dünən, 12:09 |
|
|
|
|
