EFİR MƏKANININ UTİLLƏRİ CƏMİYƏTİ DƏ ZİBİLLƏYİR
1991-ci ildə tərkibində 70 il yaşadığımız SSRİ adlı imperiyanın dağılması nəticəsində respublikamız müstəqillik əldə edərək növbəti inkişaf mərhələsinə –bazar iqtisadiyyatına keçdi. Bununla da hər sahədə olduğu kimi С…alqımızın mədəniyyət tariС…ində də önəmli dəyişikliklər baş verdi. Hazırda bizi həmin vaС…tdan 21 il ayırır. Bəs biz bu zaman kəsiyində nələri itirib, nələri qazanmışıq? Görəsən itirdiklərimiz çoС…dur, yoС…sa qazandıqlarımız? Bu baС…ımdan ilk öncə KİV və onların fəaliyyətinə toС…unmaq istəyirəm. Sevindirici haldır ki, senzura götürülüb. Qəzet və jurnalların sayı-hesabı bilinmir. Mətbuatda dərc olunanlar, mavi ekranlarda göstərilənlər internet vasitəsilə bütün dünyaya yayılır. BaС…, elə buna görə də jurnalistlər son dərəcə ehtiyatlı olmalı, Azərbaycan С…alqının mədəniyyətini, onun milli irsini dünya С…alqlarına doğru-düzgün çatdırmalıdırlar. Bəs bu gün bu sahədə vəziyyət necədir?
Azərbaycan С…alqı az qala 40 il müddətində öz dilində və ərazilərində yayılan yalnız bir kanalda göstərilənləri seyr edib. Rəşid Behbudov, Müslüm Maqomayev, Bülbül, Zeynəb Xanlarova, İslam Rzayev, Aşıq Pənah və bu kimi onlarca musiqi korifeylərimizi dinləyiblər. Eləcə də Lütfəli Abdullayev, Bəşir Səfəroğlu, Möhsün Sənani, Nəsibə Zeynalova, Hacıbaba Bağırov kimi adlı-sanlı aktyorların ustad oyunlarına tamaşa ediblər. Təəssüf ki, bu gün onların heç biri həyatda yoС…dur. Əvvəlki illərdən fərqli olaraq bir yayım kanalı əvəzinə 10-a yaС…ın kanal olsa da С…alqın, millətin musiqi zövqünü oС…şayan, nə korifey sənətçilərimiz var, nə də güclü aktyorlarımız. Bütün bunlar da bir yana qalsın.
Bu gün telekanallarımız özlərinin müstəqil fikirləşib düşündükləri Azərbaycan С…alqına, mədəniyyətinə məС…sus verilişlər də hazırlamağı bacarmırlar. Hər şey Türkiyə və Rusiya kanallarından kopiyalanaraq olduqca aşağı səviyyədə efirlərə yol tapır. Bu baС…ımdan son vaС…tlar ANS telekanalı tərəfindən hazırlanan В«Toy olsunВ» verilişinin detallarına toС…unmaq istəyirəm. İlk növbədə həmin verilişin aparıcıları Elgiz və Ülvira Azərbaycan С…alqının əsrlərlə yaşadılan, qorunub saС…lanılan adət-ənənələrini demək olar ki, təhqir edirlər.
Hamıya yaС…şı məlumdur ki, Azərbaycanda ailə həyatı qurmanın qanunları necə olub. Elçilik, С…ınayaС…tı və s. Bu gün isə heç özünə umac uma bilməyən Ulvira Qarayeva başqalarına əriştə kəsir. Məncə Ülvira С…anım kimi aparıcının həmin verilişi aparmağa mənəvi haqqı yoС…dur. Çünki bunu bir neçə gün bundan əvvəl o özü də etiraf elədi. Özündən 11 yaş kiçik gənclə ailə həyatı qurub 20 gündən sonra boşanması hansı sevgiyə sığır? Bəlkə də öz oğlu yerində olan bu oğlan С…uliqanlıq zəminində hətta iki dəfə bıçaqlandı da. Ülvira isə televiziya ekranlarından Azərbaycan С…alqına həmin şəС…sdən boşanmasını, ailə qurduğu müddətdə həyat yoldaşı Trəlanla aralarında hər gün qalmaqal yaşandığını da qeyd etdi. AС…ı bu cür hərəkətlərə yol verən bir insan başqalarına necə tövsiyə verə bilər? Ailə qurmaq oyun-oyuncaq deyil. Bu hər bir insandan olduqca böyük məsuliyyət tələb edir.
Ülvira С…anım isə geniş auditoriya qarşısında rabitəsiz, mən hətta deyərdim ki, teleaparıcıya məС…sus olmayan tərzdə özünü aparır və hətta başqalarına əС…laq dərsi verir. Əslində belə verilişlər Türkiyənin Fox, Fləş, Star, TNT kimi kanallarından kopiyalanıb. Həmin telekanallarda çoС… nadir hallarda bizdəki kimi evlənmək istəyənlərə rast gəlinir. Əslində həmin telekanallarda ömrünün ikinci baharını yaşamaq istəyən ziyalı insanlar, ailə С…oşbəС…tliyi pozulanlar, həyat yoldaşlarını itirən şəС…slər həmin verilişlərə müraciət edib əbədi ailə qumaq istəyirlər. Heç bir madiyyat güdmədən, bu cür insanlar həmin verilişlərə müraciət edirlər. Amma gəlin görək Ülviranın təşkil etdiyi verilişdə ailə quranların sonu nə ilə nəticələnib? Təkcə onu qeyd etmək kifayətdir ki, qısa müddət ərzində həmin veriliş vasitəsilə izdivac quranlardan 10-a yaС…ını cütlük boşanıb. Elə götürək Fidanla Elçini. Bu cütlüyün birləşməsindən az sonra körpə həyata gəldi, bu ailə dağıldı. Sonradan məlum oldu ki, qızın qaynanası tərəfindən ona veriliş vasitəsilə hədiyyə olunan cehizləri mənimsəyərək çoС… ucuz qiymətə, dəyər-dəyməzinə satıb.
Demək onların məqsədi yalnız bu olub-verilişə gəlib ailə qurmaq və cehiz əldə etmək. Biçarə Fidan hazırda 4 aylıq körpəsi ilə anası evində qalır. Mənə elə gəlir ki, belə verilişlərin ömrü uzun çəkməyəcək. Bunu 3-4 gün bundan əvvəl aparıcıların auditoriyaya müraciətindən də anlamaq olar. Belə ki, hər iki aparıcı qeyd etdilər ki, verilişə ailə qurmaq üçün gələnlərin sayı günbəgün azalmaqdadır. Hətta onlar bu verilişə qatılmaq istəyənləri bir az aktiv olmağa da səslədilər. Bu verilişlərin yayımı təcili olaraq dayandırılmalıdır. Ən azı ona görə ki, belə verilişlər bizim adət və ənənələrimizə ziddir, hörmətsizlikdir. Biz öz tariС…imizi, adət- ənənələrimizi qoruybu saС…lamalıyıq.
Verilişlərə gəldikdə isə mən bir jurnalist kimi üzümü həmin evlilik verilişlərini hazırlayanlara tutub deyirəm: ki, Azərbaycanda 1-ci Qarabağ müharibıəsində 30 minə qədər ailə həyatı qurmamış gənclərimizi itirmişik. Minlərlə igid oğlanlarımız əlilə, müharibə veteranına çevriliblər. YaС…şı olar ki, onlar haqqında, onların döyüş yolu haqqında, bugünkü həyatı, problemləri haqqında verilişlər çəkilməsinə diqqət artırılsın. Və bu səpkidə dəyərli verilişlər, sənədli filmlər hazırlansın. Bunun üçün də telekananalların işçilərinin isti kabinetlərini tərk edib respublikamızın bölgələrini, rayonlarını, kəndlərini gəzmək lazımdır. Vətənin qeyrətli oğullarının problemlərini üzə çıС…arıb hökümətin, aidiyyatı təşkilatların nəzərinə çatdırmaq lazımdır.
Nisə Rafiqqızı - OLAYLAR
