Şanxay sammitində diqqətçəkən detal: bir ilk yaşandı .....                     "Putinin növbəti hədəfi Baltikyanı ölkələr yox, məhz Azərbaycandır" .....                     Çində gizli diplomatiya: Əliyev, Paşinyan və Ərdoğan ayaqüstü “üçlü” görüşdə .....                     KTMT Belarusda təlimlərə başladı .....                     "Gəldiyin ölkənin qayda-qanununa əməl etməlisən" .....                     ƏMƏLİ SALEH OLMAYAN SALEH MƏMMƏDOV: Çəkdiyi yol 10 ay da dözmür... .....                     "İrəvan bu istiqamətdə hərəkətə keçə bilər" .....                     Rus ordusu bu şəhərə daxil oldu .....                     "Bu şirkətlə uzun müddətdir problem yaşayıram..." .....                     Zaur Mikayılov BƏS NECƏ..: CƏZALANACAQMI? .....                     Ermənistan Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı əvvəldən də qərar verə bilərdi... .....                     İLLƏRİN ADİL VƏLİYEVİ: Hələ də vəzifədə... hələ də istədiyini edir... .....                     "Bu gün biz bir blogger xanımla birlikdə prokurorluğa müraciət etdik" .....                     Pekin Moskva və Tehrandan fərqli olaraq … .....                     Daha iki ölkə hərəkətə keçir: sərhəddə qırıcılar, raketlər… .....                     O, Əliyeva ilə yaxındır, olmaz... .....                     Mirsaleh Seyidovun VİLLA-TÜRMƏLƏRİ BAĞLANIR? .....                     İngilislər Paşinyanı Çinə köynəksiz YOLLADI .....                     Allahı gördüm, dedi, Rusiya hələ 17 il döyüşməlidir .....                     İranın İrəvandakı səfirinin ifşası etiraz doğurdu .....                     Daha bir ölkə NATO yolunu tutur .....                     Gerasimov Putini belə aldadır: .....                     Ukraynanın sabiq spikeri qətlindən altı ay əvvəl dövlət mühafizəsi istəyibmiş .....                     SOCAR-da SIĞORTA MÜƏMMASI .....                     Qobu bələdiyyəsinin ƏRKÖYÜN SƏDRİ... .....                     Problem yaratmaqda elə BİR BANKDIR... .....                     “İranın geoiqtisadi marağına heç də Zəngəzur dəhlizi zərbə vurmur” .....                     Tehran Qərbə, İrəvan da Moskvaya qarşı balans axtarır .....                     Tramp İllinoys qubernatorunu hədələyib .....                     İlham Əliyevin Çin səfəri: NƏYİ GÖZLƏYƏK... .....                     Babacanyan sevinir: Ermənistan bu siyahıda Azərbaycanı keçdi .....                     Barəsində əsassız xəbərlər yayılan məmur DANIŞDI .....                     “Əbədi qardaşlıq” mifinin sonu .....                     Nazirlikdəki ləğv olunan "alış-veriş" yenidən gündəmdə .....                     "Bir aydan çoxdur səsim gedib" .....                     İran Silahlı Qüvvələrinin rəisi Paşinyanın adamının üzünə bunları dedi! .....                     Ankara Bakıya ABŞ-la bağlı nə deyib? .....                     Kiber hücum riski yüksəlir: Azərbaycanda təhlükə ikiqat artıb .....                     İranda MOSSAD əməliyyatı: saxlanılanlar var .....                     5 min dollarlıq dronu 1 milyonluq raketlə vururlar .....                 

“Əzbərlə, keç”: Dəyişiklik xatirinə dəyişdirilən dərsliklər - AXI NİYƏ?..
Tarix: 15-07-2025, 06:17 | Çap et

Dərsliklərin tez-tez dəyişdirilməsi təhsil sistemində yalnız tədris materiallarının yenilənməsi deyil, həm də şagirdlərin təhsil prosesinə mühüm təsir göstərən amildir.

Bir tərəfdən, bu dəyişikliklər tədrisi müasir tələblərə uyğunlaşdırmaq məqsədini güdür, amma digər tərəfdən, şagirdlər və müəllimlər üçün əlavə çətinliklər yaradır. Hər il yeni dərsliklər təqdim edildikdə, müəllimlər və şagirdlər bu dəyişikliklərə uyğunlaşmağa çalışır, bu da müəyyən zaman itkisinin yaranmasına səbəb olur.

“Cebheinfo.az”-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib ki, dərsliklərin tez-tez dəyişməsi təhsil sistemində qarışıqlıq yaradır və pedaqoji sabitliyi pozur:

“Dərsliklərin tez-tez dəyişdirilməsi təhsil sistemində sabitlik, davamlılıq və pedaqoji məqsədyönlülük prinsipinə ciddi zərbə vurur.

Hər bir dərslik yalnız informasiya daşıyıcısı deyil, eyni zamanda kurikulumun, pedaqoji metodikanın və milli təhsil strategiyasının praktik alətidir. Bu alətin tez-tez dəyişməsi müəllimlərdə metodoloji qeyri-müəyyənlik, şagirdlərdə isə öyrənmə prosesi ilə bağlı qarışıqlıq yaradır.

Azərbaycan təhsil sistemində son 15 ildə dərsliklərin bir neçə dəfə dəyişdirilməsi, yenilənməsi və yenidən çap olunması bu problemi daha da kəskinləşdirib. 2008-ci ildən başlayaraq kurikulum islahatları çərçivəsində dərsliklər tamamilə yeniləndi, lakin bu dəyişikliklər bir çox hallarda elmi əsaslara deyil, məhdud müəllif qruplarının subyektiv yanaşmalarına söykəndi.

Məsələn, 2022-ci ildə Dərsliklərin Qiymətləndirilməsi üzrə Dövlət Komissiyasının hesabatında qeyd olunur ki, bir çox dərsliklərdə məzmun yüklənməsi, şagird yaş səviyyəsinə uyğun olmayan terminologiya və tapşırıqlar, metodiki təlimatların olmaması kimi problemlər qalmaqdadır.

Xüsusilə ibtidai siniflər üzrə hazırlanan Azərbaycan dili, riyaziyyat və təbiət dərsliklərində terminlər izahsız verilir, mətnlər uzun və mürəkkəbdir, tapşırıqlar isə sinif daxilində tətbiqi çətin olan formal strukturdadır. Bu isə təhsilin keyfiyyətinə birbaşa mənfi təsir göstərir.

“Təhsil haqqında” Qanunun 10.3-cü maddəsinə əsasən, təhsil məzmunu şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə və inkişaf səviyyələrinə uyğun olmalıdır. Amma hazırda dərsliklər bu prinsipə əks gedir. Müəllimlər dərs dedikləri materialı yeni dərsliklərdə uyğun metodik dəstək olmadan tədris etməyə məcbur qalırlar.

Dərslik dəyişdikcə müəllimin planlaşdırma bacarığı və sabit pedaqoji yanaşması pozulur. Müəllim hər dəfə yenidən uyğunlaşmalı olur, bu da həm vaxta, həm də əlavə resurslara ehtiyac yaradır.

Şagirdlər isə dərsliyin strukturuna və təqdimat formatına alışa bilmədən yeni sistemə keçirlər. Bu da onların tədris materialını mənimsəmə səviyyəsini aşağı salır. Psixopedaqoji baxımdan, öyrənmə üçün sabitlik və təkrarlanma vacibdir. Dərsliklər isə tez-tez dəyişəndə, bu psixoloji dayaq da itir”.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda dərsliklər tez-tez dəyişir və dil çətinliyi yaradır:

“Dünya təcrübəsində dərsliklər ən azı 5–7 il sabit şəkildə istifadə olunur. Məsələn, Almaniyada dərsliklər əyalət səviyyəsində akkreditasiyadan keçir, pedaqoji şuraların rəyindən sonra qəbul olunur və uzun müddət dəyişdirilmir.

Finlandiyada isə dərsliklər müəllif azadlığı ilə hazırlanır, dəyişikliklər yalnız kurikulumun ümumi strukturunda ciddi dəyişiklik olduqda həyata keçirilir. Azərbaycanda isə bəzi dərsliklər 2-3 ildən bir dəyişdirilir, müəllif heyətləri də tez-tez yenilənir və nəticədə elmi-pedaqoji ardıcıllıq pozulur.

Bununla yanaşı, dərsliklərin anlaşıqlı olub-olmaması məsələsi də ciddi problemdir. Dərsliklərdə istifadə olunan dil çox zaman şagirdin yaş səviyyəsinə uyğun olmur. Məsələn, 5-ci sinif şagirdi üçün yazılmış tarix dərsliklərində arxaik və mürəkkəb terminlər təqdim olunur, lakin nə izah verilir, nə vizual dəstək olur, nə də mövzu kontekstlə zənginləşdirilir.

Bu da dərsi “əzbərlə, keç” modelinə çevirir. Dövlət İmtahan Mərkəzi və Elm və Təhsil Nazirliyinin 2021-ci ildə apardığı şagird rəyinə əsasən, respondentlərin 61%-i dərsliklərin anlaşılmadığını, 49%-i isə tapşırıqların çətin və məntiqsiz qurulduğunu bildirib.

Bu vəziyyətin müsbət tərəfi odur ki, kurikulum islahatları nəticəsində bəzi dərsliklər artıq tədricən tətbiq yönümlü, şagird fəallığını artıran mətnlərlə zənginləşdirilir. Lakin bu yanaşma hələ ümumiləşdirilməyib. Yeni nəsil dərsliklərdə STEAM təmayüllü, fəal öyrənməyə əsaslanan materialların sayı artsa da, bu, yalnız müəyyən sinif və fənlərlə məhdudlaşır”.

Ekspert qeyd edib ki, tez-tez dəyişən dərsliklər təhsildə sabitliyi pozur, müəllimlər və valideynlərdə qarışıqlıq yaradır:

“Dərsliklərin tez-tez dəyişməsi təhsil sistemində güvən böhranı yaradır. Hər dəfə yeni versiyanın tətbiqi təhsilverənlər və valideynlər arasında “Yenə nə dəyişdi?” sualını doğurur.

Halbuki dərslik dəyişiklikləri ictimai müzakirəyə çıxarılmalı, pilot tətbiqlərlə yoxlanmalı, nəticələr əsasında qərar verilməlidir. Təəssüf ki, Elm və Təhsil Nazirliyi bu məsələdə nə proqnoz verir, nə plan təqdim edir, nə də sistemli maarifləndirmə işi aparır. Hər dərs ilində dəyişən kitablar sadəcə dəyişiklik xatirinə dəyişdirilir.

Halbuki hər dəyişiklik təhsilin dayanıqlığına və öyrənmə prosesinə ciddi təsir göstərir. Təhsildə dərslik sabitliyi, məzmunun anlaşılması və metodik dəstəyin gücləndirilməsi əsas strateji prioritetə çevrilməlidir.

Əks halda, həm müəllimlər, həm şagirdlər, həm də valideynlər daim dəyişən, amma inkişaf etməyən bir sistemin içində qalacaqlar. Təhsil sabitlik üzərində qurulmalıdır, təcrübə isə bunu göstərir ki, tez-tez dəyişən dərsliklər sabit inkişafı deyil, sistemli çaşqınlığı dərinləşdirir”.











 
Sorğu

Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?

Şirkət-Xidmət
   
Xəbər lenti
                                                 
Şanxay sammitində diqqətçəkən detal: bir ilk yaşandı – 2019-da nə deyilmişdi?
Bu gün, 23:15
"Putinin növbəti hədəfi Baltikyanı ölkələr yox, məhz Azərbaycandır" - Ölkəmiz yenə təhdid olundu
Bu gün, 23:12
Çində gizli diplomatiya: Əliyev, Paşinyan və Ərdoğan ayaqüstü “üçlü” görüşdə – yeni format doğulurmu?
Bu gün, 23:10
KTMT Belarusda təlimlərə başladı
Bu gün, 15:04
"Gəldiyin ölkənin qayda-qanununa əməl etməlisən" - Nadir Qafarzadə ruslara HAQQ QAZANDIRDI
Bu gün, 14:29
ƏMƏLİ SALEH OLMAYAN SALEH MƏMMƏDOV: Çəkdiyi yol 10 ay da dözmür... - Prezidenti də ALDADIR?
Bu gün, 14:17
"İrəvan bu istiqamətdə hərəkətə keçə bilər" - AKTUAL
Bu gün, 14:05
Rus ordusu bu şəhərə daxil oldu - Puşilin
Bu gün, 14:03
"Bu şirkətlə uzun müddətdir problem yaşayıram..." - GİLEY
Bu gün, 14:00
Zaur Mikayılov BƏS NECƏ..: CƏZALANACAQMI? - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 13:40
Ermənistan Minsk qrupunun ləğvi ilə bağlı əvvəldən də qərar verə bilərdi... - deməli, MƏCBUR OLUB...
Bu gün, 13:27
İLLƏRİN ADİL VƏLİYEVİ: Hələ də vəzifədə... hələ də istədiyini edir... - ÖZBAŞINA QALIBLAR...
Bu gün, 13:24
"Bu gün biz bir blogger xanımla birlikdə prokurorluğa müraciət etdik" - QALMAQAL
Bu gün, 13:20
Pekin Moskva və Tehrandan fərqli olaraq … - FAKT
Bu gün, 13:07
Daha iki ölkə hərəkətə keçir: sərhəddə qırıcılar, raketlər… – Rusiya üçün yeni kabus
Bu gün, 13:05
O, Əliyeva ilə yaxındır, olmaz... - Ermənilər panikaya düşdü
Bu gün, 12:58
Mirsaleh Seyidovun VİLLA-TÜRMƏLƏRİ BAĞLANIR? - İLGİNC GƏLİŞMƏ
Bu gün, 12:56
İngilislər Paşinyanı Çinə köynəksiz YOLLADI - “Svobodnaya pressa
Bu gün, 11:39
Allahı gördüm, dedi, Rusiya hələ 17 il döyüşməlidir - Dugin
Bu gün, 11:35
İranın İrəvandakı səfirinin ifşası etiraz doğurdu - danırlar, amma...
Bu gün, 11:16
Daha bir ölkə NATO yolunu tutur – Stepaşindən sərt reaksiya
Bu gün, 11:13
Gerasimov Putini belə aldadır: - Ağır itkilər...
Bu gün, 11:00
Ukraynanın sabiq spikeri qətlindən altı ay əvvəl dövlət mühafizəsi istəyibmiş - UNİAN
Bu gün, 10:59
SOCAR-da SIĞORTA MÜƏMMASI - AXI NİYƏ?..
Bu gün, 10:57
Qobu bələdiyyəsinin ƏRKÖYÜN SƏDRİ... - DÖVLƏT NƏDƏNSƏ SEYR EDİR...
Bu gün, 10:43
Problem yaratmaqda elə BİR BANKDIR... - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 10:40
“İranın geoiqtisadi marağına heç də Zəngəzur dəhlizi zərbə vurmur” - deputat
Bu gün, 10:30
Tehran Qərbə, İrəvan da Moskvaya qarşı balans axtarır - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 10:26
Tramp İllinoys qubernatorunu hədələyib - "Truth"
Bu gün, 06:12
İlham Əliyevin Çin səfəri: NƏYİ GÖZLƏYƏK... - AKTUAL
Bu gün, 06:09
Babacanyan sevinir: Ermənistan bu siyahıda Azərbaycanı keçdi - FOTO
Bu gün, 06:06
Barəsində əsassız xəbərlər yayılan məmur DANIŞDI - “TikTok profilim olmayıb, saxta hesab açıblar”
Bu gün, 05:53
“Əbədi qardaşlıq” mifinin sonu – Uçurum üzərində müttəfiqlik
Bu gün, 05:49
Nazirlikdəki ləğv olunan "alış-veriş" yenidən gündəmdə - Aftafa, pəncərə, qapı dəstəyi, led və.s
Bu gün, 05:45
"Bir aydan çoxdur səsim gedib"
Bu gün, 05:39
İran Silahlı Qüvvələrinin rəisi Paşinyanın adamının üzünə bunları dedi! - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 05:35
Ankara Bakıya ABŞ-la bağlı nə deyib? – Fidan təkzib etdi, Ərdoğan da bilirmiş
Bu gün, 05:32
Kiber hücum riski yüksəlir: Azərbaycanda təhlükə ikiqat artıb - NƏ ETMƏLİ?
Dünən, 18:00
İranda MOSSAD əməliyyatı: saxlanılanlar var - KİV
Dünən, 17:58
5 min dollarlıq dronu 1 milyonluq raketlə vururlar - UCUZ QİYMƏTƏ DRON VURAN HAZIRLANIB
Dünən, 17:55
Müalicə üçün Azərbaycana hansı ölkələrdən gəlirlər? - SİYAHI
Dünən, 17:50
Rusiya ordusu martdan bəri Ukraynada 149 yaşayış məntəqəsini İŞĞAL EDİB
Dünən, 17:45
Bu musiqi məktəbinə yeni direktor təyin edildi - BUNDAN SONRA...
Dünən, 17:42
1 həftədir itkin düşən kişinin meyiti quyudan tapıldı
Dünən, 16:05
"Evimdə idman zalı düzəltmişəm"
Dünən, 15:51
Azərbaycanda tikinti icazələri daha əlçatan olacaq
Dünən, 15:48
Şahin Bağırov bu rəisi vəzifəsindən azad etdi - ƏMR
Dünən, 13:32
26 yaşlı vəzifəli şəxs “BMW” ilə törətdiyi ağır qəzada ÖLDÜ - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 13:23
Deputatdan Nadir Qafarzadənin bu hərəkətinə reaksiya
Dünən, 13:01
Daha bir tanınmış cərrah əməliyyatını açıq şəkildə PAYLAŞDI – Araşdırma BAŞLADI - FOTOFAKT
Dünən, 12:33
Şirkət-Xidmət
 
 
Dia.az © 2010 - 2014
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Bizimlə Əlaqə : Tel - 055-560-77-49, 077-271-11-33 E-mail : [email protected]
Designed by Daraaz.net
�������@Mail.ru