Sünni-şiə geosiyasətində Azərbaycanın seçimi - TƏHLİL
Tarix: 7-04-2015, 11:29 | Çap et
Yaxın Şərqdə Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi sünnilərlə, İranın lideri olduğu şiələr araslnda ziddiyyətlərin gərginləşdiyi bir məqamda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Ər-Riyada səfəri maraq doğurmaya bilməz.
İrana qarşı 10 ildən artıqdır tətbiq olunan sanksiyaların ləğv edilməsilə bərabər, Amerikanın Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənə hücumunu dəstəkləməsi Vaşinqtonun əsil mövqeyinin hansı tərəfdə olması ilə bağlı suallar yaradır. Belə bir məqamda İlham Əliyevin Ərəbistana səfər etməklə faktiki sünnilərin mövqeyini dəsdəklədiyini nümayiş etdirməsi özündə müəyyən geosiyasi mesajlar ehtiva edə bilər.
Prezidentin kifayət qədər cəsarətli hesab olunacaq bu addımının arxasında hansı hədəflər dayanır?
Təbii ki, Prezident Amerikanın Yaxın Şərqdə güddüyü siyasətinin balanslaşdırılmış xarakter daşıdığını, qarşıduran tərəflərin bərabər gücə sahib olmalarını istədiyini dəqiq bilir və öz siyasətini də bu reallıqlara uyğun qurur.
Əslində İrana qarşı sanksiyaların əsas məqsədi bu müddət ərzində sünnilərin qüvvətlənməsinə şərait yaratmaq idi ki, səudilər bundan lazımınca faydalana bildilər. Artıq balansın yaranması üçün İrana müəyyən “azadlıqlar”ın tanınması vaxtı yetişib. İrana qarşı sanksiyaların ləğvi məhz Rusiya ilə Qərbin münasibətlərinin kəskinləşdiyi dövrdə baş verməsi də təsadüfi deyil. Bununla Vaşinqton bir güllə ilə bir neçə dovşan vurur.
Birincisi, Rusiya regionda İran kimi güclü tərəfdaşı itirir. Digər tərəfdən, güman etmək olar ki, anoloji sanksiyalar Rusiyaya tətbiq olunsun və neftin qiymətləri qalxdıqan sonra belə, Moskva neftini satıb gəlir əldə edə bilməsin. Rusiya neftinin dünya bazarındakı yerini isə İran nefti tutsun və dünya bazarında neft kəsiri yaranmasın.
Paralel olaraq İran, güc toplasa da, sünnilərlə regionda yaranmış bir neçə konfliktə cəlb olunacaq. Tehran bir tərəfdən Əsəd rejimini dəstəkləməli, Yəməndə şiələrə kömək göstərməli, İraqda şiə rejiminin hakimiyyətdə qalmasına çalışmalı və özünü yiyəsi bilinməyən İŞİD-in qəfil hücumundan qorumalıdır. Və artıq bunları Rusiyasız həyata keçirməlidir. Çünki Rusiya istəsə belə, xaricdəki münaqişələrə dəstək vermək gücündə olmayacaq. Həm də Rusiya-İran münasibətlərinin sərinləməsi üçün kifayət qədər səbəblər də var. Moskva Tehranın Qərblə işbirliyinə girməyindən narazıdır, Tehran isə Moskvanın neftin qiymətlərinə təsir göstərməkdən ötrü Səudiyyə Ərəbistanına yarınmağına etiraz edir. Çünki Əl-Riyad bunun müqabilində Moskvanın Əsədə dəstəyini kəsməsini istəyir.
Beləliklə, Amerikanın xeyir-duasıyla gərginləşmiş şiə-sünni ziddiyyətində müsəlman dövlətlərinin qütbləşməsi prosesi başladı. Azərbaycan isə bu qütbləşmə prosesində sünni təfində olma ehtimalı barədə mesajını vermiş sayıla bilər.
Bundan ilk növbədə Rusiya, İran və əlbəttə ki, Ermənistan öz nəticələrini çıxarmalıdırlar. Onlar anlayırlar ki, şərti olaraq “sünni” ittifaqı adlandıra biləcəyimiz ittifaqda Pakistan, Misir və Türkiyə kimi dövlətlər yer alır. Və bu ittifaq Yəmənə hücumla real fəaliyyət qabiliyyətini nümayiş etdirdi. Yəmənə hücum əslində yeni regional koalisiyanın yaranmasının anonsu idi. Tehran qonşuluğundakı dövlətin mesajından nəticə çıxarmalı və Ermənistana dəstək məsələsində öz prioritetlərini yenidən dəyərləndirməlidir. Çünki artıq Rusiya Tehrana Yaxın Şərqdə lazımi dəstək göstərə bilməyəcək.
Rusiya daha çıxılmaz vəziyyətə düşür. Çünki Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ və digər işğal olunmuş əraziləri Ermənistan silahlı qüvvələrindən təmizləmək üçün hərbi əməliyyat keçirməsinə qarşı çıxması daha da çətinləşir. Birincisi Moskva iqtisadi səbəblərlə əlaqədar Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı ilə münasibətlərini pozmaq istəmir. Digər tərəfdən Azərbaycan real hərbi koalisiyada yer alır və bu koalisiyanın Qafqazda baş vermiş münaqişəni bəhanə edib regiona daxil olma riski təbii ki, nə Moskvanın, nə də İranın da ürəyincə olmaz.
AzVision.az
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Moskvadan İrəvana SƏRT XƏBƏRDARLIQ – Ermənistan toqquşma meydanına ÇEVRİLƏ BİLƏR
Bu gün, 11:14 |
|
|
|
| • “Fəxrəddin Manafov “mama uşağı” deyil, onda əsl kişilik var, qadınla oturub-durur” - ETİRAZ
Bu gün, 11:11 |
|
|
|
| • Arzunu öldürən əri psixiatriya xəstəxanasına yerləşdirilməsini istəyir - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 11:00 |
|
|
|
| • “Anklavlardan imtina edə bilmərik, çünki Başkənd məsələsi var” - Paşinyan
Bu gün, 10:59 |
|
|
|
| • "Kamal Abdulla çox düzgün deyib, yaxşı edib deyib..." - RƏY
Bu gün, 10:54 |
|
|
|
| • "Azər-Türk Bank"ın səhmdarlarının yığıncağı keçiriləcək
Bu gün, 10:47 |
|
|
|
| • "Yaxşı bilirlər ki, Qağaları nə kimi hoqqalardan çıxıb..." - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 10:46 |
|
|
|
| • Ermənistan ordusunun məşhur polkovnikinin intim görüntüləri yayıldı - VİDEO
Bu gün, 10:23 |
|
|
|
| • “Kəpəz” BOKT: Vətəndaşa qarşı QULDUR DAVRANIŞI... - 10 MİN MANAT BORCA GÖRƏ...
Bu gün, 10:19 |
|
|
|
| • "Nova Credit" BOKT-un maliyyə göstəriciləri açıqlanıb
Bu gün, 10:07 |
|
|
|
| • Ermənistanda Andranik Tevanyana qarşı cinayət işi başlanılıb - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 10:06 |
|
|
|
| • "Qadını ictimai həyatdan geri çəkmək TƏHLÜKƏLİDİR..." - ETİRAZ
Bu gün, 09:57 |
|
|
|
| • "Su təsərrüfatına rəhbərlik edənlər səriştəsizdir, peşəkar deyillər" - ONA GÖRƏ DƏ...
Bu gün, 09:49 |
|
|
|
| • CHP-nin nəticələri ləğv edilən qurultayı ilə bağlı əməliyyat: - 13 nəfər saxlanılıb
Bu gün, 09:47 |
|
|
|
| • Erməni şərabı və konyakı Rusiya bazarından yığılır - SƏBƏB
Bu gün, 09:45 |
|
|
|
| • Belarusda nüvə təlimləri: - Putinin əsl məqsədi nədir?
Bu gün, 09:43 |
|
|
|
| • Hüseyn Məmmədova yüksək vəzifə verildi - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 09:37 |
|
|
|
| • Cənubi Qafqaz uğrunda böyük OYUN – Bakının “B planı”
Bu gün, 09:36 |
|
|
|
| • "Sifarişi vaxtında ünvana gətirib çıxartmır" - GİLEY
Bu gün, 09:23 |
|
|
|
| • Həmin reyslərdə çalışan 6 əməkdaş işsiz qalıb - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 09:07 |
|
|
|
| • "Bu, Kamal müəllimin şəxsi fikridir..." - deputat
Bu gün, 07:37 |
|
|
|
| • Moskva caynağını çox dərinə ilişdirib – Ermənistanda bütöv kəşfiyyat qrupu işləyir
Bu gün, 07:34 |
|
|
|
| • Bakının İrəvandakı əsas adamı kimdir? – Köçəryan “sirri” açdı
Bu gün, 07:27 |
|
|
|
| • Niderland Arktikanı NATO-nun çəkindirmə sisteminin bir hissəsi kimi tanıyıb - KİV
Bu gün, 07:25 |
|
|
|
| • Əgər universitet dünya elminə təsir etmirsə... - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 03:46 |
|
|
|
| • 1 həftədir su borusu partlayıb... - GİLEY
Bu gün, 03:29 |
|
|
|
| • Kamal Abdullanın fikirlərini dəstəkləyən qadınları görəndə... - MALƏSƏF...
Bu gün, 03:24 |
|
|
|
| • Paşinyan rəqiblərindən öndədir, AMMA... - SİYAHI
Bu gün, 03:18 |
|
|
|
| • "Söz azadlığı adı altında xalqı aşağılamaq..." - AKTUAL
Bu gün, 03:10 |
|
|
|
| • 1300-cü il dünya xəritəsində Azərbaycan coğrafiyası - FOTO
Bu gün, 03:04 |
|
|
|
| • " Baxın, cənablar, Mirşahinin təfəkkürü hara qədər işləyir! " - REAKSİYA
Bu gün, 03:02 |
|
|
|
| • "Müasir insanların saxtalığı məni yorub..." - Nura Suri
Bu gün, 02:52 |
|
|
|
| • Hər uşaq pulu istəyən kasıb aptekə getsəydi... - Şəhid qardaşından ETİRAZ
Bu gün, 02:42 |
|
|
|
| • Bu üç ölkə anlaşarsa... müdafiə nazirlikləri ləğv olunar...
Bu gün, 02:36 |
|
|
|
| • Həmkarından Mirşahinə TƏRS SÖZLƏR... - "Aşağıdakı insanların dərdi xırda görünür..."
Bu gün, 02:28 |
|
|
|
| • Bizdə 'uşaq pulu' verilir... HARINLAMIŞ MƏMUR BALALARINA... - "Büdcənin elə çox böyük hissəsi..."
Bu gün, 02:22 |
|
|
|
| • Azərbaycanla Türkiyə arasındakı mənəvi körpünü rənglərə çevirən adam
Dünən, 19:44 |
|
|
|
| • “ABŞ-la danışıqlara diplomat yox, raket göndərin” - İranlı deputat
Dünən, 17:16 |
|
|
|
| • Kamal Kılıçdaroğlu rəsmən CHP sədri oldu
Dünən, 17:09 |
|
|
|
| • “Qarabağ klanı” və Rusiya casusları birləşdi - PAŞİNYANA QARŞI...
Dünən, 17:07 |
|
|
|
| • Dövlət Agentliyi eyni ünvanda yerləşən iki şirkətə QADAĞA QOYDU - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:00 |
|
|
|
| • Qarabağda minalardan təmizlənməmiş qəbirstanlıq demək olar qalmayıb - Asəf Quliyev
Dünən, 16:47 |
|
|
|
| • Karapetyandan Moskvanı narahat edən AÇIQLAMA
Dünən, 16:42 |
|
|
|
| • "PAŞA Bank"ın səhmdarlarının yığıncağı keçiriləcək
Dünən, 16:40 |
|
|
|
| • "Düşünün, analiz edin, empatiya hissiniz olsun..." - ÇAĞIRIŞ
Dünən, 16:34 |
|
|
|
| • ABŞ və İran sülhlə bağlı razılığa gəldi – “Al-Arabiya”
Dünən, 16:29 |
|
|
|
| • Ermənistan vətəndaş müharibəsinə doğru gedir - Tərəflər bir-birinin qanına susayıb
Dünən, 16:28 |
|
|
|
| • Nazirlik aqrar sektoru MƏHV EDİB - Ölkədə məhsul qıtlığı yaranacaq, qiymətlər bahalaşacaq
Dünən, 16:26 |
|
|
|
| • Anar Əsədliyə hökm oxundu - 4 il 6 ay müddətinə ...
Dünən, 16:18 |
|
|
|
| • Ermənistan Moskvadan qopur: Kreml panikadadır, amma artıq gecdir - AKTUAL
Dünən, 16:15 |
|
|
|
|
