Məlum olduğu kimi, iyunun 19-da Türkiyənin Kahramanmaraş şəhərində “Azərbaycan” məhəlləsinin açılış mərasimi keçirilib. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tədbirdə iştirak ediblər. Açılışda prezidentlərin etdiyi çıxışlar əsas diqqət mərkəzindədir.

İki qardaş ölkələrin liderləri mesajlarında birlik, qardaşlıq mesajlarını təkrarlamaqla yanaşı, iki ölkə münasibətlərinin yüksələn xətlə inkişaf etdiyini bildiriblər. Ekspertlər bildirirlər ki, liderlərin bəyanatlarında beynəlxalq aləmə də mesajlar səsləndirilib və Türkiyə-Azərbaycan birliyinin bölgə və dünya üçün, türk dünyası üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğu bir daha ortaya çıxıb.

Mövzu istiqamətində AYNA.AZ-a danışan Milli Məclisin deputatı Bəhruz Məhərrəmov deyib ki, zəlzələ bölgəsində Azərbaycanın köməyi ilə inşa edilən, minlərlə insanın evlə təmininə səbəb olan humanitar addımın mahiyyəti böyükdür:

- Amma biz buna qardaşların bir-birinə yardımı kimi sadə don geydirə bilmərik. Bu, köklü, konseptual məsələdir. Birincisi, biz biz dünya nümunəsinə baxsaq, çoxsaylı eyni kökdən gələn dövlətlər var ki, köklü, təməl diplomatik münasibətlər qura bilməyiblər. Yaxud, biz görürük ki, bu gün eyni kökdən olan qardaş dövlətlər arasında genişmiqyaslı, çoxsaylı insan tələfatları ilə müşahidə olunan müharibələr gedir. Buna bir çox misal gətirmək olar. İkincisi, bəli, Azərbaycanla Türkiyə eyni kök, eyni din, eyni dil, eyni milli-mənəvi dəyərlərə malikdir. Amma 1990-cı ildə iki ölıkə arasındakı münasibətlər indiki səviyyədə idimi? Əlbəttə, yox. Elə bir vəziyyət idi ki, iki helikopter verilmədi. Reallıqları açıq deməık lazımdır. Ona görə də, hesab edirəm ki, indiki münasibətlər təkcə qardaş xalqlar məsələsi ilə bağlı deyil. Bu münasibətlər eyni din, dil, ortaq dəyərlərlə yanaşı, həm də liderlərin qətiyyəti üzərində dayanır.

Əsas məqamlardan biri də odur ki, Azərbaycan liderinin zəlzələdən dərhal sonra Türkiyəyə kömək təklif etməsi yox, Türkiyənin köməyinə çatması birmənalı şəkildə qəbul olunmalıdır ki, Azərbaycan ümumbəşəri dəyərlərə göstərilən münasibət idi. Azərbaycan insan amilinə qiymət verdi. Eyni zamanda, Azərbaycan göstərdi ki, beynəlxalq birliyin ədalətli, qərəzsiz üzvü olmaqla yanaşı, həm də humanist dəyərləri öndə tutan ölkədir.

Baxın, Türkiyədə zəlzələ olan zaman Azərbaycan müharibəni yenicə başa çatdırmışdı. Həmçinin ölkəmizin ərazisində separatizm ocağı qalmaqda idi. Bunun üzərində isə dünyanın özünü beynəlxalq ictimaiyyət adlandıran dövlətləri ölkəmizə qarşı hücuma keçilmişdi. Az qala hər həftə Azərbaycan məsələsi BMT Təhlükəsizlik Şurasında müzakirə olunurdu, separatçıların şouları davam edirdi. Azərbaycan bu problemlərin yaşandığı vəziyyətdə Türkiyənin yardımına çatdı. Bu bizim gücümüzün, imkanımızın, Azərbaycanın cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi altında doğru yolla irəlilədiyinin göstəricisi idi.

- Prezidentlərin çıxışlarında beynəlxalq ictimaiyyətə mesajlar verildi. Bu mesajların mahiyyəti nədən ibarətdir?

- Əvvəllər qütblərarası ziddiyyətlər bu qədər dərinləşməmişdi. Ayırıcı xətlər bu qədər aydın görünmədiyi dövrlərdə niyyətləri ifadə etmək o qədər də çətin deyildi. Lakin bugünkü geosiyasi şəraitdə nəinki hansısa addım atmaq, bütövlükdə iradə nümayiş etdirmək, niyyət ortaya qoymaq çətin məsələdir. Xüsusilə də geosiyasi həssas bölgələrdə. Azərbaycan və Türkiyə liderləri mesajları ilə, bəyanatlarııyla, imzalanan sənədlərlə, xüsusilə də Şuşa Bəyannaməsi ilə göstəriblər ki, biz nəinki müstəqil iradəyə sahibik, eyni zamanda, iradəmizi aydın şəkildə ifadə edə bilirik, iradəmizi rəsmiləşdirə, bu istiqamətdə addımlar ata bilirik. İki ölkə arasında Şuşa Bəyannaməsinədək ən azı iki sənəd imzalanmışdı. Amma həmin vaxtlar ölkəmizin əraziləri işğalda idi, ərazimizdə separatizm vardı, iqtisadi müstəqilliyimiz tam təmin olunmamışdı. Bütün bu problemləri aradan qaldırmaq zəruri idi. 44 günlük Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra Azərbaycan bölgədə yeni konfiqurasiya yaratdı. Yeni konfiqurasiya bəşəri güclər tərəfindən ilk dövrlərdə qəbul olunmurdu. Məsələn, ümidlər vardı ki, separatizm ocağı qalacaq. Lakin unudurdular ki, qarşılarındakı İlham Əliyevdir. Nəzərə almalı idilər ki, cənab Prezident təkcə bir Qafqaz ölkəsinin lideri deyil, bötüvlükdə hesablaşılan qlobal liderdir. İlham Əliyevin incə gedişləri, miqyaslı siyasəti ilə yeni reallıqlarda Azərbaycanın bölgədə iradəsinin həlledici olduğunu göstərdi. Azərbaycanın iradəsi isə Türkiyə ilə birliyin daha da möhkəmləndirilməsi idi. Şuşa Bəyannaməsi ilə bu birlik daha da möhkəmləndi və indi verilən mesajlarda da bu aydın göstərilir.

- Yəni liderlərin mesajlarında Şuşa Bəyannaməsinə hər zaman istinadlar var...

- Əlbəttə, Şuşa Bəyannaməsi önəmli sənəddir və bu sənədə istinadlar olmadan mümkün deyil. Nəzərə almaq lazımdır ki, Şuşa Bəyannaməsi bütövlükdə regionun təhlükəsizliyinin əsas zəmanətidir. Onu da unutmayaq ki, Cənubi Qafqaz elə də asan bölgə deyil. Bu region tarixən çətin, mürəkkəb region olub. Məhz cənab Ali Baş komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altındakı Azərbaycanın qələbələri sayəsində bu coğrafiyanın dvidentlərini istifadə edə bilirik. Nəhayət ki, biz öz təbii sərvətlərimizi öz kapitalımıza çevirə bilmişik. Belə bir məqamda əlbəttə, Türkiyə-Azərbaycan əməkdaşlığlı vacibdir və bu, dünyaya mesajdır. Vacib olan odur ki, kifayət qədər ciddi, radikal mesajlarda Şuşa Bəyannaməsinə istinad var. Onu da unutmayaq ki, bu Bəyannamənin bir müddəasında belə ikinci, üçüncü dövlətə yönəlik addımlar yoxdur. Biz bu sənəddə beynəlxalq hüququn aliliyini rəhbər tutmuşuq, sülhün, insanlıq dəyərlərinin qorunmasına yönəlik addımlar atacağımızı bəyan etmişik.