“Yeni Konstitusiyaya ehtiyac yoxdur, amma olacaqsa, Vətən müharibəsinə uyğun olmalıdır”
Tarix: 13-02-2021, 08:28 | Çap et
“Əslində, Türkiyədə yeni Konstitusiyanın hazırlanmasına bu gün o qədər də ehtiyac yoxdur. Türkiyə bu gün xarici təhdidlərlə üz-üzədir, həm də ciddi iqtisadi dəyişikliyə məruz qalır. Ona görə də bu gün Türkiyə bu iki problemə daha çox köklənməli və tədbirlər almalıdır”.
Bunu AYNA-ya açıqlamasında türkiyəli politoloq, tarixçi Mehmet Perinçek, Türkiyədə yeni Konstitusiya dəyişiklikləri ilə bağlı müzakirələrə münasibət bildirərkən deyib. Onun sözlərinə görə, sözügedən problemlər Konstitusiyadan qaynaqlanmır və Türkiyənin Konstitusiyası yeni dəyişdirilib.
“Ona görə də Türkiyə bu gün yeni Konstitusiya müzakirələrindən daha çox iqtisadi problemlərə və xarici təhdidlərə daha çox istiqamətlənməlidir. Amma mütləq yeni bir Konstitusiya ərsəyə gələcəksə, Türkiyənin Konstitusiya dəyişikliyi təcrübəsindən faydalanmaq lazımdır. Xüsusən də Türkiyənin bir vaxtlar apardığı istiqlal və azadlıq mübarizələri 1876-cı il inqilabına və nəticədə yeni Konstitusiyanın hazırlanmasına yol açmışdı”, - ekspert bildirib.
Perinçek əlavə edib ki, 1908-ci il inqilabı da Türkiyədə yeni Konstitusiyanın hazrlanmasna gətirib çıxarmışdı: “Daha sonralar da Türkiyədə yeni konstitusiyalar hazırlanıb. Bütün bunlar Türkiyənin milli demokratik inkişaf prosesinin bir parçası idi. Yəni, bir tərəfdən Türkiyənin müstəqilliyini təmin edən, digər tərəfdən isə Türkiyənin daxili vəziyyətini demokratikləşdirən addımlar idi”.
O, yeni Konstitusiyanın da milli demokratik inkişaf prosesinin davamı olmalı olduğunu qeyd edib: “Təbii ki, Türkiyədə qeyd etdiyim prosesləri pozan addımlar da atılıb. Buna missal olaraq 1971-ci ilin 12 martı və 1980-ci ilin 12 sentyabrında həyata keçirilən çevrilişlərdən sonra təsdiqlənən konstitusiyaları göstərmək olar. Çünki həmin konstitusiyalar Türkiyənin milli demokratik inkişaf prosesini baltalayan konstitusiyalar idi. Həmçinin, 2007-2012-ci illərdə də Qərbin həyata keçirdiyi liberal Konstitusiya təşəbbüsləri oldu. Yəni, yeni Konstitusiya olacaqsa, qeyd olunan təcrübəyə söykənməli, 1971, 1980 və 2007-2012-ci illərdəki Konstitusiya təşəbbüslərinin əksinə olmalıdır”.
Tarixçinin sözlərinə görə, hər Konstitusiyanın mahiyyətində qurmaq istənilən dövlətin və cəmiyyətin bir xülasəsi olur: “Ancaq hesab edirəm ki, Türkiyə Konstitusiyasının ən uyğun forması 1937-ci ilin fevral ayında Mustafa Kamal Atatürkün ərsəyə gətirdiyi Konstitusiyanın 2-ci maddəsinə yazdığı formuldur. Həmin maddədə Türkiyə dövlətinin cümhuriyyətçi, milliyəçti, xalqçı, dövlətçi, dünyəvi və inqilabçı olduğu ifadə edilir. Bu 6 formul təbii ki, Türkiyənin həm ehtiyaclarına cavab verir, həm də quruluş fəlsəfəsinə uyğundur”.
“Digər tərəfdən, gələcək zamanda Türkiyənin üzləşdiyi problemləri aşmaq baxımından ciddi bir üstünlük yaradır. Təbii ki, bugünkü Konstitusiya da Türkiyənin demokratik, dünyəvi, sosial və hüquqi dövlət olduğunu ifadə edir. Lakin 1937-ci ildəki Konstitusiyaya əlavə edilən formul daha fərqlidir. Hətta, bugünkü demokratik, dünyəvi, sosial, hüquqi dövlət formulunda müstəqillik vurğusu yoxdur, amma 1937-ci il Konstitusiyasında Türkiyənin milliyətçi olduğu ifadə edilir ki, bu da müstəqilliyi izah etməkdədir”, - politoloq vurğulayıb.
Perinçek düşünür ki, Türiyənin yeni Konstitusiyası Vətən müharibəsi və qarşıdakı sənaye inqilabının gündəminə uyğun olmalıdır: “Türkiyə bu gün Suriyada, Liviyada, hətta Qərb imperializminin ünvanladığı təhdidlərə qarşı Vətən müharibəsi aparır. Bununla birlikdə, yeni sənaye inqilabının astanasındadır. Ona görə də yeni Konstitusiya həm də iqtisadi problemlərinə həlli uyğun formada olmalıdır. Buna uyğun ən yaxşı sistem də parlamentli idarəçilik sistemidir. Çünki parlment hökuməti sistemi Türkiyənin ənənəvi siyasətində var və bu sistem gələcəkdə Türkiyənin problemlərini həll etməsi baxımından işə yaraya bilər”.
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • BƏƏ İrana zərbələr endirib - SENSASİON İDDİA
Bu gün, 07:50 |
|
|
|
| • İran bəzi təyyarələrini Pakistan və Əfqanıstana köçürmüş ola bilər - "CBS News"
Bu gün, 07:17 |
|
|
|
| • Bakıda içi dolu ANBAR YANIR
Bu gün, 07:13 |
|
|
|
| • “Odun qorunduğu yer”, maqlar yurdu... - İngilis tarixçi
Bu gün, 07:10 |
|
|
|
| • General adından sui-istifadə ilə törədilən bəd əməllər - İTTİHAM VAR...
Bu gün, 07:06 |
|
|
|
| • DSX-yə ağır suallar: 23 günlük əsgər niyə həyatını itirdi? - O NECƏ SƏFƏRBƏR EDİLİB Kİ?
Bu gün, 06:59 |
|
|
|
| • İqtisadiyyat Nazirliyinin şöbə müdiri qohumları ilə birlikdə hoteldə qaziyə hücum edərək onu döyüb - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 06:50 |
|
|
|
| • Naşı həkimin əlinə düşdünsə... - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 06:44 |
|
|
|
| • Azərbaycan aqrar sektoru niyə "yanğınsöndürmə" rejimində işləyir? - Qiymət yelləncəyi
Bu gün, 06:37 |
|
|
|
| • Şəmkir sakini ACINACAQLI DURUMDA - məlumat verilmədən...
Bu gün, 06:31 |
|
|
|
| • Pakistan BRİKS-ə qoşulmaq istəyini açıqladı
Bu gün, 06:24 |
|
|
|
| • “Millenium” şadlıq sarayında qalmaqal: Qonaqlar cərimələndi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 06:22 |
|
|
|
| • Ermənistan üçün “ikinci Rusiya” bu ölkə olacaq – Bakı ifşa etdi
Bu gün, 06:17 |
|
|
|
| • Bakı və Moskva arasında “isti bahar” - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 05:58 |
|
|
|
| • Azərbaycanda qənaət rejimi tətbiq olunacaq? - Görünəni odur ki...
Bu gün, 05:56 |
|
|
|
| • Zəngilandan verilən mesajlar... - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 05:54 |
|
|
|
| • Britaniyalı nazirlər Starmerə “oyun bitib” mesajı verdi - “Sky News” telekanalı
Bu gün, 05:49 |
|
|
|
| • Ədəbiyyatda ELATLI NÜMUNƏSİ... - replika
Bu gün, 05:32 |
|
|
|
| • Məcnun müəllimin ÇÜRÜK SOĞAN siyasəti... - BELƏ DƏ OLMALI İDİ...
Bu gün, 05:11 |
|
|
|
| • İlham Əliyev niyə bu şəkli çəkdirdi ki... - AKTUAL
Bu gün, 05:00 |
|
|
|
| • CVN-in korladığı zehniyyət... - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 04:55 |
|
|
|
| • ABŞ və Çin nələri müzakirə edəcək... - İNCƏLƏMƏ
Bu gün, 04:50 |
|
|
|
| • Vətəndaş günlərlə su üzünə həsrət qalır - GİLEY
Bu gün, 04:45 |
|
|
|
| • Naxçıvanda şikayətlər qulaqardına vurulur - ETİRAZ
Bu gün, 04:34 |
|
|
|
| • Dünyanın HÖRMÜZ BÖHRANI və Bakı üçün ələ düşən fürsət... - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 04:27 |
|
|
|
| • Azərbaycan get-gedə pensiyaçılar ölkəsinə çevrilir... - FAKT BUDUR!
Bu gün, 04:10 |
|
|
|
| • Müştəriyə saxta məhsul satırlar - Həm də orijinal qiymətinə...
Bu gün, 03:58 |
|
|
|
| • Paşinyan Putinə cavab verib: - Aİ və Aİİ arasında seçim üçün referendum gündəmdə deyil
Dünən, 15:10 |
|
|
|
| • “Biz Azərbaycanla sülhə can atmalıyıq” - Ter-Petrosyan
Dünən, 15:00 |
|
|
|
| • Ermənistan müxalifətinin lideri baş nazirliyə namizəd olmayacaq - "Mənim belə bir məqsədim yoxdur"
Dünən, 14:55 |
|
|
|
| • Rusiya “qardaş xalqı boşamaq” istəmir - Vodolatski danışdı
Dünən, 14:52 |
|
|
|
| • "Finans Kredit” BOKT-un vaxtı keçmiş kreditləri - ARTIB
Dünən, 14:44 |
|
|
|
| • Putin niyə Zelenskiyə birdən-birə “cənab” dedi? – Gözlənilməz bəyanatın şifrələri
Dünən, 14:37 |
|
|
|
| • Yaponiya Yaxın Şərqdəki böhranın başlanğıcından bəri ilk dəfə Azərbaycandan neft alacaq - "Reuters"
Dünən, 14:25 |
|
|
|
| • Azərbaycanlı və erməni qızın müzakirə yaradan VİDEOsu
Dünən, 14:21 |
|
|
|
| • Kremlpərəst revanşistdən çağırış: - Seçkiləri dayandırın, Ermənistan yalnız Rusiya ilə getməlidir
Dünən, 14:18 |
|
|
|
| • “Azərbaycanlıların Zəngəzur dəhlizindən keçməsinə icazə verilməyəcək” - “Hraparak”
Dünən, 14:11 |
|
|
|
| • “2026-cı il tarixə ənənəvi rus müstəmləkələrinin ortaq tarix və mənəvi dəyərlərdən imtina ili kimi düşəcək...”
Dünən, 14:03 |
|
|
|
| • “Azərbaycanla sülh sazişi imzalana bilməz” - Marukyan belə deyir...
Dünən, 13:58 |
|
|
|
| • Akif İslamzadənin son durumu: - “Ayağa qalxıb, gəzir”
Dünən, 13:55 |
|
|
|
| • Qağaməli müəllimin kantorundə DƏRƏBƏYLİK: “Deyirlər ki, xoşun gəlmir get başqa yerdə iş tap...” - BU NƏDİ BELƏ?
Dünən, 13:47 |
|
|
|
| • Əliyevin 22 illik planında yeni vəziyyət: Cəbrayıl və Zəngilanın statusu dəyişir
Dünən, 13:05 |
|
|
|
| • Britaniya Rusiya əleyhinə sanksiyalar siyahısını 85 maddə ilə genişləndirdi - TASS
Dünən, 13:02 |
|
|
|
| • "Azərbaycan Sənaye Sığorta" bu il də zərərlə işləyir
Dünən, 12:50 |
|
|
|
| • Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun rəhbər heyəti Fəxri xiyabanda Ümummilli Liderin xatirəsini anıb - FOTO
Dünən, 12:43 |
|
|
|
| • “İranın hərbi potensialını bərpa etməsi üçün 20 il lazım olacaq” – Tramp
Dünən, 12:34 |
|
|
|
| • Bakıda pəncərəni silən qadın binadan yıxılıb öldü
Dünən, 12:30 |
|
|
|
| • Sibiqa Gürcüstanla münasibətlərdə yeni səhifə açmaq niyyətində olduğunu bildirib
Dünən, 12:20 |
|
|
|
| • Azər Həsrəti niyə söyürlər? - ərəb-fars-ruspərəstlər xor təşkil ediblər
Dünən, 12:17 |
|
|
|
| • Allahşükür Paşazadə iki prezidentin XANIMI İLƏ... - Bir şəklin tarixçəsi
Dünən, 12:09 |
|
|
|
|
