Rusiya Xarici İşlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin bu günlərdə “İzvestiya” qəzetinə müsahibə verərək, Azərbaycanla münasibətlərin mümkün normallaşdırılması prosesində Rusiyanın prioritetlərini açıqlayıb.
“Biz Azərbaycanda saxlanılan Rusiya vətəndaşlarının mümkün qədər tez azad edilməsinə çalışırıq. Onların qanuni hüquqlarına riayət olunmasını tələb edirik. Azərbaycan tərəfi yaxın günlərdə diplomatlarımızın həmin vətəndaşlarımızla, bizim soydaşlarımızla təkrar konsulluq təmasına razılıq verib. Bu məsələ gündəlikdə ciddi yer tutur və biz soydaşlarımızın ən qısa zamanda azad olunmasına çalışmaqda davam edəcəyik”, – Rusiya XİN nümayəndəsi bildirib.
Bu, birinci məqamdır.
“Biz, əlbəttə ki, münasibətlərimizin ümumi normallaşması çərçivəsində bu münasibətlərin mədəni-humanitar tərkib hissəsinin də bərpa olunmasının tərəfdarıyıq. Bu, son dərəcə vacibdir və Rusiyanın Azərbaycanın mədəni-humanitar məkanında mövcudluğunu əhatə edir. Gündəliyimizdəki mövzulardan biri humanitar mövcudluğumuzun, o cümlədən “Rus Evi”nin fəaliyyətinin bərpasıdır”, – Qaluzin əlavə edib.
Bu isə ikinci məqamdır.
Beləliklə, Qaluzin 2025-ci il iyunun 30-u – iyulun 1-də Bakıda saxlanılmış 11 Rusiya vətəndaşının azad olunmasını istəyir. Bu istək başadüşüləndir. Ancaq başqa bir məqam anlaşılmaz qalır: o, niyə münasibətlərin gərginləşdiyi həmin dövrdə Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində Azərbaycan millətindən olan şəxslərin saxlanıldığını və bu günədək orada həbsdə qaldıqlarını xatırlatmağı “unudur”? Bəlkə, Qaluzinə elə gəlir ki, Bakı Moskvaya nəsə borcludur və bu səbəbdən qarşı tərəfdən analoji addımlar tələb etmədən saxlanılan rusiyalıları azad etməlidir? Niyə belə olmalıdır?
Bundan əlavə, Azərbaycanın Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov daha əvvəl Bakıda “Rus Evi” ilə bağlı məsələnin birmənalı şəkildə bağlandığını bəyan etmişdi. Başqa sözlə, onun yenidən açılması gözlənilmir. Lakin Qaluzin sanki bu reallığı görməzlikdən gəlir və hələ də Azərbaycan tərəfi ilə “humanitar mövcudluğun, o cümlədən “Rus Evi”nin fəaliyyətinin bərpasını” müzakirə etmək niyyətində olduğunu deyir.
Qeyd olunan bu məqamlar Rusiyanın Azərbaycana qarşı münasibətdə bundan sonra da güc mövqeyindən çıxış etmək, öz şərtlərini diktə edərək, qarşı tərəfin tələblərini nəzərə almaq niyyətində olmadığının açıq göstəricisi sayıla bilərmi? Yəni Moskva hələ də özünü “böyük qardaş” kimi aparmaqda davam edir? Bu baxımdan, Qaluzinin “İzvestiya”ya müsahibəsini Bakıya qarşı hibrid təzyiq forması kimi qiymətləndirmək olarmı? Moskvanın bu cür yanaşması münasibətlərin bərpa olunması baxımından nə dərəcədə normaldır? Rusiya Azərbaycan rəhbərliyini “sıxışdıraraq” öz tələblərinin birtərəfli qaydada yerinə yetirilməsinə nail ola biləcəkmi?
Politoloq, Milli Məclisin deputatı Rasim Musabəyov Pressklub.az-a açıqlamasında bu suallarla bağlı fikirlərini bölüşüb.
Onun sözlərinə görə, Qaluzinin açıqlaması ilk növbədə Rusiya ictimaiyyətini maraqlandıran və Rusiya XİN rəhbərinin müavini kimi bilavasitə öz fəaliyyət dairəsinə daxil olan mövzulardan danışdığının göstəricisidir. “Əsasən rus diplomatlarının diqqət mərkəzində olan məsələlərin irəli çəkilməsindən söhbət gedir. Axı o demir ki, guya biz Azərbaycan tərəfinin tələblərini və ya istəklərini nəzərdən keçirmək niyyətində deyilik. Görünür, hesab edir ki, Azərbaycanla bağlı tələblər və istəklər Azərbaycan diplomatları tərəfindən səsləndirilməlidir. Dəqiq deyə bilərəm ki, o, Azərbaycan tərəfinin tələblərindən çox yaxşı xəbərdardır. Və hələlik bu istiqamətdə hər hansı irəliləyiş olmadığından, Azərbaycanın cənab Qaluzinin səsləndirdiyi istəklər istiqamətində hansısa birtərəfli addımlar atacağını gözləmək olmaz”, – deputat vurğulayıb.
Musabəyov qeyd edir ki, “Rus Evi” məsələsinə gəldikdə, bu mövzu ümumiyyətlə danışıqlar mövzusu deyil. “Azərbaycan bu barədə danışmaq niyyətində deyil. Bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov açıq şəkildə bildirib. Azərbaycanda Rusiya mədəniyyətinə aid kifayət qədər obyekt var. Əgər təhsil sistemimizin təxminən 10 faizi rus dilində fəaliyyət göstərirsə, Rus Dram Teatrı mövcuddursa, rus dilində onlarla qəzet və informasiya resursu nəşr olunursa, CBC telekanalı rus dilində yayımlanırsa, bu şəraitdə əlavə olaraq hansı “Rus Evi”nə ehtiyac var? Azərbaycanda rus icmasının Mədəniyyət Mərkəzi fəaliyyət göstərir və bu, kifayətdir. Üstəlik, dünyadakı “rus evləri”nin reputasiyası, onların xüsusi xidmət orqanları ilə əlaqələndirilməsi və dövlət üçün heç də hər zaman məqbul olmayan fəaliyyət cəhdləri hamıya məlumdur. “Rus evləri” dünyanın hər yerində ardıcıl şəkildə bağlanır.
Əgər onlar mütləq daha bir “Rus evi” saxlamaq istəyirlərsə, qoy bunu, məsələn, kiçik rus icmasının yaşadığı, rus mədəniyyət müəssisələrinin olmadığı İndoneziyada etsinlər. Ya da hansısa Qanada. Azərbaycanda “Rus evi”nə qətiyyən ehtiyac yoxdur.
Üstəlik, əgər cənab Qaluzin bütün məsələlərin bağlanmasından danışırsa, doğrudan hesab edir ki, vurulmuş mülki təyyarə ilə bağlı məsələnin bağlanması nəticəsində həlak olan 38 nəfəri diriltmək mümkündür? Burada heç nə geri dönmür və bunu başa düşmək lazımdır. Ona görə də düşünürəm ki, cənab Qaluzinin səsləndirdiyi istəklər eşidilib, amma bizim cavablarımız da onlar üçün kifayət qədər aydın və əhatəli olub. Hələ diplomatların üzərində işləməli olduğu məsələlər var”, – Rasim Musabəyov fikrini yekunlaşdırıb.
