Son vaxtlar təhsil sistemi ilə bağlı müzakirə olunan mövzulardan biri də ali təhsil müddətinin azaldılması ilə bağlıdır.

Hazırda Avropanın bir sıra ölkəsində, məsələn, Almaniya, Fransa, İtaliyada bakalavr təhsili 3 ildir. Türkiyədə 12 illik orta təhsildən sonra ali təhsildə Avropa standartlarına yeni keçidə hazırlaşır. Belə ki, Türkiyədə universitet təhsilinin müddəti 3 ilə endirilə bilər.

Türkiyə Prezidenti bu islahatların Avropa ölkələrindəki təcrübələrə uyğun olaraq tələbələrin 3 ildə məzun olmasına imkan verəcəyini bildirib. O, bu dəyişikliklərin ali təhsil sistemini daha səmərəli və beynəlxalq standartlara uyğun hala gətirəcəyini vurğulayıb. Hazırda isə ölkəmizdə ali təhsil müddəti 4 ildir. Azərbaycanda 3 illik ali təhsil sisteminə keçmək mümkündürmü və bu proses ödənişli sistem üçün problem yaradacaqmı?

Məsələ ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Məzahir Məmmədli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, ümumiyyətlə, bu mövzunun son vaxtlar rəsmi səviyyələrdə də müzakirələri aparılır:

“Hətta Parlamentin Elm və Təhsil Komitəsinin iclaslarında da bu kimi məsələlər müzakirə olunub. Gözlənilir ki, qəbul olunacaq “Təhsil haqqında” yeni qanunda da bir sıra dəyişikliklər olacaq. Yəqin ki, bu məsələ də nəzərə alınacaq. Çünki bəzi humanitar ixtisaslar var ki, mütəxəssislər, xüsusilə də Elm və Təhsil Komitəsinin üzvləri bunun üçün 4 il oxumağa ehtiyac olmadığını bildirirlər.

Digər bir məsələ də odur ki, bu gün Azərbaycanda 12 illik təhsil var. Hazırda 5 yaşlılardan ibarət xüsusi qruplar məktəbə cəlb olunurlar və 6 yaşdan sonra artıq 11 il təhsil alırlar. Bu, onu göstərir ki, biz yalnız proqram olaraq bunu qəbul etməmişik. Ancaq praktik olaraq bu təcrübədə var. Yəni 5 yaşlıları təhsil cəlb etməklə artıq onlar 12 il təhsil almış olur.

Sadəcə beynəlxalq standartlara uyğun, məsələn, Türkiyə modelini tətbiq etməklə bu prosesi həyata davam etdirə bilərik. Böyük ehtimalla o tətbiq olunarsa, bizim ali təhsil müəssisələrinə qəbul qaydalarında da yenilik gözləyirik. Əgər biz 12 illik beynəlxalq təcrübəni götürürüksə, ictimaiyyətin, xalqın da parlamentdən gözləntisi odur ki, yeni “Təhsil haqqında” Qanunda bəzi dəyişiklikləri nəzərə alsın.

Burada distant, onlayn təhsillə bağlı məsələni göstərmək olar. Bu gün bir çox məhkəmə çəkişməsi var ki, insanlar diplomlarını tanıtdıra bilmirlər. Halbuki dünyanın hər yerində distant təhsil sistemi qəbul olunur. Ancaq bizdə təəssüf ki, hələ qanun qəbul olunmayıb”.

Digər bir məsələ də odur ki, xarici ölkələrin ali təhsl müəssisələrinə qəbulda Azərbaycanda orta məktəbi bitirən abituriyentlərlə bağlı problemlər yaşanır:

“SAT deyilən qəbul qaydası var ki, ordakı standartı təmin etməklə istənilən ölkədə ali təhsil müəssisələrinə qəbul aparıla bilərdi. Ancaq 12 illik təhsil proqramı tətbiq edilmədiyinə görə dünya bizim ümumtəhsil məktəbi haqqında proqramımızı, məzunlarımızı qəbul eləmir”.

Ekspert ümumilikdə bu qərarın belə tezliklə qəbul olunacağına inanmır:

“Keçid mərhələsinə başlasaq, yəni maddi-texniki baza, qanunvericiliyin tələbləri uyğunlaşdırılmalıdır. Ali təhsil müəssisələrində də ödəniş yeni qəbul olunanlara tətbiq olunacaq. Artıq qəbul olunanlar 4 illik bakalavr səviyyəsini bitirəcəklər. Onsuz da bizim universitetlərdə öncədən ödəniş yoxdur. Yəni I kurs istisna olmaqla mərhələli ödəniş var. Ona görə də düşünmürəm ki, bu, hansısa problem yaradacaq. Sadəcə əgər qanun qəbul olunsa, tələbələrə qəbul olunduğu ildən şamil olunacaq”.