"Azərbaycanın İkincı Qarabağ mühahubəsindən böyük zəfərlə çıxdıqdan sonra yeni reallıqlar yaratması və getdikcə daha real şəkildə mühüm regional gücə çevrilməsi həm Qərb,həm də Şərq ölkələrinin timsalında ölkəmizə diqqəti daha da artırıb. Təbii ki, bunun əsasında bir sıra digər diqqətçəkən amillər də dayanır. Azərbaycanın iqtisadi potensialı, çoxşaxəli əməkdaşlığa üstünlük verən və fəal enerjidaşıyıcılı ölkələrdən biri olması, Şərqlə Qərb arasında mühüm körpü rolunu oynayan coğrafi mövqeyi, nəqliyyat-logistika infrastrukturu, beynəlxalq müstəvidə etibarlı tərəfdaş kimi tanınması və sair bu kimi amillər ölkəmizi Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) üçün də vacib tərəfdaşa çevirib. Bu özünü Azərbaycanın ŞƏT-in aparıcı dövləti olan Çinlə sürətlə inkişaf edən və dərinləşən münasibətlərində daha qabarıq göstərir".
Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Əli Məsimli Azərbaycanın ŞƏT-ə üzvlüyünün yalnız Hindistan yox, Rusiya tərəfindən də bloklanması barədə məlumatdan danışarkən bildirdi.
Onun sözlərinə görə, ŞƏT-də Çinin aparıcı rola malik olması və son illər Azərbaycan-Çin münasibətlərinin sürətlə inkişafı ölkəmizin ŞƏT-lə əməkdaşlığına da müsbət təsir göstərib:
"Çin Prezidenti Azərbaycanı Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv olmasına dəstək verdi. Azərbaycan da ŞƏT-dəki statusunu yüksəltmək niyyətini ifadə etdi. Lakin Hindistan Azərbaycanın ŞƏT-ə üzvlüyünü blokladı.Təbii ki, bunun görünən və görünmyən tərəfləri var. Burada Hindistanın Azərbaycana qarşı sərgilədiyi düşmənçilik münasibəti, bizə dost olan Pakistanın Azərbaycana olan isti münasibəti ilə əlaqədar Hindistanın bizə münasibətinin pisləşməsi, Hindistanın bizi ŞƏT-ə üzvlüyümüzü dəstəkləyən Çinlə münasibətlərin alt qatında problemlərin olması və sair bu kimi amillər rol oynayıb. Bununla yanaşı belə bir fikir də yayılıb ki, Azərbaycanın ŞƏT-ə üzvlüyünün bloklanması təkcə Hindistanın təşəbbüsü ilə olmayıb. Azərbaycanın ŞƏT-ə üzvlüyünün bloklanması məsələsi Rusiya və Hindistan arasında müvafiq razılaşma əsasında baş verib".
Deputat əlavə etdi ki, Rusiyanın bu məsələyə daxil olmasının həqiqət payının nə qədər olmasından asılı olmayaraq, həmin dövlətlərin bizə olan gerçək münsibətləri baxımından burada qeyri-adi bir şey yoxdur:
"Hindistan Azərbaycanın Qarabağ Zəfərini həzm edə bilməyən dövlətlərdən biridir. Rusiya da Azərbaycanın müstəqil siyasət yeritməsini həzm edə bilmir, üstəlik Qarabağ Zəfərindən sonra Cənubi Qafqazda zəiflədiyi və itirdiyi mövqeləri bərpa etmək üçün Azərbaycana qarşı hər cür təzyiq vasitələrindən istifadə edir, Azərbaycanın türk dünyası ilə əlaqələrinin getdikcə genişlənməsi Rusiya üçün qəbuledilməz amillərdəndir. “Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanat” kontekstində Azərbaycan-Çin münasibətlərinin sürətlə inkışafı və strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə keçməsi də Rusiyanı əndişələndirən amillərdəir. Hazırkı qeyri-müəyyənlik şəraitində bölgəmizdə dayanıqlı sülh və sabitliyin təmin olunmasına xidmət edən böyük sülh sazışının bağlanması çox böyük aktuallıq kəsb edir. Bu baxımdan bu ilin avqustunda Vaşinqtonda imzalanan Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis edilməsi haqqında saziş Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsindəki zəfərindən sonra Cənubi Qafqazın siyasi tarixində baş verən ən önəmli hadisələrdən biridir".
Müsahibimizin fikrincə, beş il bundan əvvəl hərb meydanında tarixi qələbə qazanan Azərbaycan bu dəfə diplomatiya müstəvisində də çox mühüm bir qələbəyə imza atdı:
"Rusiya sözdə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin paraflanmasını dəstəkləsə də, orada öz yerini və rolunu görmədiyindən, bunu da ağrılı qarşılayr. Bununla yanaşı Azərbaycan ilə ABŞ arasında əlaqələrin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldilməsini nəzərdə tutan qarşılıqlı anlaşma memorandumu da Rusiyanı narahat edir. Belə amillərin sayı çox genişdir. Ona görə də Hindistan və Rusiyanın Azərbaycana əsl münasibəti daha çox ölkəmizin ŞƏT-də olub-olmaması ilə yox, dünya düzənin yeni səmtləri və reallıqları, həmin dövlətlərin ambisiyalarının yeni reallıqlara uyğun gəlməməsi və buna baxmayaraq onların Azərbaycan daxil bir sıra dövlətlərə qarşı məkrli siyasətindən əl çəkməməsi ilə əlaqədardır. Belə ki, Rusiya artıq nə iqtisadi,nə elmi-texniki, nə hərbi, nə də digər vacib istiqamətlərdə potensial baxımdan Böyük Güc adını daşıması üçün zəruri olan tələb və parametrlərə və deməli sərgilədiyi ambisiyalara da uyğun gəlmir. Rusiya bu vəziyyəti öz xeyrinə dəyişdirməkədən ötrü risk elədi, Ukrayna ilə müharibəyə girdi və çıxılmaz vəziyyətə düşdü.İndi müharibəni davam etdirmək də dayandırmaq da onu bu bataqlıqdan çıxara bilməz. Yeni dövr başlanıb".
Millət vəkili əlavə etdi ki, Rusiyanın postsovet məkanında diqtə etdiyi köhnə qaydalar artıq işləmir və bu kontekstdə Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni orbitə çıxır.
"Bütün bunlar Rusiyanı çox rahatsız edir və ona görə də Azərbaycana qarşı gerçək münasibətini bir sıra hallarda hətta isterik bir tərzdə ortaya qoyur. Bütün bunlarla yanaşı xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, ŞƏT-də gedən son proseslərin orta perspektivdə bir sıra taleyüklü məqamlar üzrə büruzə verə biləcək başqa cəhəti də ola bilər", - deyə Əli Məsimli yekunlaşdırdı.
