Dərsə gedən bir uşaq... Əlində yeni çanta, gözündə işıq, üzündə həyəcan. O, məktəb yolunda “15 sentyabr sevinci” ilə addımlayır. Amma o işığın arxasında bir reallıq var. Valideynin cibinə girən “sentyabr xərcləri”. Hər il eyni sual ortaya çıxır. Bir şagirdin məktəb xərci neçə manata başa gəlir?

Formadan başlayan sərgüzəşt

Hər şey məktəbli formasından başlayır. Rəsmən “forma” adlanır, amma qiymətinə görə çox rahatlıqla “dəbdəbəli geyim” siyahısına düşə bilər. Bir də düşün ki, ailədə iki-üç övlad var. Birinə 100 manatlıq forma al, digərinə də... O zaman məktəb qapısına deyil, bankın kredit şöbəsinə gedirsən.

İdman geyimi də başqa yükdür. Məktəbin idman zalında çox zaman top belə olmasa da, geyim məcburidir. 60–100 manat arası idman geyimi və ayaqqabı demək olar ki, “məcburi abunə haqqıdır”.

Çanta və içindəkilər

Sonra gəlir çanta məsələsi. Əvvəllər sadə, möhkəm bir çanta illərlə işləyirdi. İndi isə “trend” modellər, rəngli və brendli çantalar uşaqların gözünü tutur. Qiymətləri də 30–80 manat arasında dəyişir. Ən pisi isə odur ki, bu çantaların içini doldurmaq üçün ikinci bir büdcə lazımdır: dəftərlər, karandaşlar, qələmlər, yapışqan, xətkeş... Ən sadə ləvazimatların belə hesabı 50–70 manat edir.

Bir dəftər, bir qələm... Bəzən valideynlər elə düşünürlər ki, övladları yazıb-pozmaq yox, gələcəkdə dəftər toplayıcısı olacaqlar. Çünki hər il evdə onlarla yarımçıq dəftər qala-qala yeniləri alınır.

Gündəlik xərclər

Ən böyük yük isə məktəb yolunda başlayır. Uşağın cibinə hər gün azı 1–2 manat qoymaq lazımdır. Çörək arası üçün, su üçün, bəzən də “məktəbdə utanmasın” deyə bir az artıq. Bu, ay ərzində 30–50 manat, ildə isə 300–500 manat edir.

Bir də nəzərə alaq ki, bəzi məktəblərdə valideynlərdən müxtəlif bəhanələrlə əlavə ödənişlər də tələb olunur: “sinif fondu”, “təmir pulu”, “bayram tədbiri” və sair. Bunlar da üst-üstə gəldikcə, uşaq oxumaqdan çox, valideynin əsəbləri “imtahan” verir.

Hazırlıq xərcləri

Məsələnin ən ağır tərəfi hazırlıq kurslarıdır. İndi tədris yalnız məktəblə bitmir. Demək olar ki, hər sinifdən uşaqlar repetitor yanına gedirlər. Qiymətlər isə əl yandırır: ayda 100–300 manat. İldə bu xərclər 1000–3000 manat arasında dəyişə bilir.

İlkin və illik hesab

Sadə hesabla bir şagirdin məktəbə hazırlanması ailəyə 200–500 manat arası başa gəlir. Amma ilin sonuna qədər bu rəqəm gündəlik xərclər, əlavə dərslər və digər ehtiyaclarla birlikdə min manatı çox rahat keçir. İki övlad oxuyursa, xərci ikiyə vur. Üç övlad varsa... Valideynlər yaxşı bilir, biz yazmayaq.

“Bir şagirdin məktəb xərci neçə manata başa gəlir?” sualının isə dəqiq rəqəmi yoxdur, çünki hər ailənin büdcəsi, hər uşağın tələbi fərqlidir. Amma bir reallıq dəyişmir. Məktəb uşağın beyinlərini, ailənin isə ciblərini “yetişdirir”.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info