Özünü "tarixçi" adlandıran Yevgeni Spitsinin son əsəri tibbi maraqdan başqa bir şey doğurmur. Rus ekspert düşüncəsinin vəziyyəti inadkarlıqla dəhşətli olaraq qalır: diaqnoz çoxdan qoyulub və xəstələri reallığa qaytarmaq üçün edilən bütün cəhdlər nəticədə uğursuzluğa düçar olub.
Bu siyasi fiqurlar hələ də bu sadə həqiqəti anlamayıblarmı? Azərbaycan üçün onlar çoxdan zəhərli göbələyə çevriliblər - zəhərli, təhlükəli və tamamilə iyrənc. Onları itlərlə müqayisə etmək ədalətsizliyin zirvəsi olardı: hətta sadiq və ağıllı heyvanlar belə bu dəstə ilə müqayisə olunmalarından ciddi şəkildə inciyərdilər. Bütün bu Zatulinlər, Solovyovlar, Tolstilər və indi yeni milçəkli amulet personajı Spitsin sözün əsl mənasında sərt qiymətləndirmə tələb edir.
Tarixi paradoks parıltısından məhrum olub: əsrlər boyu türk xanlarına xidmət edən və onların xidmətçiləri olanların nəsilləri bu gün tamamilə həyasızlaşıblar və tarixi yenidən yazmağa çalışırlar. Özlərinə xəyali böyüklük aid edirlər və müstəqil dövlətlərə “dəyərli təlimatlar” verirlər.
Moskva son dərəcə praqmatik, yüksək peşəkar və sərt olan Azərbaycan rəhbərliyinin Rusiya ilə incə dialoq qurma tərzindən həqiqətən qəzəblənir. Nədənsə, onlar vassal itaətkarlığa güvənirdilər. Bəs nə üçün? Bu “vətənpərvərlərdən” heç biri heç vaxt özlərinə sadə bir sual verməyib: Bakı ilə münasibətləri kim yenidən dərin böhrana gətirib? Rusiya sözçüləri hansısa "borc" və ya "nankorluq" mövzusunda müzakirə apararkən inadkarlıqla güzgüyə baxmaqdan çəkinirlər. Münasibətlərin bu soyumasının əsas günahkarı Azərbaycan deyil. Əsas günahkar Rusiya Federasiyasının özüdür.
Lakin Kreml fiziki olaraq bu açıq-aydın faktı etiraf etmək iqtidarında deyil. Bugünkü Rusiya elitası üçün öz uğursuzluğunu etiraf etmək onun təbliğatının bütün təməlini məhv etmək demək olardı. Günahı xarici qüvvələrə - Bakıya, Kiyevə, Londona, Brüsselə və ya kosmik sivilizasiyalara - fəlakətin əsl memarlarından başqa, Moskva ofislərində oturan hər kəsə ötürmək daha rahatdır.
Kreml elitası uzun müddətdir dağılmış imperiyanın xəyali ağrılarında yaşamağa davam edir və keçmiş respublikaların istənilən şəraitdə mərkəzə sadiq qalmağa borclu olduqlarına inanır. Bu arxaik məntiq nəhayət ki, öldü və bu gün qonşuları arasında yalnız istehza doğurur.
Ukraynanın nümunəsi xüsusilə illüstrativdir: Moskva təcavüzkar müharibənin başlamasını, beynəlxalq hüququn kütləvi şəkildə pozulmasını və öz macəralarının dəhşətli nəticələrini qəbul etməkdə kökündən acizdir. Nəticədə, Ukrayna cəbhəsi bütün postsovet məkanı üçün simmetrik bir cavab oldu: imperiya qonşusunun iştahalarını cilovlamaq üçün xəttin harada çəkilməli olduğunu açıq şəkildə nümayiş etdirdi.
Məhz buna görə də regionda Moskvaya qarşı rəğbət azalır. Və bunun "Qərb hiylələri" ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Rusiya şəxsən və metodik olaraq öz mövqelərini və son təsir qalıqlarını məhv edir. Rusiya torpağında neft emalı zavodları, hərbi anbarlar və vacib infrastruktur obyektləri hər gün yanarkən, təbliğat bir daha ölkə xaricində günah keçisi axtarır. Lakin əsl günah yalnız bu cür tətillərin gündəlik reallığa çevrildiyi şəraiti yaradanların üzərindədir. Rusiyanın milli təhlükəsizliyi üçün əsas və ən təhlükəli təhdid nə Bakıda, nə Vaşinqtonda, nə də Kiyevdədir. O, birbaşa Kremldədir.
Bu kursun davam etdirilməsi qaçılmaz olaraq Rusiyanın dərin deqradasiyaya, qlobal liderlər klubundan çıxmasına və iqtisadi təsirinin tamamilə itirilməsinə gətirib çıxaracaq. Nəticədə, gələcəyin şərtləri qaliblər tərəfindən diktə ediləcək - tarix heç vaxt uğursuz bir gücün oyun qaydalarını diktə etdiyini görməyib.
Bunu Spitsin kimi şəxslərə izah etmək mənasızdır - bunun üçün ən azı bir az intellektual dürüstlük tələb olunur. Azərbaycan lideri haqqında miflər uydurmaq və düşmən obrazı yaratmaq həqiqətlə üzləşməkdən daha asandır.
Bakı öz seçimini və nəticələrini çoxdan edib. Suverenlik və beynəlxalq nüfuz keçmiş günlərin nostaljisi və ya aqressiv şüarlar üzərində qurulmayıb. Hörmət əsl güc, çeviklik, iqtisadi səmərəlilik və milli maraqlarını müdafiə etmək bacarığı ilə qazanılır. Rusiya bu amillərin hər birini sürətlə itirir. O, artıq çoxdan regionda oyun qaydalarını müəyyən edə bilən geosiyasi güc mərkəzi kimi qəbul edilmir. Və məhz öz tam acizliyinin və təsir itkisinin dərk edilməsi bu gün Moskva siyasətçilərində ən böyük qəzəbi alovlandırır.
