Son vaxtlar təhsil sahəsində aktual olan mövzulardan biri də ali məktəblərə qəbul planının artırılması ilə bağlıdır.

Bir neçə ildir ki, dövlət ali təhsil müəssisələrinə yerlərin sayı tədricən artırılır və növbəti ildə yenə artım gözlənilir.

Bununla yanaşı, ali təhsl ocaqlarını bitirən şəxslərin bir çoxu iş tapmaqda problemlə üzləşir. Məhz bunun nəticəsidir ki, son vaxtlar peşə təhsili müəssisələrinə üz tutanların sayı getdikcə artır. Bu baxımdan, məsələyə münasibət bildirən Elm və Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi Günay Əkbərova bildirib ki, təhsil almaq hər kəs üçün deyil:

“Xüsusən kasıblar sənətkar olsalar yaxşıdır. Əmək bazarı ilə birbaşa əlaqəli, praktik bacarıq tələb edən ixtisaslar üzrə ballarda artım müşahidə oluna bilər. Xüsusilə məhdud plan yerləri olan, lakin perspektiv vəd edən ixtisaslarda seçim daha çətinləşəcək”.

Ali təhsil müəssisələrində bəzi ixtisaslara qəbul planı azaldılmalıdırmı və burada əmək bazarı rol oynayırmı?

Məsələ ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Məzahir Məmmədli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, ilk növbədə təhsilin nə qədər əlçatan olması əsasdır:

“Bu gün çox geniş imkanı olan ailələr DİM-in xüsusi dərs vəsaitləri ilə “bunker” müəllimlərin hazırlıq kursunu keçənlər birmənalı olaraq yüksək bal toplayır, populyar ixtisasları qazanırlar. Ucqar kənd yerində olan istedadlı bir uşaq arzuladığı ixtisasa gəlib çata bilmir.

Çünki o, həmin DİM-in dərs vəsaitlərindən istifadə etmədyinə görə həmin məqama yetişə bilmir. Ancaq bəlkə o, daha istedadlıdır, gələcəkdə daha yaxşı tədqiqatçı, elm adamı ola bilər. Bizim iş adamları, istehsal müəssisələri müəyyən büdcə formalaşdırmalı, belə uşaqları axtarıb tapmalıdır.

Təəssüflər olsun ki, bizdə uşağın bütün enerji və potensialını ali təhsil müəssisəsinə qəbul olmağına qədər hesablamış valideynlər var. Valideynin əsas hədəfi odur ki, uşaq ali məktəbə qəbul olsun. Həmin abituriyentin ali təhsil müəssisəsini bitirdikdən sonra əmək bazarında özünü nə qədər sübut edə biləcəyi artıq çətin məsələdir. Ola bilsin ki, sevmədiyi ixtisası bitirib.

Bu gün Elm və Təhsil Nazirliyi yanında Təhsilin İnkişafı Fondu, Təhsil Tələbə Krediti Fondunun hesabına qəbul olunanlar universiteti bitirə bilirlər. Burada imkansız ailələrdən söhbət gedir. Bir tərəfdən, növbəti ildən ali məktəblərə tələbə qəbulu sayını 70 min nəfərə qədər artırmaq planlaşdırılır.

Digər tərəfdən də başqa-başqa sahələr üzrə qəbulu azaltmaq kimi fikirlər səslənir. Fikrimcə, burada bir təzad var. Təhsil elə sahədir ki, strateji planı, məqsədi olmalıdır.

Bu məqsədə çatmaq üçün müəyyən islahatlar aparılmalıdır. Keçmiş Sovet məkanında əhali sayına görə ən az ali təhsil diplomu olanlar Azərbaycandadır. Burada bir tərəfdən təhsil alanların sayını dünya standartlarına çatdırmağı, digər tərəfdən də əmək bazarını nəzərə almaqla bu sayı azaltmağı düşünürlər”.

Ekspertin sözlərinə görə, hazırda əmək bazarında ali təhsil müəssisələrindən məzun olanlar sırasında əsasən pedoqoji sahədə təhsil alanlar işlə təmin olunurlar:

“Məsələn, ADPU-dan məzun olanların 60 faizin üzərində işlə təmin oluna bilib. Ancaq digər sahələrdə bu problem özünü göstərir. Məsələn, mühəndislər, aqronomlar, zootexniklər bu gün özlərinə iş tapa bilirmi? Mən hansısa bir ixtisas üzrə qəbul sayının azaldılmasının tərəfdarı deyiləm.

Çünki rəqabətlilik olmalıdır. Kim yaxşı mütəxəssis olacaqsa, gedib özünə iş tapa biləcək. Artıq “day-day” erası bitdi və özəl müəssisələr daha çoxdur. Ona görə də heç kim savadsız işçini götürüb əlavə xərc yeri yaratmaq istəmir. Hamı istəyir ki, istedadlı bir məzunu işə cəlb etsin, ondan faydalansın.

Fayda verməyən şəxsləri artıq işə cəlb etmirlər. Biz çalışmalıyıq ki, yaxşı mütəxəssislər seçək. Biri çətinliklə oxuyub diplom alacaq, digəri yaxşı mütəxəssis olacaq, öz üzərində işləyəcək.

Məsələn, bir universitetdə 100 nəfər tarix müəllimi ixtisasından məzun olursa, MİQ imtahanında onlardan neçəsinin müəllim olmağa layiq olduğunu görəcəyik. Ondan sonrakı mərhələni özü düşünsün ki, necə müəllim olacaq. Bu gün Peşə Təhsil Mərkəzindən məzun olanların 90 faizinin nəticələri var.

Çünki onlar az bir vaxtda tədris keçməklə, birbaşa ehtiyac olan peşələri seçirlər. Bu gün peşə təhsil mərkəzlərinə baxsaq, hər biri yüksək səviyyəli avadanlıqlarla təmin olunub. Elə ali təhsil müəssisələri var ki, heç laboratoriyalarını yeniləməyiblər. Peşə təhsili alanlar üçün daha çox iş imkanları yaranır, nəinki 4-5 il ali məktəbdə oxuyub əmək bazarında yer tapa bilmirlər”.