Vətəndaşlar banklardan kredit götürdükdə zamin tələb olunur.

Zamin, borclunun öhdəliyini tam və ya qismən öz üzərinə götürür, yəni borclu pulu qaytarmasa, onu zamin ödəməli olur.

Ancaq kreditlə bağlı zamin duran şəxslərin bilmədikləri müəyyən məqamlar da var ki, bununla həmin vətəndaşlar bankların “toruna” düşürlər.

Belə ki, vətəndaşlar banklardan kredit götürdükdə ona zamin olan şəxslə müəyyən müqavilələr imzalanır. Həmin müqavilələrə isə zaminlər müxtəlif səbəblərdən diqqətli yanaşmırlar.

Bunun səbəblərindən biri odur ki, zamin duran şəxslər adətən kredit götürən şəxin qohumu və yaxını olduğu üçün həmin müqaviləni dəqiqliklə oxumaqdan çəkinirlər.

Digər halda isə bankların tərtib etdiyi həmin müqavilələrin sanki bir kitab həcmində və çətinliklə oxunduğu üçün zaminlər onu oxumadan imza atmağa məcbur olurlar.

Nəticədə isə sonradan bəzi problemlər özünü göstərir. Belə ki, bəzən kredit götürən bir vətəndaş dəfələrlə kredit götürsə də, həmin şəxs zamin kimi göstərilir.

Hətta bəzi hallarda heç zamin göstərilən şəxsin bundan xəbəri belə, olmur. Ancaq kredit götürən şəxs həmin məbləği ödəmədiyi halda, yaxud ölkəni tərk etdikdə banklar zamindən bu vəsaiti tələb edirlər.

Ümumiyyətlə, kredit götürənə zamin duran şəxsin dəfələrlə özünün məlumatı olmadan zamin kimi göstərilməsi nə dərəcədə doğrudur və bank bu barədə həmin şəxsi məlumatlandırmalıdırmı?

Məsələ ilə bağlı istiqsadçı-ekspert Əkrəm Həsənov “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, zaminlik müqaviləsində kredit müqaviləsinin şərtləri göstərilməlidir:

“Əgər orada göstərilirsə ki, məsələn, “Mən Əkrəm Həsənov “X” adlı şəxsin bu tarixdə bankdan götürdüyü kredit məbləğinə görə, 2-3 il ərzində zaminəm”, bu, konkret zaminlik öhdəliyidir.

Həmin kredit götürən “X” adlı şəxs bir müddət sonra həmin krediti qaytardı, həmin müddət ərzində sabah gedib başqa kredit götürdüsə, mən artıq zamin deyiləm.

Çünki zaminlik müqaviləsində hansı kredit olduğu konkret yazılmışdı. Ancaq başqa hal da ola bilər. Yəni zaminlik müqaviləsində yazılır ki, ““X” adlı şəxsə filan bankdan 5 il ərzində “kredit xətti” açılır. Məsələn, 10 min manat məbləğində kreditinə görə, məlum faiz dərəcəsində 5 il müddətində zaminəm.

Bu halda ola bilər ki, həmin kredit götürən həmin pulu qaytarıb, sonra gedib yenə götürüb. Zaminlik müqaviləsinə görə də mən “xətt öhdəliyi” götürmüşəm.

Bu halda bank bildirir ki, “sən də həmin xəttə, yəni “kredit xətti”nə görə zamin durmusan”. Burada əsas odur ki, kredit müqaviləsinin faiz, müddət, məbləğ kimi şərtləri konkret yazılmalıdır. Bunlar varsa, zaminin onda öhdəliyi var. Burada əsas odur ki, sənədlərə diqqətlə baxmaq lazımdır.

Əgər zaminlik müqaviləsində “kredit xətti”, müddəti göstərilibsə, ancaq hansı faiz dərəcəsi ilə götürülməsi göstərilməyibsə, bu halda zaminin öhdəliyi yoxdur. Bütün şərtlər göstərilirsə, zamin bu halda məsuliyyətlidir.

Ona görə də sənədlərə qol çəkəndə diqqətlə baxmaq lazımdır. Mən hər zaman vətəndaşlara bu məsləhəti görürəm. Elə şəxslərə zamin durun ki, o pulu gəlib sabah sizdən tələb etməsinlər.

Doğrudur, son zamanlar bu sahədə müəyyən qədər vəziyyət dəyişib, insanlar başa düşürlər. Ancaq əvvəllər vəziyyət daha pis idi. Zaminliyə adi hal kimi baxırdılar. O qədər vətəndaş var ki, zamin durub, indi gəlib deyir ki, “mən niyə verməliyəm?”.

Ona görə də elə adama zamin durmaq lazımdır ki, sonra səni “yandırmasın”. Əgər zaminlik müqaviləsinə görə, “kreditt xətti”ni imzalayıbsa və kredit götürən onu ödəmədən xaricə gedibsə, o zaman, zamindən alacaqlar. Ancaq xaricə gedən şəxs ölkəyə qayıtdıqda həmin zamin qanunla həmin şəxsdən ödədiyi vəsaiti tələb edə bilər”.