Ötən ilin dekabr ayının sonunda Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Rusiyadan məktub aldığını açıqladı. Bayramov məktubun məzmununu açıqlamadı, lakin qeyd etdi ki, Rusiya İstintaq Komitəsi Bakıdan Qroznıya gedən AZAL-a məxsus “Embraer-190” sərnişin təyyarəsinin qəzası ilə bağlı istintaqa xitam verib.

Bu xəbər Azərbaycanda haqlı çaşqınlığa səbəb oldu. İstintaq hələ başa çatmayıbsa və günahkarlar və qəzanın səbəbləri ilə bağlı suallar qalırsa, cinayət işi necə bağlana bilər?

Sonrası daha maraqlı məsələdir. “BT News” “Telegram” kanalı Rusiya İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkinin imzası ilə Azərbaycanın Baş prokuroru Kamran Əliyevə ünvanlanmış məktubu dərc etdi. Bu məktubda Bastrıkin hadisələrin qeyri-real görünən bir versiyasını təqdim edir. O təyyarənin Bakıdan Qroznıya yola düşdüyünü, lakin iki uğursuz cəhddən sonra hava şəraitinə görə Qroznıya enə bilmədiyini iddia edir. Bildirir ki, ekipaj başqa bir hava limanına istiqamət dəyişdirmək qərarına gəlib, lakin təyyarə Aktauda eniş edərkən yerə çırpılıb.

Bu izahat tamamilə reallıqdan uzaqdır. Burada hava hücumundan müdafiə sistemi, raketlər və ya təyyarənin gövdəsinə zərər verən qəlpələr haqqında heç bir söz deyilmir. O yalnız hava şəraitinə, uğursuz eniş cəhdlərinə, alternativ aerodroma istiqamət dəyişdirmək qərarına və qəzaya diqqət yetirir.

Başqa sözlə, Bastrıkin Rusiya səmasında baş verən faciənin tamamilə fərqli bir mənzərəsini təqdim edir. Belə çıxır ki, burada hava şəraiti və ekipajın hərəkətləri fəlakətin səbəbidir. Və təyyarənin Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən vurulduğu nəzəriyyəsini tamamilə təkzib edir.

Vurulan təyyarə və göyərtədəki 38 nəfərin ölümü cinayətin baş verdiyinə dair çox açıq sübutdur, lakin Bastrıkin inadkarlıqla bunu görməzdən gəlməyi seçir. O faktiki olaraq Rusiya lideri Vladimir Putinin 9 oktyabr 2025-ci ildə MDB sammiti çərçivəsində Düşənbədə keçirilən görüş zamanı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə verdiyi vədləri birbaşa pozur.

Xatırladaq ki, Putin hava hücumundan müdafiə sistemindəki texniki nasazlıqlar və iki raketin atılması barədə açıqlama vermişdi. Rusiya Prezidentinin sözlərinə görə, raketlər təyyarədən təxminən on metr aralıda, ehtimal ki, özünüməhv rejimində partlayıb və bu raketlərdən alınan qəlpələr Azərbaycan təyyarəsinin gövdəsinə dəyib. İndi Bastrıkin bu cinayət işinin dayandırılmasından danışır.

Təbii ki, bu cinayət işinin daha dərindən araşdırılması Moskvanı son dərəcə xoşagəlməz şəkildə göstərir, lakin bu hal Rusiya hökumətinin Azərbaycanla bağlı onsuz da çətin vəziyyətini daha da çətinləşdirir.

Bir çox ekspert mövcud vəziyyəti təhlil edərkən nəyisə proqnozlaşdırmaqda çətinlik çəkir. Amma bir şey aydındır: Kreml günahı Bastrıkinin üzərinə atır. Xoşbəxtlikdən, Rusiya tərəfinin bu məmurun dəli olduğuna dair arqumentləri ola bilər.

Bir çox oxucu, ehtimal ki, 12 iyun 2025-ci ildə Yaroslavl vilayətinin Semibratovo kəndində “Əbədi məşəli” söndürən səkkiz yaşlı oğlanın işini xatırlayacaq. Oğlan velosipedlə abidəyə gedib, alovu görüb və yaxınlıqdakı qabdakı su ilə söndürüb. Məlum olub ki, oğlan autizmdən əziyyət çəkir və həmin an həqiqi yanğının başladığını düşünmüş ola bilər. Amma buna baxmayaraq, Bastrıkinin əmri ilə cinayət işi açılıb.

Təsəvvür edin: AZAL təyyarəsinin qəzası ilə bağlı cinayət işi dayandırılıb, lakin autizmli oğlana qarşı iş açılıb. Bu kimi bir hal yalnız Rusiyada baş verə bilərdi. Çünki burada İstintaq Komitəsinə 2009-cu ildə partlayıcı qurğunun partlaması nəticəsində beyin silkələnməsi keçirən biri rəhbərlik edir. Zədə ehtimal ki, onun ruhi sağlamlığının pisləşməsinə səbəb olub. Çünki o yersiz hərəkət edir və Rusiyada miqrant əleyhinə isteriyanı alovlandırır...

Müəllif: Aqil Qəhrəmanov,

Xüsusi olaraq “AYNA.AZ” üçün.