Rusiya mediası Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı açıqlamalarını şərh edərək iddia edir ki, bu layihə Transqafqaz regionunun geosiyasi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişə bilər. Yazılarda bildirilir ki, sözügedən bəyanatlar ABŞ-ın Rusiya sərhədlərinə yaxın ərazidə qəsdən yeni hərbi-logistika forpostu formalaşdırmaq niyyətindən xəbər verir.

Qeyd olunur ki, Bakıda səsləndirilən açıqlamaların strateji əhəmiyyətini qiymətləndirməmək mümkün deyil. Rusiya mediasının iddiasına görə, Prezident İlham Əliyev beynəlxalq diplomatik dairələrdə “Tramp marşrutu” kimi təqdim edilən Zəngəzur dəhlizi layihəsinin həyata keçiriləcəyinə tam əminliyini açıq şəkildə ifadə edib. Bu isə, onların fikrincə, Rusiyanın cənub sərhədlərinə yaxın ərazidə ABŞ-a yaxın yeni mövqenin formalaşması prosesinin detalları deməkdir.

Yazılarda vurğulanır ki, Azərbaycan Prezidenti Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesinin əsas məsələlərinin Bakının maraqlarına uyğun həll olunmasına imkan yaratdığını bildirib. İlham Əliyevin sözlərinə istinadla qeyd edilir ki, nəqliyyat marşrutunun işə salınması artıq şübhə doğurmur. Layihə Ermənistan ərazisindən keçməklə Azərbaycanın əsas hissəsini Türkiyə və İranla həmsərhəd olan Naxçıvanla birləşdirəcək yeni nəqliyyat arteriyasının inşasını nəzərdə tutur.

Rusiya mediası hesab edir ki, layihənin sırf logistika təşəbbüsündən hərbi-strateji forposta çevrilməsində əsas rol təhlükəsizlik məsələlərinə aiddir. Xatırladılır ki, əvvəllər dəhlizin müəyyən təhlükəsizlik funksiyalarının ABŞ-a məxsus özəl hərbi şirkətlərdən birinə həvalə edilməsi ehtimalı gündəmə gətirilmişdi. Onların iddiasına görə, bu yanaşma “regional logistika” adı altında Amerika təhlükəsizlik qüvvələrinin Qafqazda mövcudluğunu legitimləşdirə və Rusiyanın təhlükəsizliyi üçün birbaşa risklər yarada bilər.

Rusiya mediası vurğulayır ki, İlham Əliyevin açıqladığı məqamlar təkcə yol tikintisi ilə bağlı deyil. Yazılarda bu prosesin ABŞ-ın regional gərginliklərdən istifadə edərək, tərəfdaşlarının dəstəyi ilə Rusiyanın cənub sərhədində tamhüquqlu strateji mövqe formalaşdırmaq cəhdi kimi qiymətləndirildiyi qeyd olunur. Bu kontekstdə Moskvanın regiondakı “həyati maraqlarını qorumaq üçün daha sərt və qətiyyətli xarici siyasət yürütməli olduğu” çağırışları səsləndirilir.

Eyni zamanda iddia olunur ki, Zəngəzur dəhlizi layihəsi ilə paralel şəkildə NATO üzvü olan Türkiyənin himayəsi altında “Böyük Turan” ideyasının reallaşdırılması istiqamətində addımlar atılır. Bildirilir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr vahid əlifba, hərbi standartlar və birgə hərbi təlimlər barədə razılaşmalar əldə edir, eləcə də Rusiyadan yan keçən nəqliyyat marşrutlarını fəal şəkildə təşviq edirlər. Politoloq İqor Skurlatovun fikrinə istinadən qeyd olunur ki, “rus dünyası”nın mövqeləri keçmiş SSRİ-nin türkdilli respublikalarında tədricən zəifləyir.

Rusiya mediasında Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı səsləndirilən iddialar təkcə nəqliyyat layihəsinə münasibət deyil, daha çox Cənubi Qafqaz uğrunda gedən geosiyasi mübarizənin informasiya müstəvisindəki təzahürüdür. Moskvanın bu layihəni ABŞ-ın Rusiyanın cənub sərhədlərində “hərbi-logistika forpostu” yaratmaq cəhdi kimi təqdim etməsi, əslində, regionda öz təsir imkanlarının zəifləməsi ilə bağlı artan narahatlığın göstəricisidir.

Zəngəzur dəhlizi Azərbaycan üçün ilk növbədə strateji, iqtisadi və suveren kommunikasiya xəttidir. Layihə ölkənin əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqə yaradaraq Azərbaycanın regional nəqliyyat xəritəsində mövqelərini gücləndirir. Bununla yanaşı, Türkiyə və Orta Asiya ilə bağlantının möhkəmlənməsi Azərbaycanın Türk dünyasında rolunu artırır ki, bu da Moskvanın postsovet məkanında uzun illər formalaşdırdığı təsir balansını dəyişir.

Rusiya mediasının ABŞ və özəl hərbi şirkətlər mövzusunu qabartması isə daha çox qorxu narrativi yaratmaq məqsədi daşıyır. Hazırda dəhlizin təhlükəsizliyi ilə bağlı rəsmi səviyyədə ABŞ hərbi mövcudluğunu təsdiqləyən hər hansı açıq hüquqi mexanizm mövcud deyil. Buna baxmayaraq, Moskva mümkün ssenariləri öncədən təhlükə kimi təqdim etməklə həm daxili auditoriyanı səfərbər etməyə, həm də region ölkələrinə siyasi mesaj göndərməyə çalışır.

Eyni zamanda “Böyük Turan” və Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə bağlı iddialar da klassik Rusiya geopolitik ritorikasının tərkib hissəsidir. Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşməsi hərbi bloklaşmadan daha çox iqtisadi, mədəni və logistika inteqrasiyasına əsaslanır. Lakin Rusiya mediası bu prosesi qəsdən təhlükəsizlik prizmasından təqdim edərək onu NATO və ABŞ-la eyniləşdirməyə cəhd göstərir.

Musavat.com