Hindistan Azərbaycanın Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının tamhüquqlu üzvlüyünə qəbul edilməsinə mane olub. Məlum olduğu kimi, Dehli rəsmi Bakının müraciətinə blok qoyub - veto hüququndan istifadə edib.
Dehlinin bu qərarı Azərbaycandakı Avrointeqrasiya tərəfdarlarını sevindirib. Qərbə rəğbət bəsləyən, Azərbaycanın yerini Avroatlantika məkanında görən insanlar bir qism bu vetonu: "Hindistan Azərbaycanı xilas etdi" deyə şərh ediblər.
Əlbəttə, Azərbaycanı gələcəkdə Avropa İttifaqının üzvü kimi xəyal edən həmvətənlərimiz Azərbaycanın Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzvlüyünə qarşıdırlar, bu səbəbdən Narendra Modi hökumətinin qərarından məmnundurlar. Bu mənada onları anlamaq olar. Bu, məsələnin daxili siyasi tərəfi ilə daha çox bağlıdır.
Hərçənd mən özüm də bir vətəndaş kimi Azərbaycanı Avropa məkanında təsəvvür və xəyal edirəm, bunu gizlətməyəcəm. İstərdim, Azərbaycan da Avropa İttifaqının üzvü olsun, ölkəmizdə Qərbin ən yaxşı ənənə və dəyərləri bərqərar olsun.
Mən siyasətçi deyiləm, sadəcə, bu, mənim şəxsi əqidəm və möhkəm qənaətimdir. Ancaq təhlilçi kimi məsələlərə bir az fərqli, bəlkə daha realist baxmaq lazım olduğunu da düşünürəm.
Əslində bu qərar - Hindistanın bu addımı gözlənilən idi. Burada qeyri-adi, təəccüblü heç nə yoxdur. Bundan əvvəl Hindistan Rusiyanın Türkiyəni BRİCS üzvlüyünə dəvət etməsini də xoş qarşılamamışdı. Bununda səbəbləri məlumdur: Azərbaycan və Türkiyə Pakistanla strateji müttəfiqdir. Hər iki ölkə Cammu və Kəşmir münaqişəsində Pakistanı müdafiə edirlər. Eyni zamanda Modi hökumətinin bu addımı ən çox elə Çinin özünə qarşı etirazın nümayişidir. Çünki Çin Pakistanla çox yaxındır, Hindistanla isə ərazi mübahisələri, hətta münaqişələri var. İndi-indi Çin Hindistanla münasibətləri bir qədər yumşaltmağa meyllənib. Ancaq reallıqda Dehli ilə Pekin münaqişəli vəziyyətdədirlər.
Bir də işin içində Rusiya var; Baş nazir Narendra Modi Çində rəsmi tədbirlərin keçirildiyi məkana Rusiya prezidenti Vladimir Putinin "Aurus" adlı limuzinində yanaşı oturaraq gediblər. Hətta söhbət o qədər "şirin" olub ki, mərasimə ləngiyiblər. Çin tərəfi təşkilatçı olaraq görüşlərin və tədbirlərin cədvəlinə dəyişiklik etməli olub. Bu da qəsdən edilmiş bir diplomatik mini-demarş idi. Çin Putini onun istədiyi səviyyədə qarşılamadı. Eyni zamanda prezident Putin baş nazir Modi ilə birlikdə ŞƏT-də Çinin üstün mövqeyini kölgələmək istəmişlər. Çünki Çinin yeni bir qlobal inteqrasiya mərkəzi kimi önə keçməsini nə Ukrayna müharibəsində zəifləmiş Rusiya, nə də son dövrlər xeyli güclənmiş Hindistan istəmir. Bundan başqa bu iki ölkəni ABŞ "birləşdirib". Prezident Donald Trampın Hindistana qarşı "tarif hücumu" Modi hökumətini çətinə salıb və Putinə sığınmağa sövq edib. Həmin ərəfədə Tramp Ukraynanın Rusiya ərazisində apardığı əməliyyatlara dəstək mesajı vermişdi. Bu da Moskvanı Trampdan narazı düşmüş Dehli ilə taktiki olaraq yaxınlaşdırıb. Bununla yanaşı nə Rusiya, nə Hindistan Türkiyənin və əlbəttə, Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin güclənməsində maraqlı deyillər. Diktator Bəşər Əsədin devrilməsi ilə Rusiya və İranla yanaşı Hindistan da Suriyadan qovuldu. Suriyada, həm də bu vəsilə ilə Yaxın Şərqdə kimin mövqeyi gücləndi? Türkiyənin. Başqa sözlə, Rusiya ilə yanaşı Hindistanı da Suriyadan kim vurub çıxardı?! Türkiyə. Onu ilk və ən çox dəstəkləyən dövlət kim oldu?! Azərbaycan. Suriyaya ilk dəstək verən ölkələrdən biri də Azərbaycan oldu. Ənənəvi olaraq Əsədlər hakimiyyəti ilə yaxın olmuş Hindistanın maraqları Suriyadakı hakimiyyət dəyişikliyi ilə zərbə aldı. Təbii ki, Dehli bunu Türkiyəyə və Azərbaycana bağışlamazdı. Həm də 44 günlük müharibədən sonra Ermənistanı silahlandırmaqla Azərbaycana qarşı revanşa sövq etməyə çalışanlardan biri Fransa idisə, o birisi Hindistan idi. Dehli Cənubi Qafqazda hərbi-siyasi balansı Ermənistanın xeyrinə dəyişməyə və bölgədə sülh prosesini bloklamağa çalışmışdə. Bu da Azərbaycanı və onun yaxın müttəfiqləri olan Türkiyəni və Pakistanı, təbii ki, narahat etmişdi. Ancaq Hindistanın bu cəhdi uğursuz oldu; Azərbaycan və Ermənistan avqustun 8-də Vaşinqtonda sülh sazişini paraflamaqla Cənubi Qafqazda revanşist müharibəni körükləmək istəyənlərə - ilk növbədə Rusiyaya, Fransaya, Hindistana tutarlı cavab vermiş oldular. Bundan başqa Azərbaycanın və Türkiyənin razılığı ilə Pakistanın Ermənistanla diplomatik əlaqələr qurması da Hindistanın Cənubi Qafqaza təsirini balanslaşdırır. Belə bir zərbəni Modi bəlkə də gözləmirdi. Ona görə əlinə düşən ilk imkandan - ŞƏT sammitindən Azərbaycan-Türkiyə-Pakistan üçlüyünə veto ilə xavab vermək üçün istifadə etdi. Üstəlik Azərbaycan-Rusiya, Azərbaycan-Hindistan münasibətlərindəki gərginliklər bu cür addımın atılmasını qaçılmaz edirdi.
Ancaq bir tərəfdən yanaşanda "Hindistan Azərbaycanı xilas etdi" fikri başqa mənada öz təsdiqini tapır. ŞƏT-in bu dəfəki sammiti ABŞ-Çin rəqabətinin ən kəskin mərhələsinə təsadüf edirdi və Pekinin Vaşinqtona göndərdiyi mesajları ilə yadda qaldı. Azərbaycan isə bir neçə həftə əvvəl ABŞ-la münasibətlərdə "yenidən yükləmə" etməyə başlayıb; strateji tərəfdaşlığa doğru mühüm addım atılıb. Bu məqamda ŞƏT üzvlüyünə qəbul olunmaq bəlkə də Vaşinqtonla dialoqa tərs təsir ola bilərdi. ABŞ-la münasibətlərin yenidən - faktik olaraq sıfırdan qurulmasını başa çatdırmaq isə Azərbaycan üçün çox önəmlidir. Bu arada Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi də Bakıya gəlmişdi; bu istiqamətdə də əlaqələrin gücləndirilməsi ayrıca əhəmiyyətlidir. Biz tez-yez eşidirik: "Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında körpüdür", yaxud deyirlər: "Azərbaycan Şərqin Qərbə və əksinə giriş qapısıdır". Biz nə qədər Şərqin pozitiv ənənələrinə bağlı qalmaqlan yanaşı, bir o qədər də (bəlkə daha çox) Qərbin üstün dəyərlərinə də layiq cəmiyyətik. Ötən əsrin əvvəlində müsəlman şərqində ilk demokratik, çoxpartiyalı respublika qurduğumuzla haqlı olaraq öyünürük. Bəs bu yeni, fərqli - proqressiv paradiqmanı biz hardan əxz etmişdik?! Təbii ki, Qərbdən. Ona görə Şərqə doğru istiqamətlənəndə Qərblə bağımızı da kəsməyəcəyik.
Heç bir Hindistanın bizi "xilas etməsinə" ehtiyac olmadan öz yolumuzu gedəcəyik. O qədər!
