Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qərarı mülkiyyət hüququnun toxunulmazlığı ilə bağlı ciddi suallar doğurur
Azərbaycanda mülkiyyət hüququnun toxunulmazlığı prinsipi növbəti dəfə ciddi hüquqi müzakirə mövzusuna çevrilib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 17 oktyabr 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə Həsənov Xalid Xaliq oğlunun adına dövlət qeydiyyatından keçmiş və çıxarışla təsdiqlənmiş mənzil faktiki olaraq onun əlindən alınaraq Baxışova Nüşabə Şahbaz qızının xeyrinə verilib.
Halbuki mübahisə predmeti olan mənzil üzrə qanuni mülkiyyət hüququ hazırda da rəsmi qaydada Həsənov Xaliq Xaliq oğlu-nun adına qeydiyyatdadır və qüvvədədir.
Mübahisənin əsası: Cinayət hökmü ilə etibarsızlığı müəyyən edilmiş müqavilə
İddiaçı Baxışova Nüşabə Şahbaz qızı tələblərini 27 mart 2015-ci il tarixdə “Qarabağ Səyyar İnşaat” MMC ilə bağlandığı iddia edilən müqavilə ilə əsaslandırır. Lakin həmin müqaviləni bağlayan MMC-nin direktoru Telman Səlimov sonradan məhz bu bina üzrə mənzilləri qanunsuz satdığına görə ağır dələduzluq cinayətinə görə məhkum edilib.
Qüvvəyə minmiş cinayət hökmü ilə açıq şəkildə müəyyən olunub ki, “Qarabağ Səyyar İnşaat” MMC-nin və onun rəhbərinin həmin binada hər hansı mülkiyyət və ya sərəncam hüququ olmayıb. Başqa sözlə, müqavilə bağlayan tərəf səlahiyyətsiz olub və hüquqi baxımdan həmin əmlak üzərində heç bir hüquqa malik olmayıb.
Buna baxmayaraq, apellyasiya instansiyası cinayət işi üzrə qüvvəyə minmiş hökmü, müqaviləni bağlayan tərəfin səlahiyyətsiz olmasını və ən əsası, real mülkiyyətçi olan Həsənov Xalid Xaliq oğlunun çıxarışla təsdiqlənmiş hüququnu lazımi hüquqi qiymətləndirmədən kənarda qoyub.
Konstitusion hüquqa ziddiyyət iddiası
Nəticədə iddiaçı, hüquqi baxımdan etibarsız sayılan və heç vaxt real mülkiyyət hüququ yaratmayan müqaviləyə əsaslanaraq, dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçmiş mülkiyyətçidən üstün vəziyyətə gətirilib.
Bu yanaşma Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsində təsbit olunmuş mülkiyyət hüququnun toxunulmazlığı prinsipinə zidd olaraq qiymətləndirilir. Konstitusiyaya əsasən, mülkiyyət hüququ dövlət tərəfindən qorunur və qanunsuz olaraq heç kəs mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz.
Hüquqşünasların fikrincə, dövlət qeydiyyatı və çıxarış institutu hüquqi sabitliyin əsas dayaqlarından biridir. Əgər çıxarışı olan qanuni mülkiyyətçi məhkəmə qərarı ilə öz əmlakından məhrum edilirsə, bu, gələcəkdə digər vətəndaşlar üçün də ciddi risk yarada bilər.
Hüquqi sabitlik və ictimai inam məsələsi
Məsələ artıq iki şəxs arasında mübahisə çərçivəsindən çıxaraq daha geniş ictimai əhəmiyyət kəsb edir. Sual açıq qalır: əgər dövlət qeydiyyatına və çıxarışa əsaslanan mülkiyyət hüququ məhkəmə qərarı ilə aradan qaldırıla bilirsə, vətəndaşların daşınmaz əmlak bazarına və hüquqi sistemə inamı necə qorunacaq?
Belə presedent hüquqi sabitliyi və əmlak dövriyyəsinin təhlükəsizliyini sarsıda, investisiya mühitinə mənfi təsir göstərə bilər.
İş Ali Məhkəmədədir
Hazırda iş Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının icraatındadır. Kassasiya şikayətinə hakim Elşad Şamayev baxacaq.
Tərəflər və ictimaiyyət bu iş üzrə qanunun aliliyinə, ədalət və hüquqi təhlükəsizlik prinsipinə əsaslanan obyektiv qərar gözləyir. Ümid edilir ki, Ali Məhkəmə məsələyə formal yanaşmayacaq, hüququn mahiyyətini əsas götürəcək və cinayət yolu ilə bağlanmış saxta müqavilələrin hüquqi nəticə doğura bilməyəcəyini bir daha təsdiqləyəcək.
Bu iş təkcə bir mənzil mübahisəsi deyil — bu, Azərbaycanda mülkiyyət hüququnun sabahı ilə bağlı ciddi sınaqdır.

"DİA-AZ"