Hökumət haqlıdırmı, yaxud qiymətlər əslində necə olmalıdır? - TƏHLİL
Tarix: 2-03-2015, 16:24 | Çap et
Son günlər belə fikirlərə tez-tez rast gəlirik ki, hökumətin inzibati yollarla qiymət artımının qarşısını almaq cəhdi a) effektsizdir və b) qiymətin yaranmasının azad bazar prinsiplərinə ziddir. Gəlin baxaq, doğrudan da belədirmi? Və hökumət qiymət artımının qarşısını inzibati yollarla almaqda haqlıdırmı?
Biz kütləvi istehlak, ilk növbədə də ərzaq məhsullarını haradan alırıq? Ölkəmizin əsas ticarət tərəfdaşları bunlardır: Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, İran, Gürcüstan, Avropa Birliyi. Gəlin, son iki ildə bu ölkələrdə valyutaların dəyişməsi qrafikinə nəzər salaq.
Başa düşmək lazımdır ki, əgər istənilən ölkənin milli valyutası xarici valyutanın (bu halda ABŞ dollarının) qarşısında zəifləyirsə, məhsulun dollar ekvivalentində qiyməti də düşür. Beləliklə:
Avro 2013-2014-cü illərdə 18,5% zəifləyib:
Rubl dollar qarşısında 116% zəifləyib:
Türkiyə lirəsi 37% zəifləyib:
İran riyalı 100%-dən çox düşüb:
Gürcü larisi 33% enib:
Ukraynada qrivna 350% zəifləyib:
Aydındır ki, milli valyutanın düşməsi qiymətlərin qalxması ilə müşahidə olunur. Ona görə də, həmin ölkələrdəki infliyasiyanı analiz edək:
Avropa Birliyi – 2013: +0,99% , 2014: -0,08%. Kobud şəkildə cəmləsək, 2 ildə +0,91%
Türkiyə - 2013: +8,17, 2014: +9,8%. Bir yerdə +17,97%
Ukrayna - 2013: +0,50%, 2014: +24,87%. Bir yerdə: +25,37%
İran – 2013: +28,10%, 2014: 38,4%. Bir yerdə +66,50%
Gürcüstan – 2013: -0,50%, 2014: +2,9%. Bir yerdə +2,4%
Rusiya – 2013: +6,5%, 2014: +11,36%. Bir yerdə +17,86%
İndi isə iki il ərzində qiymətlərin dollarla dəyişməsini hesablayaq. Bunun üçün kursun dəyişməsinin faiz göstəricisindən infliyasiyanı çıxaq. Məlum olur ki, həmin ölkələrdə qiymətlər dollar ekvivalenti ilə bu qədər dəyişiblər:
Avropa Birliyi: -18,5+0,91= -17,59%
(Yəni AB ölkələrinin məhsulları dollar ekvivalenti ilə 17,59% ucuzlaşıblar)
Rusiya: -116+17,86=-98,14%
Türkiyə: -37+17,97=-19,03%
Gürcüstan: -33% +2,4=-30,6%
Ukrayna: -350+25,37=-324%
Beləliklə, məlum olur ki, son iki ildə Azərbaycana gətirilən məhsulların qiymətləri davamlı olaraq ucuzlaşıb. Bəs bütün bu müddətdə Azərbaycanın özündə həmin malların qiyməti düşübmü? Sual, təəssüf ki, ritorikdir...
Deməli, həmin məhsulları Azərbaycana gətirən şirkətlər manatın sabit qaldığı dövr ərzində AB-dən gələn mallarda 17,59%-dən başlayaraq, Ukraynadan gələn mallarda 324%-ə qədər əlavə marja əldə ediblər (yəni xeyir götürüblər).
İndi, manat 34% düşəndən sonra bu marja azalıb, amma yenə də Rusiyadan, Ukraynadan, İrandan gələn məhsullar üçün mənfi olmayıb. Yəni sırf iqtisadi nöqteyi-nəzərdən bu ölkələrdən gətirilən malların qiyməti qalxmamalıdır!
Qiymət artımı AB-dən gələn mallarda maksimum +16,41%, Türkiyədən gələn mallarda maksimum +14,97%, Gürcüstandan gələn mallarda maksimum +3,4% ola bilər. Yəni 34% bahalaşma haqqında hətta nəzəri olaraq belə, danışmaq mümkün deyil.
Demək, hökumət inzibati yolla qiymət artımının qarşısını almaqda tamamilə haqlıdır. Və hətta sosial ədaləti ayaq altına atan möhtəkirlərlə daha amansız mübarizə aparsa, yenə də haqlı olacaq!
AzVision.az
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • “ABŞ-la danışıqlara diplomat yox, raket göndərin” - İranlı deputat
Bu gün, 17:16 |
|
|
|
| • Kamal Kılıçdaroğlu rəsmən CHP sədri oldu
Bu gün, 17:09 |
|
|
|
| • “Qarabağ klanı” və Rusiya casusları birləşdi - PAŞİNYANA QARŞI...
Bu gün, 17:07 |
|
|
|
| • Dövlət Agentliyi eyni ünvanda yerləşən iki şirkətə QADAĞA QOYDU - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 17:00 |
|
|
|
| • Qarabağda minalardan təmizlənməmiş qəbirstanlıq demək olar qalmayıb - Asəf Quliyev
Bu gün, 16:47 |
|
|
|
| • Karapetyandan Moskvanı narahat edən AÇIQLAMA
Bu gün, 16:42 |
|
|
|
| • "PAŞA Bank"ın səhmdarlarının yığıncağı keçiriləcək
Bu gün, 16:40 |
|
|
|
| • "Düşünün, analiz edin, empatiya hissiniz olsun..." - ÇAĞIRIŞ
Bu gün, 16:34 |
|
|
|
| • ABŞ və İran sülhlə bağlı razılığa gəldi – “Al-Arabiya”
Bu gün, 16:29 |
|
|
|
| • Ermənistan vətəndaş müharibəsinə doğru gedir - Tərəflər bir-birinin qanına susayıb
Bu gün, 16:28 |
|
|
|
| • Nazirlik aqrar sektoru MƏHV EDİB - Ölkədə məhsul qıtlığı yaranacaq, qiymətlər bahalaşacaq
Bu gün, 16:26 |
|
|
|
| • Anar Əsədliyə hökm oxundu - 4 il 6 ay müddətinə ...
Bu gün, 16:18 |
|
|
|
| • Ermənistan Moskvadan qopur: Kreml panikadadır, amma artıq gecdir - AKTUAL
Bu gün, 16:15 |
|
|
|
| • Nazilə Səfərli peşman oldu: - “Məni bağışlayın”
Bu gün, 15:05 |
|
|
|
| • AzTV “Məhməd: Fəthlər Sultanı”nın dublyajı üçün 8 nəfərə 36,6 min ödəyəcək - DETALLAR
Bu gün, 15:00 |
|
|
|
| • Lətifənin Aygün Kazımovaya həsr etdiyi məşhur klipi - Video
Bu gün, 14:59 |
|
|
|
| • Son bir ildə 19 tender udan şirkət sənədləri saxtalaşdırırmış - İLGİNC
Bu gün, 14:55 |
|
|
|
| • Pərdəarxası qiyamət planı masada – Pakistanın rəsmi elçisi təcili İrana getdi
Bu gün, 14:49 |
|
|
|
| • Böyük Britaniya səfiri Azərbaycanı tərk edir
Bu gün, 14:39 |
|
|
|
| • Türkiyədə baş verənlər... - ŞƏRH
Bu gün, 13:20 |
|
|
|
| • BU NƏDİ BELƏ: KOBİA-nın 38 minlik tenderini öz təlimçisi uddu - AY MAŞALLAH...
Bu gün, 13:12 |
|
|
|
| • Novella Cəfəroğludan Kamal Abdullaya ETİRAZ - Onun öz universitetində...
Bu gün, 13:00 |
|
|
|
| • Azərbaycanlı iş adamı satdığı şirkəti geri almaq üçün qohumu ilə saxta boşanma təşkil edib - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 12:58 |
|
|
|
| • Eldar Əzizov Dubay haqqında... - FOTOLAR
Bu gün, 12:51 |
|
|
|
| • Azərbaycanda ətin qiyməti yenidən bahalaşacaq - SƏBƏB BUDUR
Bu gün, 12:42 |
|
|
|
| • Türkiyə NATO-nu narahat edən hərbi təlimlər keçirdi... -İSRAİL MEDİASI
Bu gün, 12:38 |
|
|
|
| • “Azərbaycan Dəmir Yolları”nın saytı çökdü
Bu gün, 12:33 |
|
|
|
| • Əməkdar artist canlı yayımda GÖZ YAŞI TÖKDÜ - “Bunun üçün vaxt istəyirəm”
Bu gün, 12:24 |
|
|
|
| • Ermənistan atom elektrik stansiyasını ABŞ texnologiyası ilə dəyişdirir - KİV
Bu gün, 12:22 |
|
|
|
| • 25 illik şirkətin rəhbərliyi yenidən seçiləcək
Bu gün, 12:17 |
|
|
|
| • Bakı-Tiflis-Bakı marşrutu: Bir gündə 1000-dən çox bilet satılıb - HƏLƏ DƏ...
Bu gün, 12:14 |
|
|
|
| • Moskva Ermənistanın seçki mənzərəsini yenidən formalaşdırmağa çalışır - Təzyiq praqmatikdir
Bu gün, 12:10 |
|
|
|
| • AzTV “Və ya”ya görə Qəşəm Nəcəfzadəyə 2 min 700 manat ödəyəcək - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 12:01 |
|
|
|
| • "Getsin işləsin, əziyyət çəksin, o da evə pul gətirsin də..: Lox-zadam mən?.." - KƏRAMƏT
Bu gün, 11:52 |
|
|
|
| • Ermənistandan növbəti təxribat – Paşinyan yüz minlərlə azərbaycanlının qayıdış mövzusunu qapatdı
Bu gün, 11:50 |
|
|
|
| • “17 il sonra eyni hərbi hissədə idi, bu dəfə əlində qələm yox, silah vardı” - ANIM
Bu gün, 11:49 |
|
|
|
| • İrəvanda "Zelenski" gərginliyi – Ermənistan baş naziri Kremlin tənqidlərinə sərt reaksiya verdi
Bu gün, 11:46 |
|
|
|
| • Balakənin həbsdə olan icra başçısı ilə bağlı yeni qərar verildi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 11:40 |
|
|
|
| • Cəsarətli siyasət - RƏY
Bu gün, 11:37 |
|
|
|
| • "Sədat Quliyev və adamları ailəmi öldürməklə hədələyirlər" – Asif Bayramov
Bu gün, 11:34 |
|
|
|
| • "Bir az da belə davam etsə, özümüz epidemiya mənbəyinə çevriləcəyik" - Naxçıvanda 120-yə yaxın əməkdaş gigiyenik problemlə üzləşib
Bu gün, 11:28 |
|
|
|
| • Hakim Elnur Nuriyevin əyilən HÖKMÜ: Cənab Prezident, iki dələduzu o XİLAS etdi... - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 11:25 |
|
|
|
| • “Uşaqlarımız Şəhidlər Xiyabanında yatanlardır... Necə yəni, uşaqpulu versəniz, onun atası işləməyəcək?”
Bu gün, 11:21 |
|
|
|
| • Naxçıvanın keçmiş naziri BÜDCƏ PULLARI İLƏ ÖLKƏDƏN QAÇIB - ŞOK FAKTLAR
Bu gün, 11:10 |
|
|
|
| • "Bank ötürmə etməkdən heç bir əsas olmadan imtina edir..." - GİLEY
Bu gün, 10:50 |
|
|
|
| • Qiymətlərin nəyə əsasən müəyyənləşdirildiyi araşdırılmalıdır - ÇAĞIRIŞ
Bu gün, 10:37 |
|
|
|
| • “44 günlük müharibədən sonra oruc tutdum, bir həftə nə çörək yedim, nə su içdim” - Paşinyan
Bu gün, 10:35 |
|
|
|
| • “Level Leasing” şirkətinin səhmdarları toplanır
Bu gün, 10:33 |
|
|
|
| • Böyük böhran qapıda: - Əgər avqusta qədər açılmasa...
Bu gün, 10:31 |
|
|
|
| • “Xətai Təchizat” ASC 2025-ci ili zərərlə başa vurub
Bu gün, 10:25 |
|
|
|
|
