ETN və MÜTDA-da mütəşəkkil büdcə talanı

"​Təhsil hər bir cəmiyyətin inkişafının təməl daşı, gələcəyə qoyulan ən böyük sərmayədir. Dövlət tərəfindən Elm və Təhsil Nazirliyinə (ETN), eləcə də Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinə (MÜTDA) ayrılan yüz milyonlarla manatlıq büdcə məhz bu gələcəyin inşasına xidmət etməlidir..." "DİA-AZ" xəbər verir ki, bunu özünün sosial şəbəkə hesabında təhsil eksperti Vüqar Məmmədov qeyd edib.

O daha sonra fikrini belə davam etdirir: "Lakin son illər təhsil sektorunda, xüsusən də adıçəkilən qurumların maliyyə idarəçiliyində müşahidə edilən kütləvi mənimsəmə halları bu ali məqsədə vurulan ən ağır zərbədir. Təəssüf ki, ayrılan vəsaitlərin təyinatı üzrə xərclənməməsi sadəcə təsadüfi və pərakəndə yeyinti deyil, xüsusi olaraq formalaşdırılmış, məqsədyönlü bir şəbəkə vasitəsilə həyata keçirilən ağır iqtisadi cinayətdir.

​Bu qanunsuzluqların ən qaranlıq tərəfi prosesin mütəşəkkil xarakter daşımasıdır. Belə ki, mənimsəmə halları əsasən ETN, MÜTDA və onların tabeliyində fəaliyyət göstərən Regional Təhsil İdarələrinin rəhbərliyinə yaxın olan şəxslər vasitəsilə icra edilir. Dövlət büdcəsindən məktəblərin təchizatı, təmiri və infrastrukturu üçün ayrılan milyonlarla manatlıq maliyyə vəsaitləri qeyri-şəffaf tenderlər, şişirdilmiş satınalmalar və saxta layihələr adı altında məhz həmin "etibarlı" şəxslərin şirkətlərinə yönləndirilir. Təhsil rəsmiləri regional idarələrdə qurduqları bu xüsusi şəbəkə hesabına dövlət vəsaitlərini asanlıqla şəxsi dövriyyələrinə cəlb edir, mövcud nəzarət mexanizmlərini isə formal şəkildə dövrədən çıxarırlar.

​Milyonlarla manatın bu cür əliəyri şəbəkələr tərəfindən talan edilməsinin ən acı fəsadlarını isə bilavasitə müəllimlər və şagirdlər yaşayır. Büdcədən nəhəng vəsaitlərin ayrılmasına baxmayaraq, əksər regionlarda və hətta paytaxt məktəblərində hələ də ibtidai şəraitin, istilik sistemlərinin, müasir laboratoriyaların və zəruri texnoloji avadanlıqların çatışmazlığı acınacaqlı mənzərə yaradır. ETN və MÜTDA-ya yaxın şəxslərin cibinə axan hər bir milyon şagirdin keyfiyyətli təhsil almaq imkanından, müəllimin isə normal iş şəraitindən oğurlanmış hüququdur. Bu kəskin ədalətsizlik cəmiyyətdə təhsil sisteminə və idarəetməyə olan etimadı dərindən sarsıdır.

​Problemin kökündə həm də islahat adı altında aparılan struktur dəyişikliklərinin mahiyyət etibarilə bu kölgə iqtisadiyyatını dağıda bilməməsi dayanır. MÜTDA və Regional Təhsil İdarələri kimi yeni instansiyaların yaradılması idarəetməni mərkəzləşdirmək və şəffaflığı artırmaq məqsədi daşısa da, praktikada sadəcə mənimsəmə sxemlərinin daha da təkmilləşməsinə və eyni mərkəzləşmiş şəbəkənin inhisarına keçməsinə xidmət etmiş oldu. Əsl islahat qurumların adını və tabeliyini dəyişməklə deyil, bu korrupsiya zəncirini qırmaq, regional səviyyədə yuva salmış "yaxın şəxslər" şəbəkəsini ifşa etmək və müstəqil audit vasitəsilə mənimsənilən hər qəpiyin hesabını sormaqla mümkündür.

ETN və MÜTDA-nın mərkəzi və regional strukturlarında xüsusi şəbəkələr vasitəsilə büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsi ölkənin intellektual potensialına və milli təhlükəsizliyinə birbaşa təhdiddir. Dövlətin təhsil siyasətinin real uğur qazanması üçün bu qurumlarda kök salmış maliyyə cinayətlərinə, "tanış-biliş" prinsipi ilə işləyən tender şebəkələrinə dərhal son qoyulmalı, təqsirkarlar qanun qarşısında cavab verməlidir. Yalnız hüququn aliliyinin təmin edildiyi və idarəçiliyin mənfəətpərəstlərdən təmizləndiyi bir sistemdə dövlət büdcəsi məmurların və onların yaxınlarının zənginləşməsinə deyil, Azərbaycan gəncliyinin işıqlı gələcəyinə xidmət edə bilər".