Avropanın enerji nəhəngi Bakıdakı ofisini bağladı

“Uniper Global Commodities SE” Şirkətinin Azərbaycan Respublikasındakı nümayəndəliyi ləğv olunduğunu elan edib. Musavat.com xəbər verir ki, qurum kreditorlarun iki ay ərzində tələblərini Bakı şəhəri, Səbail rayonu, Nizami küçəsi, ev 96E, mənzil 19 ünvanına müraciət etmələrini bildirib.

Məlumat üçün bildirək ki, “Uniper SE” mərkəzi Almaniyanın Düsseldorf şəhərində yerləşən, illik dövriyyəsi on milyardlarla avro ilə ölçülən Avropanın ən nəhəng enerji və təbii qaz şirkətlərindən biridir. Şirkət Azərbaycanın energetika sektorunda və "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsində ən mühüm Avropa tərəfdaşlarındandır. Belə ki, 2013-cü ildə SOCAR ilə “Uniper” arasında imzalanmış 25 illik uzunmüddətli müqaviləyə əsasən, bu şirkət “Şahdəniz-2” yatağından Avropaya nəql olunan Azərbaycan qazının əsas alıcılarından biridir (illik təxminən 1.5 milyard kubmetr).

“Uniper”in Bakıdakı nümayəndəliyinin ləğv olunmasının arxasında duran əsas səbəb nədir? Bu, qlobal ofislərin ixtisarıdır, layihənin başa çatmasıdır, yoxsa başqa bir iqtisadi faktor var? Nümayəndəliyin bağlanması Azərbaycan üçün nə deməkdir?

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin rəhbəri Akif Nəsirli mövzu ilə bağlı Musavat.com-a fikrini bölüşüb: “Açıq mənbələrdə bu addımın konkret səbəbini rəsmi şəkildə izah edən bəyanat yoxdur, ona görə əvvəlcə bunu qeyd etmək vacibdir. Deyəcəklərim mövcud faktlara əsaslanan məntiqi təhlildir, rəsmi təsdiqlənmiş səbəb deyil.

Səbəb nə ola bilər? Qlobal restrukturizasiya ehtimalı ən inandırıcı görünür. “Uniper” 2022-ci ildə Rusiya qaz böhranı zamanı milyardlarla avroluq zərərlə üzləşib və Almaniya dövləti tərəfindən milliləşdirilib (dövlətin payı 99%-ə yaxındır). O vaxtdan bəri şirkət daimi xərc optimallaşdırma proqramı aparır. Hətta 2022-ci ildə baş ofisdəki iş sahəsinin yarısını bağladığı məlumdur. Bu kontekstdə kiçik, əməliyyat həcmi məhdud olan regional təmsilçilik ofislərinin bağlanması "böyük restrukturizasiya"nın bir hissəsi kimi tamamilə mümkündür və bu, adətən qlobal enerji şirkətlərində vaxtaşırı baş verən adi idarəetmə addımıdır.

İkinci, "nümayəndəlik" statusunun məhdudluğu. Vacib nüans budur ki, bağlanan qurum "Uniper Global Commodities SE"nin Bakıdakı nümayəndəliyi idi. Yəni, bu, tam hüquqlu ticarət və ya əməliyyat şirkəti deyil, əsasən əlaqələndirmə və təmsilçilik funksiyası daşıyan struktur idi. Bu tip nümayəndəliklərin bağlanması adətən əsas kommersiya müqaviləsinin (bu halda Şahdəniz-2 qaz təchizatı müqaviləsinin) ləğvi demək deyil. Çünki əsas alqı-satqı əməliyyatları birbaşa Düsseldorfdakı baş ofis səviyyəsində aparılır, yerli nümayəndəlik isə daha çox əlaqə, monitorinq və inzibati funksiya daşıyır.

Üçüncüsü layihənin öz təbiəti ilə bağlı ehtimaldır. Bir sıra enerji layihələrində fəaliyyət infrastrukturu tamamlandıqdan (yəni kəmərlər, ixrac sxemləri artıq işə düşdükdən) sonra tərəflər yerli təmsilçilik səviyyəsini yığcamlaşdıra bilirlər. Çünki əsas texniki-kommersiya iş prosesi artıq "rutin" rejiminə keçir və gündəlik yerli iş yükü azalır. Bunlarla yanaşı, daha geniş, narahatedici bir siqnal ola biləcəyi ehtimalını da tam istisna etmək olmaz. Məsələn, əgər 25 illik müqavilənin gələcək icrası ilə bağlı hər hansı yenidən baxma prosesi gedirsə. Amma bunu təsdiqləyəcək heç bir açıq mənbə yoxdur. Ona görə bu, sadəcə nəzəri ehtimal olaraq qalır".

İqtisadçı Azərbaycana təsirlərdən danışıb: “Birbaşa təsir məhduddur. Əsas strateji əlaqə SOCAR-“Uniper” arasındakı 25 illik təchizat müqaviləsi (illik ~1,5 milyard kubmetr qaz) – bu, dövlətlərarası və korporativ səviyyədə bağlanmış hüquqi öhdəlikdir və yerli təmsilçilik ofisinin bağlanmasından asılı deyil. Bu cür böyük enerji müqavilələri baş ofis səviyyəsində idarə olunur, yerli ofisin ləğvi avtomatik olaraq müqavilənin pozulması demək deyil.

Simvolik-imic tərəfi diqqətəlayiqdir. Bununla belə, Avropanın ən nəhəng enerji şirkətlərindən birinin Bakıda fiziki mövcudluğunu azaltması, Azərbaycanın Avropa enerji tərəfdaşları arasındakı görünürlüyü baxımından xoşagəlməz siqnaldır. Xüsusilə "Cənub Qaz Dəhlizi" kimi strateji layihənin Avropa üçün əhəmiyyətinin daim vurğulandığı bir dövrdə. Analoji vəziyyətlərdə tərəfdaş şirkətlərin yerli iştirakının azalması, uzunmüddətli dövrdə əlaqələrin intensivliyinin sual altına düşməsinə səbəb ola bilər.

Ən düzgün yanaşma budur ki, bu addımın Azərbaycan üçün real, uzunmüddətli əhəmiyyəti yalnız o zaman aydın olacaq ki, SOCAR və ya Energetika Nazirliyi tərəfindən bu barədə rəsmi izahat verilsin, ya da gələcək qaz nəqli statistikasında hər hansı dəyişiklik müşahidə olunsun. Hazırkı məlumat özlüyündə narahatlıq yaratmaqdan çox, izlənməli bir siqnal kimi qiymətləndirilməlidir".