Qəza, diplomatiya və nəticə: Azərbaycan istədiyini aldı

Xəbər verdiyimiz kimi “Azərbaycan Hava Yolları”na məxsus təyyarənin qəzaya uğraması ilə bağlı kompensasiya məsələsi üzrə mühüm razılıq əldə olunub.

Musavat.com xəbər verir ki, bu razılıq Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası prezidentlərinin Düşənbə şəhərində 9 oktyabr 2025-ci il tarixində keçirilən görüşü zamanı əldə olunmuş anlaşmaya əsaslanır.

Məlumata görə, tərəflər 25 dekabr 2024-cü il tarixində Rusiya hava məkanında baş vermiş insident nəticəsində Azərbaycan Hava Yolları (AZAL) şirkətinə məxsus “Embraer 190” tipli təyyarənin Aktau şəhəri yaxınlığında qəzaya uğraması ilə bağlı kompensasiya məsələsinin həlli üzrə razılığa gəliblər. Hadisənin hava hücumundan müdafiə sisteminin fəaliyyəti ilə bağlı olduğu qeyd olunur.

Qeyd edək ki, müasir dövrdə mülki aviasiya təhlükəsizliyi məsələləri beynəlxalq hüququn ən həssas istiqamətlərindən biridir. Belə hallarda dövlətlərin məsuliyyəti, xüsusilə hava məkanında baş verən insidentlər zamanı, beynəlxalq konvensiyalar və qaydalar çərçivəsində müəyyən edilir. Bu baxımdan baş vermiş qəza yalnız ikitərəfli məsələ deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik sisteminin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Ekspertlərin fikrincə, bu tip hadisələrdə əsas məsələ yalnız kompensasiyanın ödənilməsi deyil, eyni zamanda gələcəkdə oxşar halların qarşısının alınması üçün mexanizmlərin gücləndirilməsidir. Bu isə tərəflər arasında etimadın qorunması və institusional əməkdaşlığın davam etdirilməsi ilə mümkündür.

Azərbaycan dövlətinin prinsipial mövqeyi

Azərbaycan dövləti faciənin ilk anlarından etibarən qətiyyətli, prinsipial və dəyişməz mövqe sərgiləyib. Proses ölkə rəhbərliyinin birbaşa nəzarəti altında aparılıb və məsələnin həlli Prezident İlham Əliyev tərəfindən xüsusi diqqətdə saxlanılıb.

Rəsmi Bakı bu məsələni yalnız hüquqi prosedur kimi deyil, həm də milli ləyaqət və vətəndaş hüquqlarının qorunması məsələsi kimi dəyərləndirib. Azərbaycanın mövqeyinin əsasında üç əsas prinsip dayanıb:

• ədalətin bərpası
• məsuliyyətin təmin olunması
• tam şəffaflığın əldə edilməsi

Bu yanaşma nəticəsində Azərbaycan tərəfi beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq ardıcıl və sistemli diplomatik fəaliyyət həyata keçirib.

Təyyarə qəzasının səbəblərinin tam və obyektiv şəkildə araşdırılması əsas prioritet kimi müəyyən edilib. Hadisənin bütün detalları ilə araşdırılması, texniki və hüquqi aspektlərin dəqiqləşdirilməsi, həmçinin ictimaiyyətə dolğun məlumat verilməsi Azərbaycan tərəfinin əsas tələblərindən biri olub.

Eyni zamanda təqsirli tərəfin məsuliyyətinin birmənalı şəkildə müəyyən edilməsi və bunun hüquqi müstəvidə təsdiqlənməsi danışıqlar prosesində əsas şərt kimi irəli sürülüb. Bu yanaşma beynəlxalq praktika ilə də üst-üstə düşür və dövlətlərin məsuliyyət institutunun gücləndirilməsinə xidmət edir.

Əldə olunan razılaşma çərçivəsində formalaşdırılan kompensasiya mexanizmi yalnız hüquqi məsələ kimi deyil, həm də humanitar yanaşmanın nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Qəza nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərin taleyi daim diqqət mərkəzində saxlanılıb və onların hüquqlarının bərpası prioritet olub.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, belə hallarda kompensasiya yalnız maddi zərərin ödənilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Buraya mənəvi zərər, sosial təminat və ailələrin uzunmüddətli rifahının qorunması kimi amillər də daxildir. Bu baxımdan qəbul olunmuş mexanizm daha geniş və ədalətli yanaşmanı əks etdirir.

Bu razılıq Azərbaycan ilə Rusiya arasında mövcud dialoq çərçivəsində əldə olunub və ən mürəkkəb məsələlərin belə siyasi iradə əsasında həllinin mümkün olduğunu göstərir. Azərbaycan tərəfi heç bir mərhələdə öz prinsipial mövqeyindən geri çəkilməyərək milli maraqlarını qətiyyətlə qoruyub.

Nəticə etibarilə əldə olunmuş razılaşma Azərbaycanın diplomatik imkanlarının, siyasi qətiyyətinin və beynəlxalq arenada artan nüfuzunun göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Bu, həm də dövlətin öz vətəndaşlarının hüquqlarını ən yüksək səviyyədə müdafiə etmək iqtidarında olduğunu bir daha sübut edir.

AZAL təyyarə qəzası üzrə kompensasiya məsələsinin həlli yalnız konkret bir hadisənin nəticəsi deyil, həm də dövlət idarəçiliyinin effektivliyinin göstəricisidir. Azərbaycanın məsuliyyətli, qətiyyətli və konstruktiv yanaşması bu prosesdə həlledici rol oynayıb.

Əldə olunan nəticə göstərir ki, milli maraqların qorunması, beynəlxalq hüquqa sadiqlik və güclü siyasi iradə bir araya gəldikdə, ən mürəkkəb problemlərin belə ədalətli həllinə nail olmaq mümkündür.

Musavat.com