Azərbaycan üçün həm risk, həm də strateji fürsətlər...

"ABŞ-ın Venesuelaya hərbi müdaxiləsi və İranda etirazların artması son həftələrdə qlobal diqqət mərkəzində olan məsələlərdəndir. Bu hadisələr yalnız siyasi deyil, həm də iqtisadi mənada enerji bazarlarında qeyri-sabitliyi artıran ciddi faktorlar kimi çıxış edir. Venesuelada istehsalın azalması və İranda ixrac imkanlarının məhdudlaşması dünya neft təklifinə təzyiq göstərir, nəticədə qiymətlərdə dalğalanmalar yaranır və qlobal enerji bazarının stabilliyi pozulur. Bu böhranlar Azərbaycan iqtisadiyyatına da öz təsirini göstərir”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına danışan iqtisadçı Əli Səlimov qeyd edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı enerji sektoru ilə sıx bağlıdır və neft-qaz ixracı dövlət büdcəsinin gəlirlərində həlledici rol oynayır: “Bu baxımdan, Venesuela və İrandakı böhranlar birbaşa təsir göstərir. Qiymət dalğalanmaları büdcə gəlirlərinin həcmini dəyişir, ixrac planlarını çətinləşdirir və uzunmüddətli maliyyə proqnozlarını təsir altına alır. Eyni zamanda, region bazarında Azərbaycan neftinə olan tələb artaraq qısa müddətli gəlirlərə imkan yaratsa da, qiymətlərin qeyri-sabitliyi uzunmüddətli planlaşdırmada risklər yaradır. Enerji təhlükəsizliyi bu şəraitdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın ixrac həcmlərinin qorunması, enerji bazarının sabitliyinin təmin edilməsi və qiymət dalğalanmalarının idarə olunması strateji prioritetlərdən biridir”.

İqtisadçının fikrincə, Venesuela və İrandakı böhranlar göstərir ki, qlobal enerji bazarında qeyri-sabitlik yalnız maliyyə göstəricilərinə təsir etmir, həm də strateji qərarların qəbulu və investisiya planlaşdırmasını tələb edir.

Əli Səlimov hesab edir ki, dövlət gəlirlərinin qorunması və iqtisadi stabilliyin təmin olunması üçün bu faktorlar diqqətlə izlənməlidir: “İranın ixrac imkanlarının məhdudlaşması və Venesueladakı istehsalın azalması Azərbaycan məhsullarının region və beynəlxalq bazarlarda daha çox tələb görməsinə şərait yaradır. Bu isə strateji baxımdan ölkənin enerji mövqeyini gücləndirir və büdcə gəlirlərinin artırılması üçün imkanlar yaradır. Eyni zamanda, qiymət dalğalanmaları qısa müddətli risklər daşısa da, strateji planlaşdırma və diversifikasiya ilə bu riskləri idarə etmək mümkündür.

Azərbaycannın enerji sektorunda diversifikasiya və qeyri-neft sahələrinə investisiya siyasəti bu şəraitdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kənd təsərrüfatı, turizm və informasiya texnologiyaları sahələrinə yönəlik addımlar, enerji bazarındakı dalğalanmalar olsa belə ölkənin iqtisadi stabilliyini qorumağa imkan verir. Strateji planlaşdırma və bazar monitorinqi uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığın təmin edilməsində kritik rol oynayır”.

Əli Səlimov vurğulayıb ki, qlobal enerji bazarında qeyri-sabitliyin davam etməsi Azərbaycan üçün həm risk, həm də strateji fürsətlər yaradır: “Qiymət dalğalanmaları və ixrac imkanlarının dəyişməsi dövlət büdcəsinə birbaşa təsir göstərir, lakin eyni zamanda region bazarında Azərbaycanın mövqeyi güclənir. Strateji baxımdan, qlobal böhranlar fonunda investisiya planlarının və ixrac strategiyasının çevik olması vacibdir. Bu yanaşma həm enerji təhlükəsizliyini təmin edir, həm də iqtisadi dayanıqlığı qoruyur. Belə ki, enerji sektoruna fokuslanmaq, qiymət dalğalanmalarını idarə etmək və strateji investisiyalara üstünlük vermək ölkənin iqtisadi sabitliyini qorumaq və gələcək böhranların təsirini minimuma endirmək üçün əsas amillərdir.

Ümumilikdə, beynəlxalq enerji bazarındakı qeyri-sabitlik və qlobal böhranlar Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. Enerji sektoruna fokuslanmaq, qiymət dalğalanmalarını idarə etmək və strateji diversifikasiyaya üstünlük vermək ölkənin iqtisadi stabilliyini qorumaq və uzunmüddətli dayanıqlığı təmin etmək üçün əsas vasitələrdir”.

İqtisadçının fikrincə, Azərbaycan üçün əsas çağırış qlobal böhran fonunda enerji və iqtisadi siyasətini çevik saxlamaq, riskləri idarə etmək və gələcəkdə potensial böhranların təsirini minimuma endirməkdir.