Vaşinqton artıq Cənubi Qafqaza əvvəlki prizmadan baxmır

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev iyulun 7-də ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvü, Avropa və Regional Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı üzrə Alt Komitəsinin sədri, senator Stiv Deynsi qəbul edib.

Prezident İlham Əliyev Donald Trampın ikinci dəfə ABŞ Prezidenti seçilməsindən sonra əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimada əsaslanan ikitərəfli münasibətlərimizin uğurla inkişaf etdiyini vurğulayaraq, əlaqələrimizin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini və bunun ölkələrimiz, eyni zamanda, region üçün çox önəmli olduğunu dedi. Dövlət başçısı ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfərini məmnunluqla xatırladı, həmin səfər zamanı “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası”nın imzalanmasının ikitərəfli əlaqələrimizin genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətinə toxundu.

Prezident İlham Əliyev Donald Trampla şəxsi münasibətlərinin də yüksək səviyyədə olduğunu deyərək, Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh gündəliyinin irəli aparılmasında onun xüsusi rol oynadığını vurğuladı.

Stiv Deynsin ölkəmizə son səfərindən sonra tarixi hadisələrin baş verdiyini qeyd edən dövlət başçısı Azərbaycan-ABŞ əlaqələrinin inkişafı istiqamətində göstərdiyi səylərə görə qonağa təşəkkürünü bildirdi.

Senator Stiv Deyns də öz növbəsində son dövrlərdə ölkələrimiz arasında münasibətlərin uğurla inkişaf etdiyini dedi, Azərbaycan Prezidentinin ötən ilin avqustunda Vaşinqtona səfərinin əlamətdar hadisə olduğunu vurğuladı. Qonaq, eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın geosiyasi səviyyədə mühüm rolunu qeyd etdi. Stiv Deyns Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sülh gündəliyi ilə əlaqədar nümayiş etdirdiyi liderliyə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını bildirdi.

Söhbət zamanı TRIPP dəhlizinin regional nəqliyyat bağlantıları baxımından əhəmiyyəti vurğulandı, Azərbaycanla ABŞ Senatı arasında dialoqun möhkəmləndirilməsi və tərəfdaşlığın perspektivləri ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıldı.

Siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu "Sherg.az"a deyib ki, ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsinin nüfuzulu üzvü, Avropa və Regional Təhlükəsizlik Əməkdaşlığı üzrə Alt Komitənin sədri Stiv Deynsin Bakıya səfəri diplomatik təqvimdə adi hadisə sayıla bilməz:

“Bu səfər həm Vaşinqtonun Cənubi Qafqaza yanaşmasında baş verən dəyişiklikləri, həm də Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin yeni keyfiyyət mərhələsinə keçməsinin növbəti siyasi təsdiqi kimi dəyərləndirilməlidir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin senatoru qəbul edən zaman səsləndirdiyi mesajlar göstərir ki, Bakı ilə Vaşinqton arasında dialoq artıq yalnız enerji, təhlükəsizlik və regional sabitlik məsələləri ilə məhdudlaşmır. Münasibətlər gettdikcə daha geniş geosiyasi gündəliyi əhatə edən strateji əməkdaşlıq modelinə çevrilir. İlham Əliyevin Donald Trampın ikinci prezidentlik dövründə Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad əsasında uğurla inkişaf etdiyini vurğulaması da təsadüfü deyil. Bu bəyanat iki ölkə arasında son aylarda formalaşan siyasi dinamikanın mahiyyətini açıq şəkildə ifadə edir. Əslində, Vaşinqton artıq Cənubi Qafqaza əvvəlki prizmadan baxmır. Region yalnız təhlükəsizlik problemi deyil, Avropa logistikasının, enerji marşrutlarının, regional bağlantıların və yeni iqtisadi dəhlizlərin kəsişdiyi strateji məkan kimi dəyərləndirilir. Bu yeni baxışda Azərbaycan əsas tərəfdaşlardan biri deyil, əsas geosiyasi dayaqlardan birinə çevrilir. Prezident İlham Əliyevin münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulaması məhz bu dəyişən geosiyasi reallığın ifadəsidir”.

Analitik söyləyib ki, görüş zamanı İlham Əliyev Donald Trampla şəxsi münasibətlərinin yüksək səviyyədə olduğunu xüsusi qeyd edib:

“ Müasir beynəlxalq siyasətdə liderlər arasında formalaşan şəxsi etimad çox vaxt klassik diplomatik mexanizmlərdən daha effektiv və daha sürətli nəticələr verir. Vaşinqton administrasiyasının qərar qəbul etmə mexanizmlərində siyasi etimad amili getdikcə daha böyük rol oynamağa başlayır. Bu baxımdan Bakı ilə Vaşinqton arasında yalnız institusional deyil, həm də liderlər səviyyəsində qarşılıqlı etimadın mövcudluğu strateji tərəfdaşlığın dayanıqlığını artıran mühüm amildir. Prezident İlham Əliyevin Donald Trampın Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh prosesinin irəli aparılmasındakı xüsusi rolunu vurğulaması da ciddi siyasi mesajdır. Bu bəyanat göstərir ki, Vaşinqton artıq regiondakı proseslərdə Azərbaycanın təqdim etdiyi siyasi gündəliyi daha yaxından qəbul edir. Son illərdə Azərbaycanın yaratdığı yeni regional reallıq beynəlxalq aktorların mövqelərinə də təsir göstərir. Artıq regionun gələcəyi keçmiş münaqişə modelindən deyil, nəqliyyat, iqtisadi inteqrasiya və təhlükəsizlik əməkdaşlığı prizmasından dəyərləndirilir. Sadalanan amillər isə ölkəmizin diplomatik təşəbbüslərinin beynəlxalq legitimliyini daha da gücləndirir”.

E.Alıoğlu vurğulayıb ki, görüş zamanı TRIPP dəhlizinin xüsusi vurğulanması təsadüfi deyil:

“Son illərdə qlobal iqtisadiyyatın əsas prioritetlərindən biri alternativ logistika marşrutlarının yaradılmasıdır. Enerji daşıyıcıları ilə yanaşı, məlumat axınları, rəqəmsal infrastruktur, yüksək texnologiyalar və beynəlxalq ticarət yeni nəqliyyat arteriyalarından asılı vəziyyətə gəlir. Ölkəmiz artıq yalnız Şərqlə Qərbi birləşdirən tranzit ölkəsi deyil. O, Avrasiyanın yeni bağlantı sisteminin əsas mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Vaşinqtonun Orta Dəhlizə maraq göstərməsi regionda yalnız siyasi deyil, həm də iqtisadi və texnoloji iştirakını genişləndirmək niyyətindən xəbər verir. Həmçinin Stiv Deyns Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətinin artmasını xüsüsi olaraq vurğulayıb. Bu ifadə sadəcə dimlomatik kompliment deyil. ABŞ senatında təmsil olunan siyasətçinin belə bir bəyanat verməsi Vaşinqtonun Azərbaycanın regional roluna verdiyi strateji dəyərin göstəricisidir. Bu görüş bir daha göstərdi ki, Bakı ilə Vaşinqton arasındakı münasibətlər artıq iqtisadi əməkdaşlıq mərhələsini geridə qoyub. Enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik, nəqliyyat dəhlizləri, rəqəmsal infrastruktur, siyasi dialoq və parlament diplomatiyası vahid strateji gündəmdə birləşib. Ölkəmizin artan beynəlxalq nüfuzu, Prezident İlham Əliyevin ardıcıl və praqmatik xarici siyasəti, eləcə də ABŞ administrasiyası ilə formalaşan qarşılıqlı etimad münasibətləri Cənubi Qafqazın geosiyasi mənzərəsini dəyişən əsas amillərdən birinə çevrilib. Bakı artıq hadisələrin izləyicisi deyil, Azərbaycan regional proseslərin istiqamətini müəyyənləşdirən, yeni əməkdaşlıq platformaları yaradan və qloal güclərin strateji hesablamalarında mühüm yer tutan dövlətdir. Məhz bunlara görə də sözügedən səfər Vaşinqtonun Azərbaycana münasibətində formalaşan yeni strateji baxışın, qarşılıqlı etimada əsaslanan tərəfdaşlığın və uzunmüddətli geosiyasi əməkdaşlığın növbəti siyasi təsdiqi kimi qəbul edilməlidir”.