Avropa İttifaqının (Aİ) xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallas İttifaqa üzv ölkələrin xarici işlər nazirlərinin dekabrın 15-də keçirilən iclasında Ermənistanı müzakirə edəcəklərini açıqlayıb.
“Gələn il Ermənistanda seçkilər keçiriləcək. Bu gün həmin məsələ ilə bağlı İrəvana necə kömək göstərə biləcəyimizi müzakirə edəcəyik. Ermənistan xarici müdaxilələrin qarşısının alınması mövzusunda bizdən kömək istəyib”, – Kallas bildirib.
Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın Ermənistandakı seçkilərlə bağlı açıqlaması sıradan diplomatik bəyanat deyil. Bu, həm zamanlama baxımından, həm də məzmun etibarilə Aİ-nin Cənubi Qafqazda artan geosiyasi narahatlıqlarının açıq ifadəsidir. Onuda deyim ki, K.Kallas daha öncə də 2026-cı ildə Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində Rusiyanın bu ölkədə dezinformasiya kampaniyasını gücləndirdiyini iddia etmişdi. Kallas faktiki olaraq etiraf edir ki, Ermənistan qarşıdan gələn seçkilər ərəfəsində xarici müdaxilə riskini real təhlükə kimi görür.
Prinsip etibarilə, Kallasın narahatlığı əsaslıdır. Rusiya son zamanlar Ermənistanda baş nazir Nikol Paşinyan hakimiyyətinin Qərbə doğru meyillənən siyasətindən ciddi şəkildə narazıdır. Paşinyanın Avropa İttifaqı ilə siyasi yaxınlaşmanı dərinləşdirməsi, təhlükəsizlik məsələlərində Moskvanın rolunu açıq şəkildə sorğulaması və ən əsası, Ermənistanda kilsə və müxalifət dairələrinə qarşı atdığı addımlar Kreml tərəfindən Cənubi Qafqazdakı ənənəvi təsir mexanizmlərinə zərbə kimi qəbul edilir. Rusiya üçün Ermənistan təkcə müttəfiq deyil, həm də regionda son dayaq nöqtələrindən biridir. Bu dayağın zəifləməsi isə Kremlin strateji planlarını alt-üst edir.
Moskvanın seçkiöncəsi və sonra planı
Bu baxımdan, Rusiyanın seçkilərə müdaxilə ehtimalı kifayət qədər yüksəkdir. İlk mərhələdə Moskvanın məqsədi özünə loyal siyasi qüvvələrin hakimiyyətə gəlməsini təmin etmək olacaq. Bu mümkün olmasa, daha tanış ssenari işə düşə bilər: seçki sonrası proseslərin legitimliyini şübhə altına almaq, kütləvi etirazları stimullaşdırmaq və ölkə daxilində siyasi xaos yaratmaq. Belə bir model Rusiya üçün yeni deyil və postsovet məkanında dəfələrlə sınaqdan çıxarılıb.
Məhz bu kontekstdə Avropa İttifaqının Ermənistana dəstəyini artırmaq istəyi anlaşılandır. Çünki hazırkı mərhələdə Paşinyanın hakimiyyətdə qalması təkcə Ermənistan üçün deyil, həm də Aİ, Türkiyə və Azərbaycan üçün daha sərfəli hesab olunur. Paşinyanın qələbəsi onun daxili siyasi mövqelərini gücləndirəcək. Bu, bir neçə istiqamətdə konkret nəticələr verə bilər:
1.Türkiyə ilə normallaşma prosesinin sürətlənməsi;
2.Avropa İttifaqı ilə inteqrasiyanın dərinləşməsi;
3.Azərbaycanla danışıqların davam etdirilməsi, hətta sülh sazişinin imzalanması perspektivi.
Sadalananların reallaşması Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı ənənəvi regional siyasətinin faktiki olaraq iflasa uğraması deməkdir. Moskva məhz bu səbəbdən prosesə müdaxilə etməyə çalışacaq. Kaya Kallasın açıqlaması da əslində mövcud reallığın Avropa səviyyəsində qəbul edildiyini göstərir. Aİ anlayır ki, Ermənistanda seçkilərin taleyi təkcə bir ölkənin daxili məsələsi deyil, bütövlükdə regionun geosiyasi istiqamətini müəyyənləşdirəcək əsas faktorlardan biridir.
Fikrimcə, Kallasın mövqeyi sadəcə ehtiyatlı xəbərdarlıq deyil, Rusiyanın mümkün təsir cəhdlərinə qarşı qabaqlayıcı siyasi mesajdır. Avropa İttifaqının Ermənistana dəstəyi 2026-cı ildə daha da artacaq.
Turan-Rzayev
