Paşinyan ilk ciddi sınaqla üz-üzə... - "Bu addımı onu..."
Tarix: 11-09-2024, 09:59 | Çap et
Politoloq Natiq Miri Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin mövcud durumu və bunun ətrafındakı son gəlişmələrlə bağlı Teleqraf.com-un suallarını cavablandırıb.
Onunla müsahibəni təqdim edirik:
- Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan növbəti dəfə Azərbaycana təklif verdi ki, sülh müqaviləsini razılaşdırılmış maddələr üzrə imzalayaq. O, artıq sazişin 80 faizinin razılaşdırıldığını söylədi. Ermənistan rəhbərinin tez-tez gündəmə gətirdiyi bu “yeni təklif”i nəyə hesablanıb və proses bu formada gedə bilərmi?
- Paşinyanın təklifi həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün problemlər yarada bilər. Söhbət sülh sənədindən gedirsə, bu, imzalandıqdan sonra Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi və parlamentində təsdiqlənməlidir. Bununla bağlı Ermənistanın problemi var. Bilirsiniz ki, iki ölkə arasında sərhəd məsələsinin həlli ilə məşğul olan işçi qrupu var. Artıq bu qrup işlə bağlı əsasnaməni imzalayıb. Ermənistan hökuməti yenə də bununla bağlı məsuliyyəti bölüşmək üçün topu Konstitusiya Məhkəməsinə atdı. İndi məhkəmədən hansı qərarın gələcəyi bəlli deyil. Çünki bu sənəd təsdiqlənsə, Ermənistan Konstitusiyasına “zidd” olacaq. Çünki Ermənistan Konstitusiyasında istinad edilən Müstəqillik Aktında Azərbaycana qarşı ərazi iddiası var. Ermənistan sülh istəyirsə, bu əsassız iddiadan vaz keçməlidir, bunun üçün Konstitusiyanı dəyişməlidir.
Paralel olaraq, Ermənistan rəhbərliyi Qarabağa iddiasının olmadığını bəyan edir və bu, sülh müqaviləsi çərçivəsində müzakirə predmeti deyil. Əgər bu əsasnamə Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi və parlamentində təsdiqlənərsə, bu o deməkdir ki, İrəvan Qarabağın Azərbaycanın bir hissəsi olduğunu rəsmən tanıyır. Ona görə də bu, Paşinyan hökuməti üçün ilk test olacaq. Əgər Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi bu sənədi tanısa, bu o demək olacaq ki, bu, həm də sülh müqaviləsinin önünü açmaq üçündür. Yəni əvvəlcə bu məsələni həll etmək lazımdır.
Nikol Paşinyanın təklifinə gəlincə, müqaviləni bu şəkildə imzalamaq yox, razılaşdırılmış maddələri keçilmiş mərhələ kimi paraflamaq olar. Bu o demək deyil ki, konkret sənəd imzalarla təsdiqlənir. Sadəcə paraflanır və gələcək perspektivdə müzakirə ediləcək məsələlərə keçilir. Qalan məsələlər də razılaşdırıldıqdan sonra sülh müqaviləsi imzalanır. Bu gün Ermənistan buna hazır deyil. Çünki yeni Konstitusiyanın hazırlanması 2026-cı ilin dekabrına qərarlaşdırılıb. Bu da o deməkdir ki, 2027-ci ildən tez belə bir referendum keçirilməyəcək. Ona görə də, Paşinyanın dedikləri keçilmiş mərhələnin paraflanması kimi qəbul oluna bilər. Bundan sonra münasibətləri səmimi şəkildə tənzimləmək mümkün olarsa, bu, həm region, həm də iki dövlət adına qazanc olardı.
Ayrıca, Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin iki dövlətin başçısı və ya xarici işlər nazirlərinin yenidən Astanda görüşünün keçirilməsi ilə bağlı təklifi belə bir gəlişməyə aça bilər. Hətta ola bilsin ki, Rusiya da bu məsələnin içindədir. Çünki Paşinyan belə bir görüşün Rusiyada keçirilməsinə razılıq vermədi.
- Paşinyan bildirdi ki, müqavilənin 13 maddəsi razılaşdırılıb. Bundan öncə də demişdi ki, 17 maddədən 13-ü üzərində anlaşma əldə olunub, 4 məsələ isə açıq qalır. Söhbət hansı məsələlərdən gedir?
- Nikol Paşinyan ötən dəfə rəqəmləri səhv salmışdı, xarici işlər naziri Mirzoyan bunu düzəltdi, 16 bənddən 13-ü razılaşdırılıb, 3 məsələ qalır. Bunlardan birincisi, Ermənistan Konstitusiyasından Azərbaycana qarşı ərazi iddiasının çıxarılmasıdır. Ən problematik və əsas məsələ budur.
Digər məsələ, BMT-nin mandat verdiyi ATƏT-in Minsk qrupunun ləğv edilməsidir. Artıq buna lüzum yoxdur. Əslində Rusiya da bunun tərəfdarı kimi çıxış edir. Çünki Qərb-Rusiya qarşıdurması kontekstində belə bir qurumun fəaliyyəti absurddur. Qarabağ məsələsi həll olunmuşkən, Ermənistan rəhbərliyi buranın Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanımışkən, hansı vasitəçilik institutundan söhbət gedə bilər? Demək, bu, Ermənistanın siyasi və onun havadarlarının geosiyasi məqsədlərinə xidmət edən məsələ kimi gələcəyə saxlanılır. Hesab olunur ki, guya bu, Azərbaycana müəyyən təzyiq yaradan amildir. Doğru fikir deyil.
Üçüncüsü, sülh sənədində bir ştrix kimi kommunikasiyaların açılması, sərhədlərin müəyyənləşməsi prinsipləri, paralel olaraq, gələcəkdə problem yarada biləcək mövzuların yalnız diplomatik danışıqlar yolu ilə həll edilməsi məsələləri vurğulana bilər. Yəni hərbi məsələ istisna edilir. Əlbəttə, sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra bütün bunların hamısının önü açıq olacaq. Ayrıca, səmimi və özlərinin dedikləri kimi, müstəqil və suveren olsalar, sülh müqaviləsinin imzalanması üçün ən qısa müddətdə konstitusiyaya dəyişikliyin edilməsi yolları mövcuddur. Sadəcə bunun üçün ciddi siyasi iradəyə ehtiyac var.
- Sülh prosesi yeni vüsət alarkən, Ermənistanın radikal müxalifəti yaxın günlərdə Nikol Paşinyan hökumətinə qarşı itaətsizlik aksiyalarına başlayacağını bəyan edib. Revanşist hərəkatın başında yenə keşiş Baqrat Qalstanyan durub. Erməni radikallarının fəallığı İrəvanın qərarlarına təsir edə, yaxud Paşinyanı devirə biləcək qədər güclü ola bilərmi?
- Əgər belə bir ciddi maneə olsaydı, Paşinyan son açıqlamasında qətiyyətli olmazdı. Açıq şəkildə deyir ki, sənədi imzalamağa hazıram. Düzdür, bu, həm də Ermənistanın maraqlarını ifadə edən sənəddir, amma həmişə bu yöndəki mesajları daxildə müzakirələrə səbəb olub. Açığı, Ermənistan müxalifətinin Paşinyana qarşı ciddi ictimai rəy formalaşdıracağını düşünmürəm, bunun əlamətləri görünmür. Ermənistan hakimiyyətinin sülh istədiyi qənaətindəyəm. Çünki 2026-cı ildə keçiriləcək seçkilərdə Paşinyana qələbə gətirə biləcək iki məqam var. Bunlardan biri, Avropa Birliyinə inteqrasiyada ciddi irəliləyişin əldə olunması ilə bağlıdır. Söhbət Avropa Birliyi ilə Ermənistan arasında viza rejiminin liberallaşdırılması, Ermənistana üzvlük üçün namizəd statusunun verilməsi və üzvlük üçün referendumun keçirilməsi kimi məsələlərdən gedir.
İkinci məsələ sülhlə bağlıdır. Bunlar Paşinyanın 2021-ci ildə keçirilən erkən parlament seçkilərində ermənilərə verdiyi vədlərdir. Paşinyan bu iki məsələni etsə, bunları əllərində bayraq edib seçkilərə gedəcək. Buna görə də, onun sülh müqaviləsinə ehtiyacı var. Əlbəttə, Paşinyan bu sazişi həm də, mümkün olan yerə qədər özlərinin maraqları daxilində bağlamaq istəyir. Bunu edib-edə bilməyəcəyini zaman göstərəcək. Hər halda düşünürəm ki, Ermənistan rəhbərliyi bu yöndə irəliləyir.
Ermənistan cəmiyyətində də müxalifətə yönəlik fikir dəyişikliyini görmürəm, söhbət əksəriyyətdən gedir. Belə bir hal yoxdursa, hakimiyyəti devirmək kimi iddialar o qədər də ciddi deyil. Düzdür, radikalların təxribat törətmələri üçün potensialları var, amma bununla nəyisə dəyişmək çətindir. Bəli, təxribatlar ola bilər, çünki erməni cəmiyyəti həmişə terrorçu cəmiyyət olub. Ermənilərin yetişdirdiyi terrorçuların sayı kifayət qədərdir, onlar Ermənistanda yaşayırlar.
Aksiyalarda süni toqquşma zamanı bir neçə şəxsin öldürülərək məsuliyyətin Nikol Paşinyan hökumətinin üzərinə atılması kimi bir siyasət formalaşa bilər. Bu, hiss olunur. Revanşistlərin buna alternativləri yoxdur, çünki cəmiyyətdə nüfuzları çox aşağıdır. Başqa sözlə, belə təxribatlar ola bilər, buna görə də, həm Paşinyan hökuməti, həm də onun Qərbdəki havadarlarının mümkün gəlişmələrə hazırlıqlı olduqlarını düşünürəm.
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
• Amerika bununla bizim strateji tərəfdaşımız olmur - Badalyan
Bu gün, 10:39 |
|
|
|
• “Binokl diplomatiyası” bölgədə gərginlik yaradır - İndi də sərhədimizə FİLİN DİŞİSİ (ABŞ) gəlir...
Bu gün, 10:37 |
|
|
|
• Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzkar siyasətini ABŞ da öz qonşularına qarşı tətbiq edəcək? - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 10:29 |
|
|
|
• SOCAR-ın baş rəhbərliyinin rəsmi qazancında ARTIM OLUB - Sıravi işçilər isə...
Bu gün, 10:26 |
|
|
|
• Maliyyə nazirinin gec təyin olunmasının ölkəmizə FƏSADLARI - ARAŞDIRMA
Bu gün, 10:19 |
|
|
|
• ATƏT-in sədri kimi Bakı və İrəvan arasında dialoqu gücləndirməyə hazırıq - Finlandiya XİN
Bu gün, 10:15 |
|
|
|
• Zəngəzur uğrunda SAVAŞ... - Bakının marağında deyil, amma...
Bu gün, 10:07 |
|
|
|
• “Azərbaycan Dəmir Yolları”nda SAXTA DİPLOM QALMAQALI - DƏLİXANADIR, VALLAH...
Bu gün, 09:57 |
|
|
|
• ABŞ çətiri altında əzələ nümayişi? - ŞƏRH
Bu gün, 09:45 |
|
|
|
• "Həkimlər qeysəriyyə əməliyyatlarından milyonlar qazanırlar"
Bu gün, 09:43 |
|
|
|
• Burda müştəriyə sınıq malı satmırlar... SIRIYIRLAR... - GİLEY
Bu gün, 09:37 |
|
|
|
• `Kontakt Home` AÇIQ DƏLƏDUZLUQLA MƏŞĞULDUR... - Bunun başqa ADI YOXDUR...
Bu gün, 09:28 |
|
|
|
• “Azsığorta”nın rəhbərliyində təyinat olub - SİYAHI
Bu gün, 09:22 |
|
|
|
• Proses təhlükəli istiqamətə yönəldi: Zəngəzura girirlər - Görünəni odur ki...
Bu gün, 09:20 |
|
|
|
• Təhlükə var: İran ordusunu çağırmalıyıq – Geqamyan
Bu gün, 09:19 |
|
|
|
• Ailəyə əmək haqqı gətirən və ailəni dolandıran tək və ya yeganə şəxsdirsə... - Ekspert danışır...
Bu gün, 09:17 |
|
|
|
• 200 min dollara Bakıda kimi öldürmək istəyiblər? - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 09:11 |
|
|
|
• Azərbaycanda bu universitet üçün baytarlıq klinikası tikiləcək - 2 milyon manat ayrıldı
Bu gün, 09:10 |
|
|
|
• ABŞ kəşfiyyatçılarını sərhədə gətiririk: Bu, intihardır - Abovyan
Bu gün, 09:08 |
|
|
|
• İrəvan Bakı ilə vasitəçisiz danışıqlara məhkumdur - AKTUAL
Bu gün, 09:06 |
|
|
|
• Şəhid anası icra hakimiyyətindən narazıdır - MÜRACİƏT
Bu gün, 09:04 |
|
|
|
• “Eurohome”də büdcədən belə OĞURLAYIRLAR - BU NƏDİ BELƏ?..
Bu gün, 08:59 |
|
|
|
• “Neftqaztikinti” trestində NƏ İŞLƏR ÇEVRİLİR? - "Hüququmu açıq-aşkar pozmaqla..."
Bu gün, 08:53 |
|
|
|
• İcra başçıları bu sektordan kənarlaşdırılır... - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 08:47 |
|
|
|
• ADAU-da KİMLƏR BAZAR AÇIB? - YENİ İTTİHAMLAR...
Bu gün, 08:44 |
|
|
|
• XİN-dən ABŞ səfirliyinə TUTARLI REAKSİYA - "...daha çox siyasi maraqlara əsaslanır"
Bu gün, 08:39 |
|
|
|
• Tarix İnstitutu əməkdaşının məhkəməsində QALMAQAL - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 08:35 |
|
|
|
• "Vasif Talıbov gedəndə sevinmişdik..." - ÜRƏKAĞRIDAN MƏNZƏRƏ...
Bu gün, 08:31 |
|
|
|
• Moskva və Tehran qarşısında balans siyasəti effekt vermir - NƏ ETMƏLİ?
Bu gün, 07:33 |
|
|
|
• Nəzarət orqanı Gədəbəy İcra Hakimiyyətinin daha bir tenderini ləğv etdi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 07:28 |
|
|
|
• Ermənistandan ilin ilk sürprizi: Həlledici hadisələr olacaq - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 07:08 |
|
|
|
• "Vaşinqton Ermənistandan özünə yeni kalibrli Ukrayna və Gürcüstan yaratmağa başlayır" - FAKT BUDUR!
Bu gün, 06:24 |
|
|
|
• Cənubi Koreya Prezidenti həbs olunub - “Yonhap” agentliyi
Bu gün, 06:21 |
|
|
|
• İrəvana Zəngəzur mesajı və ya əvvəl sülh, sonra dəhliz - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 01:58 |
|
|
|
• ““Embrayer” Putinə görə adına niyə ləkə gətirsin?..” - HƏQİQƏTƏN DƏ...
Bu gün, 01:52 |
|
|
|
• Nazirlikdə 'Volqa' əməliyyatı: Dövlətdən 10 minlər “yeyən” maşını 3 minə satdılar - SƏNƏDLƏR
Bu gün, 01:48 |
|
|
|
• "Hər halda mənim uşaqlarımı və ailəmin gələcəyini siz məndən çox istəmirsiz..."
Bu gün, 01:38 |
|
|
|
• Paşinyan Xocalı cəlladlarını həbs etdirsə... - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 01:34 |
|
|
|
• Dövlət qurumu 493 minlik geyimləri - BU ŞİRKƏTDƏN ALDI
Bu gün, 00:05 |
|
|
|
• Azərbaycanda 24 illik nəqliyyat şirkəti - LƏĞV OLUNUR
Bu gün, 00:02 |
|
|
|
• ABŞ və Ermənistan strateji tərəfdaşlıq sazişi imzalayıb
Dünən, 23:23 |
|
|
|
• Ermənistanın delimitasiya komissiyasının tərkibində dəyişiklik - KİV
Dünən, 22:32 |
|
|
|
• Azərbaycan Atletika Federasiyasında yeni təyinatlar reallaşıb
Dünən, 22:11 |
|
|
|
• "3 aya yaxındır ki, təyinatımız verilmir..." - Nazirlik isə deyir ki...
Dünən, 19:02 |
|
|
|
• Təhsil Tələbə Krediti Fondunda NƏ İŞLƏR ÇEVRİLİR? - İLGİNC İDDİALAR
Dünən, 19:00 |
|
|
|
• Salam verməyən dostuna 14 bıçaq zərbəsi vurdu - İTTİHAM AKTI
Dünən, 18:21 |
|
|
|
• İşdən çıxarılan ginekoloq danışdı - "Sifarişli oyun idi"
Dünən, 18:16 |
|
|
|
• Abşeron Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində SAXTAKARLIQ QALMAQALI – İşçi və rəhbərdən QARŞILIQLI İTTİHAMLAR
Dünən, 18:12 |
|
|
|
• Ağciyər Xəstəlikləri Mərkəzinə direktor təyin olunub - FOTO
Dünən, 18:07 |
|
|
|
• Ermənistanın Qərb və Rusiya arasında yeni planı: - Nə qədər dayanıqlı olacaq?
Dünən, 18:00 |
|
|
|
|